Turkish subtitles for clip: File:A Gentle Introduction to Wikidata for Absolute Beginners (including non-techies!).webm
Jump to navigation
Jump to search
01:08:39,700 --> 01:08:43,020 1 00:00:00,000 --> 00:00:02,651 2 00:00:02,651 --> 00:00:03,900 ASAF BARTOV: Deneme, deneme. 3 00:00:03,900 --> 00:00:10,036 4 00:00:10,036 --> 00:00:12,640 Ses duyuluyor mu? 5 00:00:12,640 --> 00:00:15,190 6 00:00:15,190 --> 00:00:15,690 Deneme. 7 00:00:15,690 --> 00:00:22,620 8 00:00:22,620 --> 00:00:24,930 Herkese, selamlar. 9 00:00:24,930 --> 00:00:29,460 Bu Vikiveri'ye yumuşak bir giriştir, 10 00:00:29,460 --> 00:00:31,922 tamamen başlangıç düzeyinde olanlar için. 11 00:00:31,922 --> 00:00:34,130 Eğer tamamen yeni başlayan biriyseniz, Vikiveri'yi hiç duymamışsanız 12 00:00:34,130 --> 00:00:38,210 veya Vikiveri'yi duymuş ama pek de anlamamışanız 13 00:00:38,210 --> 00:00:41,360 neye yaradığını bilmiyorsanız, sadece wiki-bağlantıları 14 00:00:41,360 --> 00:00:43,880 için kullanmışsanız-- 15 00:00:43,880 --> 00:00:46,247 eğer bu aralıkta bir yerlerdeyseniz 16 00:00:46,247 --> 00:00:47,330 doğru yerdesiniz demektir. 17 00:00:47,330 --> 00:00:50,990 18 00:00:50,990 --> 00:00:52,040 Adım Asaf Bartov. 19 00:00:52,040 --> 00:00:54,590 Wikimedia Vakfı'nda çalışıyorum ve 20 00:00:54,590 --> 00:00:59,790 bir Vikiveri tutkunuyum. 21 00:00:59,790 --> 00:01:05,620 İlk önce şunu söylemek isterim ki çok şanslısınız. 22 00:01:05,620 --> 00:01:10,540 Şanlısınız çünkü Vikiveri -zaten şu anda öyle- 23 00:01:10,540 --> 00:01:15,415 ve hızla da çok daha önemli bir araştırma aracı 24 00:01:15,415 --> 00:01:21,730 haline geliyor; büyük miktarda bilgi üzerine 25 00:01:21,730 --> 00:01:25,030 soru sormayı deneyen kimseler için. 26 00:01:25,030 --> 00:01:29,770 Giderek dünya çapında daha fazla kullanılacak, 27 00:01:29,770 --> 00:01:33,460 özellikle de yapabildikleri nedeniyle -ki bir 28 00:01:33,460 --> 00:01:37,090 kısmını birazdan göstereceğiz. 29 00:01:37,090 --> 00:01:40,750 Ve siz de şanslısınız çünkü şimdi bunu öğrenmektesiniz, 30 00:01:40,750 --> 00:01:43,400 dünyanın çoğundan daha önce. 31 00:01:43,400 --> 00:01:49,120 Yani bu konuşmanın sonunda, bir Vikiveri hippisi olacaksınız 32 00:01:49,120 --> 00:01:51,250 çünkü şunu diyebileceksinz: ah, tamam 33 00:01:51,250 --> 00:01:53,470 Vikiveriyi popüler olmadan önce de biliyordum. 34 00:01:53,470 --> 00:01:56,090 35 00:01:56,090 --> 00:02:00,370 Öyleyse Vikiveri'yi ziyaret etmeden önce, 36 00:02:00,370 --> 00:02:08,620 Vikiveri'nin çözmeye çalıştığı ve neden varolduğunu anlamamıza 37 00:02:08,620 --> 00:02:12,940 yardımcı olacak iki ana problemden bahsetmek istiyorum. 38 00:02:12,940 --> 00:02:17,640 ilk problem eskimiş bilgi problemi, yani 39 00:02:17,640 --> 00:02:20,880 güncelliğini yitirmiş veri. 40 00:02:20,880 --> 00:02:23,960 Ve bu Vikipedi'de 41 00:02:23,960 --> 00:02:27,870 Özgür bilgi ansiklopedileri arasında aşikar bir sorun. 42 00:02:27,870 --> 00:02:32,160 Vikipedi'deki veri her zaman güncel değil. 43 00:02:32,160 --> 00:02:37,470 Ve ne kadar gizli ise güncel olmama ihtimali 44 00:02:37,470 --> 00:02:40,280 o kadar yüksek. 45 00:02:40,280 --> 00:02:49,360 Mesela Lehçe Vikipedi'de Arjantin'deki küçük bir kent hakkında bir madde 46 00:02:49,360 --> 00:02:55,480 olabilir ve o maddede kent hakkında nüfus, 47 00:02:55,480 --> 00:03:00,910 büyüklük, belediye başkanının ismi gibi bilgiler olabilir. 48 00:03:00,910 --> 00:03:04,580 Ve o bilgi, ideal olarak 49 00:03:04,580 --> 00:03:08,540 madde Lehçe Vikipedi'de oluşturulduğunda 50 00:03:08,540 --> 00:03:10,370 doğru bilgiydi.- 51 00:03:10,370 --> 00:03:13,760 belki başka bir viki'den çevrilmiştir. 52 00:03:13,760 --> 00:03:17,900 Fakat daha sonra güncel kalma ihtimali nedir? 53 00:03:17,900 --> 00:03:20,960 Lehçe Vikipedi'nin bize şu bilgileri vermesi olasılığı nedir? 54 00:03:20,960 --> 00:03:25,880 o şehrin nüfusu, büyüklüğü veya belediye başkanı hakkında 55 00:03:25,880 --> 00:03:28,370 doğru ve güncel rakamları veya veriyi? Pek yok değil mi? 56 00:03:28,370 --> 00:03:31,720 İşte bu tür bilgi güncelliğini yitiren türde bilgi değil mi? 57 00:03:31,720 --> 00:03:34,250 Her bir kaç yılda bir -- Beş-on yılda bir 58 00:03:34,250 --> 00:03:37,850 bir nüfus sayımı var ve artık yeni nüfus rakamları mevcut oluyor 59 00:03:37,850 --> 00:03:42,440 Arjantin'deki nüfus sayımı Arjantin'de olacak, 60 00:03:42,440 --> 00:03:45,500 İspanyolca olarak, belki, bu da bizler için 61 00:03:45,500 --> 00:03:48,710 güncelliğini yitirmiş veri sorununun başka bir yönünü ortaya koyuyor. 62 00:03:48,710 --> 00:03:53,810 o da şu ki; veriyi güncellemek için belirgin bir tetikleyici neden olmayışı. 63 00:03:53,810 --> 00:03:58,520 Yani Polonyalı vikipediste bir e-posta gitmiyor; 64 00:03:58,520 --> 00:04:00,680 Arjantin hükûmetinden ve "hey, 65 00:04:00,680 --> 00:04:01,820 yeni bir nüfus sayımı yaptık. Vikipedi'de güncellemeniz için 66 00:04:01,820 --> 00:04:05,420 yeni nüfus rakamları var", diye bildirilmiyor. 67 00:04:05,420 --> 00:04:07,550 Böyle bir mail gönderildiği yok. 68 00:04:07,550 --> 00:04:10,146 Öyleyse bu tür şeyleri zamanında fark etmek biraz zor. 69 00:04:10,146 --> 00:04:12,770 Ve elbette ki, bunları bir de tüm dünyadaki her türlü farklı 70 00:04:12,770 --> 00:04:14,670 yerle çarpın. 71 00:04:14,670 --> 00:04:16,610 Verinizin ne zaman güncelliğini yitirdiğini 72 00:04:16,610 --> 00:04:17,790 fark etmenin kolay bir yolu ve bildirimi yok. 73 00:04:17,790 --> 00:04:20,620 74 00:04:20,620 --> 00:04:24,070 O yüzden güncelliği korumak zor. 75 00:04:24,070 --> 00:04:27,940 Ve bir tür işaret alıyor olsak bile -- 76 00:04:27,940 --> 00:04:31,310 "oh, Arjantin'de yeni bir nüfus sayımı var, 77 00:04:31,310 --> 00:04:33,100 öyleyse nüfusa dair bir sürü rakam 78 00:04:33,100 --> 00:04:34,960 güncelliğini yitirdi" diye. 79 00:04:34,960 --> 00:04:37,240 Bunları Lehçe Vikipedi'de 80 00:04:37,240 --> 00:04:40,090 ve Fransızca Vikipedi'de e Endonezce Vikipedi'de 81 00:04:40,090 --> 00:04:44,920 ve Arapça Vikipedi'de güncellemek aynı işi bir çok kez tekrarlamak demek. 82 00:04:44,920 --> 00:04:46,540 bir çok farklı gönüllüye ihtiyaç olması demek; 83 00:04:46,540 --> 00:04:49,900 sırf Arjantin'le ilgili o tek bir bilgiyi 84 00:04:49,900 --> 00:04:54,810 güncellemek için. 85 00:04:54,810 --> 00:04:57,720 Öyleyse umuyorum ki bu mesele şimdi daha nettir ve 86 00:04:57,720 --> 00:05:01,920 Vikipedi'deki kendi deneyimlerinizde bir karşılığını bulmuştur-- 87 00:05:01,920 --> 00:05:04,170 güncelliğini yitirmiş veri veya 88 00:05:04,170 --> 00:05:08,640 elle, emekle farklı ülkelerde 89 00:05:08,640 --> 00:05:16,190 oldukça sıklıkla güncellenmesi gereken bilgi 90 00:05:16,190 --> 00:05:18,410 ve bilgi kaynakları var. 91 00:05:18,410 --> 00:05:22,340 Sizinle tartışmak istediğim bir diğer -- ve belki daha ilginç-- 92 00:05:22,340 --> 00:05:26,210 eksiklik veya sorun 93 00:05:26,210 --> 00:05:30,260 "sorguları çapraz kesen ve esnek olmayan 94 00:05:30,260 --> 00:05:36,020 yan sorgular" diye adlandırdığım şey. 95 00:05:36,020 --> 00:05:43,980 Yani, şimdi şu soruya cevap istiyor olsam 96 00:05:43,980 --> 00:05:48,740 "dünyada hangi ülkeler kauçuk ihracatçısıdır?" 97 00:05:48,740 --> 00:05:52,300 98 00:05:52,300 --> 00:05:54,790 bu, makul bir soru olur öyle değil mi? 99 00:05:54,790 --> 00:05:57,460 Bu bilgi Vikipedi'de mevcut. 100 00:05:57,460 --> 00:05:58,630 Doğru mu? 101 00:05:58,630 --> 00:06:00,640 Eğer Vikipedi'ye gidip de 102 00:06:00,640 --> 00:06:05,560 Brezilya, Peru, Almanya, oralarda bir yerde-- 103 00:06:05,560 --> 00:06:09,010 belki Brezilya'nın ekonomisi başlıklı bir alt-maddede -- 104 00:06:09,010 --> 00:06:13,600 o ülkenin başlıca ihracat ürünlerini bulursunuz. 105 00:06:13,600 --> 00:06:15,400 Ve o ülkenin kauçuk ihracatçısı 106 00:06:15,400 --> 00:06:16,930 olup olmadığını görürsünüz. 107 00:06:16,930 --> 00:06:19,994 Fakat ya kauçuk kelimesini arayarak 108 00:06:19,994 --> 00:06:21,160 ülke ülke gezmek istemiyorsanız? 109 00:06:21,160 --> 00:06:22,090 sadece bir cevap istiyorum: 110 00:06:22,090 --> 00:06:25,540 "Hangi ülkeler kauçuk ihracatçısıdır?" 111 00:06:25,540 --> 00:06:28,360 Bu bilgi Vikipedi'de var olmasına rağmen, 112 00:06:28,360 --> 00:06:29,680 ulaşması zor. 113 00:06:29,680 --> 00:06:31,680 Sorgulaması zor. 114 00:06:31,680 --> 00:06:35,770 Şimdi, diyebilirsiniz ki, "işte kategoriler bunun için var", 115 00:06:35,770 --> 00:06:36,270 öyle değil mi? 116 00:06:36,270 --> 00:06:39,820 Kategoriler Vikipedi'de bir kestirme yoldur. 117 00:06:39,820 --> 00:06:45,110 Yani birisi "Kauçuk ihracatçısı ülkeler" 118 00:06:45,110 --> 00:06:48,380 şeklinde kategori oluşturduysa, o kategoriye gidebilirsiniz 119 00:06:48,380 --> 00:06:51,560 ve kauçuk ihraç eden ülkelerin listesini görebilirsiniz. 120 00:06:51,560 --> 00:06:53,390 Eğer kimse henüz oluşturmadıysa, o zaman siz 121 00:06:53,390 --> 00:06:56,990 bir kategori oluşturabilir ve tek seferlik bir çaba ile, 122 00:06:56,990 --> 00:06:59,730 o kategoriye eklemeler yapabilirsiniz, ve işte oldu. 123 00:06:59,730 --> 00:07:01,970 Tamam, evet. 124 00:07:01,970 --> 00:07:04,250 Fakat yine de bu pek pratik değil. 125 00:07:04,250 --> 00:07:06,980 Ve üstelik çok ama çok kısıtlı çünkü, 126 00:07:06,980 --> 00:07:12,380 ya tek istediğim kauçuk ihraç eden ve 127 00:07:12,380 --> 00:07:15,950 demokratik bir hükûmet sistemi olan ülkelerin listesi ise? 128 00:07:15,950 --> 00:07:18,770 Ya da başka bir tür ek şart 129 00:07:18,770 --> 00:07:20,510 eklemek istiyorsam buna? 130 00:07:20,510 --> 00:07:22,230 Ya da tamamen farklı bir örnek alalım. 131 00:07:22,230 --> 00:07:26,750 Ya, hangi Flaman kentinin 132 00:07:26,750 --> 00:07:31,510 en çok ressamın doğum yeri olduğunu öğrenmek istiyorsanız? 133 00:07:31,510 --> 00:07:34,480 Bir ton Flaman ressam var. 134 00:07:34,480 --> 00:07:37,870 Çoğu bir yerlerde doğmuş. 135 00:07:37,870 --> 00:07:39,685 Teorik olarak, bildiğiniz gibi, 136 00:07:39,685 --> 00:07:43,900 tüm Flaman ressamların doğum yerlerine bakabiliriz 137 00:07:43,900 --> 00:07:46,900 ve sayıları toplayıp hangi yerin 138 00:07:46,900 --> 00:07:51,610 en çok sayıda Flaman ressamın doğum yeri olduğunu bulabiliriz. 139 00:07:51,610 --> 00:07:53,050 Bu sorunun cevabını bilmiyorum. 140 00:07:53,050 --> 00:07:55,420 Bu cevabı alabilmek güzel olurdu. 141 00:07:55,420 --> 00:07:57,610 İşte yine, veri Vikipedi'de var. 142 00:07:57,610 --> 00:08:00,400 O doğum yerleri maddelerin içinde yer alıyor. 143 00:08:00,400 --> 00:08:01,636 Ressamlar hakkındaki maddelerde. 144 00:08:01,636 --> 00:08:05,710 Fakat bu bilgiyi almanın kolay bir yolu yok. 145 00:08:05,710 --> 00:08:13,420 Ya şunu sormak istersem; babaları da ressam olan 146 00:08:13,420 --> 00:08:14,245 ressamlar kimlerdir? 147 00:08:14,245 --> 00:08:16,840 148 00:08:16,840 --> 00:08:18,500 Böyle bir şey olabilir, değil mi? 149 00:08:18,500 --> 00:08:22,630 Bazı ressamlar ressam çocuğudur. 150 00:08:22,630 --> 00:08:26,560 Bilirsiniz, Bruegel akla ilk gelen örnek. 151 00:08:26,560 --> 00:08:28,240 Fakat çok daha fazlası da var değil mi? 152 00:08:28,240 --> 00:08:29,380 Peki kim o kimseler? 153 00:08:29,380 --> 00:08:30,930 Eğer bu soruyu sormak istersem ne olur? 154 00:08:30,930 --> 00:08:33,400 Günümüzde bu tür bir soru sadece Vikipedi'nin 155 00:08:33,400 --> 00:08:34,600 yanıtlayamadığı bir soru değil. 156 00:08:34,600 --> 00:08:41,500 Eğer üniversitenizdeki kütüphanede dost canlısı danışma masasına gidip 157 00:08:41,500 --> 00:08:45,010 "selam, babaları da ressam 158 00:08:45,010 --> 00:08:49,290 olan ressamların bir listesini istiyorum" derseniz, 159 00:08:49,290 --> 00:08:52,820 bu kütüphaneci size nasıl yardımcı olabilir? 160 00:08:52,820 --> 00:08:57,960 Böyle bir soruya yanıt vermenin kolay bir yolu yok. 161 00:08:57,960 --> 00:09:01,100 Ya istediğiniz liste sadece 162 00:09:01,100 --> 00:09:05,870 göçmen olan ressamlar, doğdukları yerden 163 00:09:05,870 --> 00:09:08,240 başka bir yerde yaşamış ressamlar, ise? 164 00:09:08,240 --> 00:09:09,770 Bunun kitabı yok. 165 00:09:09,770 --> 00:09:11,720 Bilmem, belki de vardır, fakat biliyorsunuz, 166 00:09:11,720 --> 00:09:15,590 göçmen ressamların listesi olan hazır bir kaynak 167 00:09:15,590 --> 00:09:17,840 olup olmadığı belli değil. 168 00:09:17,840 --> 00:09:19,910 Ve kütüphaneci muhtemelen size 169 00:09:19,910 --> 00:09:22,760 raftaki, ne bileyim, 170 00:09:22,760 --> 00:09:24,200 "Flaman Ressamların Tam Listesi" adlı bir kitabı önerecek 171 00:09:24,200 --> 00:09:26,300 ve gidip indekse bakmanızı, 172 00:09:26,300 --> 00:09:28,520 işte bilirsiniz, eğer benzer soyadları görürseniz 173 00:09:28,520 --> 00:09:29,910 baba-oğul olabileceklerini söyleyecektir. 174 00:09:29,910 --> 00:09:35,000 Ve bunları kendi başınıza bir araya getirip yanıtı aşağı yukarı bulabileceğinizi. 175 00:09:35,000 --> 00:09:37,100 Bunu bir kütüphane ile karşılaştırmamın sebebi 176 00:09:37,100 --> 00:09:42,170 bu tür bir sorunun günümüzde kolayca 177 00:09:42,170 --> 00:09:46,760 yanıtlanamayacak bir soru olduğunu göstermek. 178 00:09:46,760 --> 00:09:50,240 Şimdi, bu tür sorular size yapay gelebilir. 179 00:09:50,240 --> 00:09:52,460 Kendi kendinize diyebilirsiniz ki 180 00:09:52,460 --> 00:09:54,860 "aman, babası da ressam olan ressamlar peh" 181 00:09:54,860 --> 00:09:57,680 "Anlarsınız ya, bu hiç bir zaman 182 00:09:57,680 --> 00:09:59,610 ilgileneceğim türde bir soru değil." 183 00:09:59,610 --> 00:10:01,850 Fakat sizi şunu düşünmeye davet ediyorum 184 00:10:01,850 --> 00:10:06,380 bu tür bir soru, buna benzer sorular, 185 00:10:06,380 --> 00:10:09,260 sizi de ilgilendirebilir. 186 00:10:09,260 --> 00:10:12,740 Ve şunu da iddia ediyorum ki 187 00:10:12,740 --> 00:10:16,250 bunun neredeyse imkanız olmasının, 188 00:10:16,250 --> 00:10:19,250 bugün bu soruya yanıt almanın 189 00:10:19,250 --> 00:10:21,200 belli bir yolunun olmayışının sebebi 190 00:10:21,200 --> 00:10:22,970 bu tür sorular sormuyor oluşumuzdur, değil mi? 191 00:10:22,970 --> 00:10:25,850 Mümkün olan şeylerle sınırlanmaya eğilimliyiz. 192 00:10:25,850 --> 00:10:30,080 Bilirsiniz, insanların uçması mümkün kılınmadan önce, 193 00:10:30,080 --> 00:10:32,840 kimse "ah evet, haftaya bu vakitlerde 194 00:10:32,840 --> 00:10:34,430 Avustralya'da olacağım", demeyi aklına getirmiyordu 195 00:10:34,430 --> 00:10:36,630 çünkü bu imkansızdı. 196 00:10:36,630 --> 00:10:38,587 Fakat uçmak mümkün olunca 197 00:10:38,587 --> 00:10:40,670 birden her türlü düşünce mümkün oldu, 198 00:10:40,670 --> 00:10:42,740 ve her türlü gereksinim 199 00:10:42,740 --> 00:10:46,430 bu gereksinimleri karşılayacak kaynakların 200 00:10:46,430 --> 00:10:48,600 varlığına bağlı olarak ortaya çıktı. 201 00:10:48,600 --> 00:10:54,120 Bu araştırma sorularının çoğu, bileşik, yanal 202 00:10:54,120 --> 00:10:58,520 kesişen sorgular sorulmuyor çünkü 203 00:10:58,520 --> 00:11:00,410 insanlar bu tür sorulara, yanıt vermenin bir yolu olmadığı 204 00:11:00,410 --> 00:11:05,750 gerçeğini içselleştirmiş durumda. Şu tür sorulara: 205 00:11:05,750 --> 00:11:13,270 "İngiliz politikacılar içinde en yaygın ilk isim nedir?" 206 00:11:13,270 --> 00:11:14,520 Bunu şimdi uydurdum, biliyor musunuz? 207 00:11:14,520 --> 00:11:15,340 "John" mudur ? 208 00:11:15,340 --> 00:11:16,510 Belki de. 209 00:11:16,510 --> 00:11:19,030 Belki "William"'dır, kimbilir ne sebepten. 210 00:11:19,030 --> 00:11:22,030 Biliyorsunuz, bu tür soruları rutin olarak 211 00:11:22,030 --> 00:11:25,855 sormayız çünkü şöyle bir şey olduğunu biliyoruz, kime soracaksınız ki? 212 00:11:25,855 --> 00:11:28,330 Bu soruya nasıl cevap alacaksınız? 213 00:11:28,330 --> 00:11:36,040 Yani bu sorun, elimizdeki veri üzerinde 214 00:11:36,040 --> 00:11:38,220 çok esnek sorgu yapamama sorunu-- 215 00:11:38,220 --> 00:11:41,230 Vikipedi'deki, Vikikaynak'ta veya başka yerde-- 216 00:11:41,230 --> 00:11:45,060 ciddi bir sınırlılık. 217 00:11:45,060 --> 00:11:50,880 İşte bu iki ana sorunun bir çözümü var. 218 00:11:50,880 --> 00:11:55,500 Ve o da viki'deki yapılandırılmış ve bağlantılandırılmış, 219 00:11:55,500 --> 00:12:00,510 veri için düzenlenebilir, merkezî bir 220 00:12:00,510 --> 00:12:05,160 özgür lisanslı veri deposu - ki bu şunu demenin çok uzun yoludur: 221 00:12:05,160 --> 00:12:07,290 Vikiveri. 222 00:12:07,290 --> 00:12:08,470 İşte bu, Vikiveri'dir. 223 00:12:08,470 --> 00:12:11,190 Vikiveri wiki'deki yapılandırılmış ve bağlantılı veri için 224 00:12:11,190 --> 00:12:15,840 özgür lisanslı 225 00:12:15,840 --> 00:12:17,700 düzenlenebilir merkezî depodur. 226 00:12:17,700 --> 00:12:22,590 Öyleyse şimdi bunu parçalara ayırıp paketi açalım. 227 00:12:22,590 --> 00:12:24,820 Her şeyden önce, bu bir merkezi depo. 228 00:12:24,820 --> 00:12:27,660 Bu, ilk sorunla ilgili, değil mi? 229 00:12:27,660 --> 00:12:34,370 Eğer nüfus büyüklüğü gibi verileri içeren bir yerimiz olsaydı, 230 00:12:34,370 --> 00:12:38,270 bu yeri günceller ve sonra 231 00:12:38,270 --> 00:12:42,260 tüm farklı Vikipedi'lerin veriyi o tek yerden 232 00:12:42,260 --> 00:12:45,320 çekmesini, böylece manuel, tekrar eden güncellemeleri, 233 00:12:45,320 --> 00:12:49,980 yüzlerce projemizde yapmak zorunda olmazdık. 234 00:12:49,980 --> 00:12:53,690 Öyleyse merkezi bir depo olması, umuyorum ki 235 00:12:53,690 --> 00:12:57,230 bir çeşit ani, sezgisel bir anlam sağlıyor. 236 00:12:57,230 --> 00:13:02,840 İyi de yapılandırılmış ve bağlantılı veri ile ne demek istiyorum? 237 00:13:02,840 --> 00:13:10,120 Yani yapılandırılmış veri; Vikipedi'den ayrı olarak. 238 00:13:10,120 --> 00:13:15,880 kendi başına tanımlanan, tek başına yönetilen 239 00:13:15,880 --> 00:13:19,660 her veri, her bir parça veridir 240 00:13:19,660 --> 00:13:21,040 241 00:13:21,040 --> 00:13:22,990 Vikipedi'nin maddeleri var. 242 00:13:22,990 --> 00:13:27,190 Brezilya maddesinde bir ton veri var, 243 00:13:27,190 --> 00:13:31,570 her türlü bilgi. Ve metin olarak sunuluyor, 244 00:13:31,570 --> 00:13:34,270 çeşitli paragraflar, sayfalar halinde-- 245 00:13:34,270 --> 00:13:36,540 öyle değil mi? 246 00:13:36,540 --> 00:13:41,460 Şimdi, yapılandırılmış veriye benzeyen/yaklaşan bir şey var 247 00:13:41,460 --> 00:13:43,580 Vikipedi'de. 248 00:13:43,580 --> 00:13:45,300 Vikipedi'de biraz gezinirseniz, 249 00:13:45,300 --> 00:13:49,100 genelde bir bilgi kutusu olduğunu, 250 00:13:49,100 --> 00:13:50,750 Vikipedi'de bilgi kutusu dediğimiz bir şey olduğunu görürsünüz. 251 00:13:50,750 --> 00:13:55,220 Bu, eğer soldan sağa yazılan bir dil sürümündeyseniz, 252 00:13:55,220 --> 00:13:57,200 sağ taraftaki tablodur. 253 00:13:57,200 --> 00:14:02,270 İçinde kolaylıkla tasnif edilen bilgiler var, değil mi? 254 00:14:02,270 --> 00:14:08,210 İşte bilirsiniz, doğum tarihi, doğum yeri, ölüm tarihi, ölüm yeri 255 00:14:08,210 --> 00:14:09,710 uyruk-- 256 00:14:09,710 --> 00:14:16,670 ya da bir ülke hakkında ise; yüzölçümü, nüfus, milli marşı 257 00:14:16,670 --> 00:14:20,090 hükümet şekli, ne bulmak isterseniz. 258 00:14:20,090 --> 00:14:23,150 Bu bir film ise, o zaman işte, oyuncular, 259 00:14:23,150 --> 00:14:27,350 türü, gişe bilgileri, ne tür bilgi 260 00:14:27,350 --> 00:14:29,900 bir film hakkında bir madde için uygunsa o. 261 00:14:29,900 --> 00:14:34,940 Öyleyse Vikipedi'de zaten bu şekilde bir tür 262 00:14:34,940 --> 00:14:40,160 yapılandırılmış formatta kimi bilgi parçalarına sahibiz. 263 00:14:40,160 --> 00:14:43,630 Bir kere olsun kaynağa bakmış olanlarınız, 264 00:14:43,630 --> 00:14:45,970 alttaki viki-kodu neye benzediğini görmek için 265 00:14:45,970 --> 00:14:49,640 bunun yarı-yapılandırılmış olduğunu bilir. 266 00:14:49,640 --> 00:14:52,370 Bir tabloda düzenlli ve organize görünür, 267 00:14:52,370 --> 00:14:55,660 fakat aslında buraya konan sadece bir parça metindir; 268 00:14:55,660 --> 00:14:57,140 merkezî değildir. 269 00:14:57,140 --> 00:15:00,100 O verinin her Vikipedi'de kendi kopyası vardır. 270 00:15:00,100 --> 00:15:02,930 Ve eğer gidip o Arjantin kentinin 271 00:15:02,930 --> 00:15:07,070 İspanyolca Vikipedi'deki nüfusunu güncellersem, 272 00:15:07,070 --> 00:15:10,190 otomatik olarak İngilizce Vikipedi'de 273 00:15:10,190 --> 00:15:13,520 veya Arapça Vikipedi'de güncellenmez değil mi? 274 00:15:13,520 --> 00:15:17,150 Öyleyse Vikipedi'de zaten mevcut olan yapılandırılmış veri 275 00:15:17,150 --> 00:15:20,939 merkezî olarak yönetilmiyor. 276 00:15:20,939 --> 00:15:22,480 Yapılandırılmış veri hakkında bir başka şey şu; 277 00:15:22,480 --> 00:15:29,250 veri parçası nosyonunuz olduğunda 278 00:15:29,250 --> 00:15:33,390 bu, bahsettiğim türde sorgular yapmayı 279 00:15:33,390 --> 00:15:34,770 mümkün kılan bir köşe taşıdır. 280 00:15:34,770 --> 00:15:40,440 Benim şu tür sorular sormamı mümkün kılacak olan budur; 281 00:15:40,440 --> 00:15:43,470 En çok ressamın doğduğu Flaman kenti hangisidir, 282 00:15:43,470 --> 00:15:46,650 veya dünyanın kadın belediye başkanı olan 283 00:15:46,650 --> 00:15:49,730 en büyük kentleri hangileridir? 284 00:15:49,730 --> 00:15:52,430 Gün boyunca başka örnekler üretebilirim, değil mi? 285 00:15:52,430 --> 00:15:55,280 Bunların hepsi, verinizi tekil parçalara 286 00:15:55,280 --> 00:15:59,390 böldüğünüzde sorabileceğiniz sorulardır. 287 00:15:59,390 --> 00:16:02,300 Her birine 288 00:16:02,300 --> 00:16:06,950 programsal olarak değinebilmeniz mümkün olacaktır. 289 00:16:06,950 --> 00:16:10,430 bilgisayar bu veri parçalarının her birine dayalı olarak 290 00:16:10,430 --> 00:16:14,700 tanımlama, izole etme ve hesaplama yapabilir. 291 00:16:14,700 --> 00:16:17,060 İşte bu yüzden yapı önemlidir. 292 00:16:17,060 --> 00:16:22,520 Şimdi, Vikiveri aynı zamanda bir bağlantılandırılmış veri deposudur. 293 00:16:22,520 --> 00:16:24,890 Bağlantılı veri ne demek? 294 00:16:24,890 --> 00:16:29,700 Şu demek, tek bir veri parçası bir noktada, 295 00:16:29,700 --> 00:16:34,770 başka bir koca veri bavuluna bağlanabilir. 296 00:16:34,770 --> 00:16:43,360 Yani örneğin bir kişiyi açıklıyorsanız, 297 00:16:43,360 --> 00:16:46,960 ve bu kişinin doğum yerinin 298 00:16:46,960 --> 00:16:54,820 Salem, Massachusetts olduğu bilgisini kaydedersek, 299 00:16:54,820 --> 00:17:02,300 bu tek veri parçası Salem, Massachusetts öğesine 300 00:17:02,300 --> 00:17:04,060 bağlanır ve elbette ki 301 00:17:04,060 --> 00:17:07,010 Salem, Massachusetts hakkında 302 00:17:07,010 --> 00:17:07,869 çok şey bilmekteyiz. 303 00:17:07,869 --> 00:17:09,245 yani sadece S-A-L-E-M 304 00:17:09,245 --> 00:17:13,450 metin değil. Sadece doğum yerleri değil. 305 00:17:13,450 --> 00:17:17,170 Salem, Massachusetts hakkında sahip 306 00:17:17,170 --> 00:17:19,270 olduğumuz tüm veriye bir link. 307 00:17:19,270 --> 00:17:24,940 Birinin milliyetinin Fransız olduğunu söylüyorsak, 308 00:17:24,940 --> 00:17:26,589 bu, Fransa'ya bir linktir. 309 00:17:26,589 --> 00:17:30,700 Bu, bizim Fransa ülkesi hakkında bildiğimiz her şeye linktir. 310 00:17:30,700 --> 00:17:34,150 Verinin bağlantılandırılmış ve yapılandırılmış olması 311 00:17:34,150 --> 00:17:37,630 sadece insanların değil, bilgisayarların da 312 00:17:37,630 --> 00:17:41,620 bilgiyi geçirip ve bize 313 00:17:41,620 --> 00:17:44,950 uygun bilginin farklı parçalarını getirmesi, 314 00:17:44,950 --> 00:17:49,000 programsal, otomatik olarak o linklere göre bunu yapması demektir. 315 00:17:49,000 --> 00:17:52,000 Sırf metin değil de bir başka 316 00:17:52,000 --> 00:17:56,700 bilgi yığınına bir bağlantı olduğundan. 317 00:17:56,700 --> 00:17:58,880 Bu biraz soyut geliyorsa da, 318 00:17:58,880 --> 00:18:01,190 bir saniye sonra çok daha net olacak 319 00:18:01,190 --> 00:18:03,230 işleyişini gördüğünüzde. 303 00:17:07,869 --> 00:17:09,245 yani sadece S-A-L-E-M 304 00:17:09,245 --> 00:17:13,450 metin değil. Sadece doğum yerleri değil. 305 00:17:13,450 --> 00:17:17,170 Salem, Massachusetts hakkında sahip 306 00:17:17,170 --> 00:17:19,270 olduğumuz tüm veriye bir link. 307 00:17:19,270 --> 00:17:24,940 Birinin milliyetinin Fransız olduğunu söylüyorsak, 308 00:17:24,940 --> 00:17:26,589 bu, Fransa'ya bir linktir. 309 00:17:26,589 --> 00:17:30,700 Bu, bizim Fransa ülkesi hakkında bildiğimiz her şeye linktir. 310 00:17:30,700 --> 00:17:34,150 Verinin bağlantılandırılmış ve Yapılandırılmış olması 311 00:17:34,150 --> 00:17:37,630 sadece insanların değil, bilgisayarların da 312 00:17:37,630 --> 00:17:41,620 bilgiyi geçirip ve bize 313 00:17:41,620 --> 00:17:44,950 uygun bilginin farklı parçalarını getirmesi 314 00:17:44,950 --> 00:17:49,000 programsal, otomatik olarak o linklere göre bunu yapması demektir. 315 00:17:49,000 --> 00:17:52,000 Sırf metin değil de bir başka 316 00:17:52,000 --> 00:17:56,700 bilgi yığınına bir bağlantı olduğundan. 317 00:17:56,700 --> 00:17:58,880 Bu biraz soyut geliyorsa da, 318 00:17:58,880 --> 00:18:01,190 bir saniye sonra çok daha net olacak 319 00:18:01,190 --> 00:18:03,230 işleyişini gördüğünüzde. 320 00:18:03,230 --> 00:18:06,200 Fakat bu küçük tanımın diğer parçaları tabi ki, 321 00:18:06,200 --> 00:18:09,650 bu yapılandırılmış ve bağlantılandırılmış merkezî verinin diğer parçaları, 322 00:18:09,650 --> 00:18:12,620 düzenlenebilir olmalı elbette. Çünkü onu 323 00:18:12,620 --> 00:18:14,370 güncel tutmamız gerekiyor. 324 00:18:14,370 --> 00:18:16,460 Hataları düzeltmemiz gerek. 325 00:18:16,460 --> 00:18:21,300 Ve bunu bir viki’de özgür lisans altında yapmak istiyoruz. 326 00:18:21,300 --> 00:18:23,940 Özgür lisans, elbette verinin her türlü yeniden kullanımı için şarttır; 327 00:18:23,940 --> 00:18:30,910 tabi ki, verinin her türlü yeniden kullanımı için şarttır. 328 00:18:30,910 --> 00:18:34,060 Ve Vikiveri, Vikipedi'nin tersine 329 00:18:34,060 --> 00:18:36,160 farklı bir özgür lisansla lisanslanmıştır. 330 00:18:36,160 --> 00:18:41,590 Vikiveri CC0 feragati ile yayınlanır. 331 00:18:41,590 --> 00:18:44,920 Bu şu anlama gelir, Vikipedi'deki bilgiyi kullandığınızda Vikipedi'ye 332 00:18:44,920 --> 00:18:51,160 atıfta bulunmanız gerekirken bunun aksine 333 00:18:51,160 --> 00:18:55,150 Vikiveri'ye atıfta bulunmanız gerekmez, 334 00:18:55,150 --> 00:18:57,040 ve çalışmanız için atıf paylaşım gerekmez. 335 00:18:57,040 --> 00:19:02,020 Bu, kayıtsız şartsız bir lisanstır. Verileri istediğiniz şekilde, 336 00:19:02,020 --> 00:19:03,267 ticari olarak da olabilir, kullanırsınız. 337 00:19:03,267 --> 00:19:05,350 Vikiveri'den geldiğini belirtmenize gerek yok. 338 00:19:05,350 --> 00:19:07,390 Yani, elbette belirtmeniz hoş olabilir ama zorunlu değilsiniz. 339 00:19:07,390 --> 00:19:09,280 Bunu yapma zorunluluğunuz yok. 340 00:19:09,280 --> 00:19:14,080 Ve bu önemlidir. Örneğin 341 00:19:14,080 --> 00:19:17,140 bir tür cihaz üretiyorsanız, 342 00:19:17,140 --> 00:19:20,680 atıfta bulunmak için pratik bir yol olmayabilir. 343 00:19:20,680 --> 00:19:23,920 Ve eğer Vikiveri'yi kullanma zorunluluğu getirseydik, 344 00:19:23,920 --> 00:19:27,250 Vikiveri daha az tekrar kullanılabilir olacaktı. 345 00:19:27,250 --> 00:19:32,940 Bu yüzden Vikiveri'de atıf zorunluluğu kaldırılmıştır. 346 00:19:32,940 --> 00:19:35,730 Ve elbette ki, bir viki üzerinde olmasından ötürü, 347 00:19:35,730 --> 00:19:40,421 bir viki'den bekleyegeldiğimiz her türlü faydaya sahibiz, 348 00:19:40,421 --> 00:19:40,920 değil mi? 349 00:19:40,920 --> 00:19:42,810 Bu bir viki olduğuna göre, evet. 350 00:19:42,810 --> 00:19:44,910 Tartışma sayfaları var, 351 00:19:44,910 --> 00:19:46,500 düzenleme geçmişi var. 352 00:19:46,500 --> 00:19:47,620 Her şeyi hatırlıyor. 353 00:19:47,620 --> 00:19:50,610 Yani bir şeyi berbat etseniz bile, her zaman bir önceki haline gidebilirsiniz. 354 00:19:50,610 --> 00:19:52,380 Ya da birisi içeriğiniz üzerinde vandalllık yaparsa 355 00:19:52,380 --> 00:19:54,610 her zaman geri alabilirsiniz, aynen Vikipedi'deki gibi. 356 00:19:54,610 --> 00:19:56,880 Yani alıştığımız her türlü kolaylığa sahibiz; 357 00:19:56,880 --> 00:20:01,260 Kullanıcı tartuşma sayfaları, grup tartışma sayfaları, izleme listeleri... 358 00:20:01,260 --> 00:20:03,755 bir wiki'den beklediğimiz tüm özellikler. 359 00:20:03,755 --> 00:20:06,740 360 00:20:06,740 --> 00:20:11,170 Kısacası Vikiveri, sevilesidir! 361 00:20:11,170 --> 00:20:14,100 Umarım bu konuşmanın sonunda siz de bana hak vereceksiniz. 362 00:20:14,100 --> 00:20:18,580 öyleyse, hadi biraz daha yakınlaşalım ve şu yapılandırılmış veri neye benziyor 363 00:20:18,580 --> 00:20:21,420 bir görelim. 364 00:20:21,420 --> 00:20:29,460 Yani Vikiveri'deki yapılandırılmış veri "ifadeler" halinde toplanmıştır. 365 00:20:29,460 --> 00:20:31,930 Ve ifadeler, genel olarak şöyle 366 00:20:31,930 --> 00:20:39,490 bu üçgen şeklinde sahiptir, bu üçlü atıf-- 367 00:20:39,490 --> 00:20:43,550 ögeler, özellikler ve değerler. 368 00:20:43,550 --> 00:20:46,930 Şimdi, bir "öge"; başlıktır, 369 00:20:46,930 --> 00:20:48,820 açıklamaya çalıştığımız konudur. 370 00:20:48,820 --> 00:20:52,164 Vikipedi'nin içerebileceği herhangi bir başlık olabileceği gibi 371 00:20:52,164 --> 00:20:53,830 Vikipedi'de yer almayacak başka şeyler de olabilir. 372 00:20:53,830 --> 00:20:57,490 Yani başlık (öge), "Almanya" olabilir veya 373 00:20:57,490 --> 00:21:00,520 Salem, Massachusetts olabilir ya da 374 00:21:00,520 --> 00:21:03,340 "kefaret" kavramı olabilir. 375 00:21:03,340 --> 00:21:04,610 Herşey olabilr. 376 00:21:04,610 --> 00:21:10,000 Herhangi bir şekilde veri ile açıklanabileceğini hayal edebileceğiniz her şey 377 00:21:10,000 --> 00:21:11,990 öge olabilir. 378 00:21:11,990 --> 00:21:15,430 Yani ögeyi, verinin geri kalanının 379 00:21:15,430 --> 00:21:17,480 başlığı olarak düşünebilirsiniz. 380 00:21:17,480 --> 00:21:20,860 Ve sonra Salem, Massachusetts hakkında veya Almanya hakkında 381 00:21:20,860 --> 00:21:22,330 ne söylemek istiyoruz? 382 00:21:22,330 --> 00:21:26,770 Şey, bu bir özellik ve değerler dizisidir. 383 00:21:26,770 --> 00:21:28,450 Özellikler ve değerler. 384 00:21:28,450 --> 00:21:32,680 Özellik bir bilgi parçacığıdır: "doğum tarihi" veya "konuşulan dil" gibi, 385 00:21:32,680 --> 00:21:39,770 veya "ölüm şekli" gibi 386 00:21:39,770 --> 00:21:42,640 Bunların hepsi gerçek özelliklerdir. 387 00:21:42,640 --> 00:21:46,030 Veya "ulusal marş" gibi -eğer bir ülkeyi açıklamaktaysam- 388 00:21:46,030 --> 00:21:47,830 Bunlar "özellikler"dir. 389 00:21:47,830 --> 00:21:49,880 Ve sonra da değerleri var, değil mi? 390 00:21:49,880 --> 00:21:55,740 Yani bu kişinin, bu hayalî kişinin doğduğu yer, 391 00:21:55,740 --> 00:21:59,640 "doğum yeri" özelliğinin "değeri" 392 00:21:59,640 --> 00:22:02,430 Salem, Massachusetts'dir. 393 00:22:02,430 --> 00:22:06,690 Bunu bir resmi form gibi --ya da resmî değil de 394 00:22:06,690 --> 00:22:09,540 doldurduğunuz herhangi bir form gibi düşünebilirsiniz. 395 00:22:09,540 --> 00:22:12,420 Alan açıklamaları ve sonra da doldurmanız için boş bırakılmış yerler 396 00:22:12,420 --> 00:22:13,110 olan formlar gibi. 397 00:22:13,110 --> 00:22:14,460 İşte bu, "değer"dir, tamam mı? 398 00:22:14,460 --> 00:22:18,150 Yani işte bu alan açıklamaları veya kategoriler 399 00:22:18,150 --> 00:22:19,350 "özellikler"dir, öyle değil mi? 400 00:22:19,350 --> 00:22:22,960 Yani "isim", "dil", "meslek", "doğum yeri"-- 401 00:22:22,960 --> 00:22:24,420 Bunların hepsi "özellik"tir. 402 00:22:24,420 --> 00:22:26,640 Ve değerler de gerçek veri parçalarıdır; 403 00:22:26,640 --> 00:22:31,391 elimizdeki gerçek bilgi. 404 00:22:31,391 --> 00:22:33,870 Ve elbette farklı türde veriler, 405 00:22:33,870 --> 00:22:40,170 farklı türde ögeleri açıklamak için uygundur. 406 00:22:40,170 --> 00:22:45,030 Ve anahtar değer, -kelimesel bir değer de olabilir- 407 00:22:45,030 --> 00:22:50,370 örneğin bir dağın yüksekliğini açıklıyorsak, 408 00:22:50,370 --> 00:22:55,826 sadece 8,848 sayısını söyleyebiliriz. 409 00:22:55,826 --> 00:22:57,325 Bu, hangi dağın yüksekliği? 410 00:22:57,325 --> 00:23:01,990 411 00:23:01,990 --> 00:23:04,070 Herkes bir ağızdan değil. 412 00:23:04,070 --> 00:23:07,430 Oh, metre cinsinden olduğundan, metrik sistemde. 413 00:23:07,430 --> 00:23:08,270 Evet, Everest Dağı 414 00:23:08,270 --> 00:23:12,390 8,848 metredir. 415 00:23:12,390 --> 00:23:14,160 Evet. 416 00:23:14,160 --> 00:23:15,780 Buna alış Amerika, 417 00:23:15,780 --> 00:23:17,630 Metrik sistem. 418 00:23:17,630 --> 00:23:20,930 Tamam, yani bu bir kelime değeri de olabilir; 419 00:23:20,930 --> 00:23:22,580 bir gerçek sayı gibi. 420 00:23:22,580 --> 00:23:28,280 Ya da bir ögeye link de olabilir, bir başka ögeyi işaret edebilir. 421 00:23:28,280 --> 00:23:30,890 Fakat bu ifadede, bu bir değer. 422 00:23:30,890 --> 00:23:35,150 Yani eğer Almanya'dan bahsediyorsam, öge Almanya. 423 00:23:35,150 --> 00:23:39,680 Ve başkent "özelliği"nin "değeri" Berlin. 424 00:23:39,680 --> 00:23:43,130 Fakat değer B-E-R-L-I-N değil. 425 00:23:43,130 --> 00:23:48,740 Değer, Berlin'i gösteren işaret, değil mi? 426 00:23:48,740 --> 00:23:51,410 Bu, linktir. 427 00:23:51,410 --> 00:23:56,671 Yani tek bir öge, bir dizi böyle ifade ile açıklanıyor; 428 00:23:56,671 --> 00:23:57,170 öyle değil mi? 429 00:23:57,170 --> 00:24:01,400 Almanya hakkında söyleyebileceğim yüzlerce, binlerce şey var. 430 00:24:01,400 --> 00:24:04,280 Bir kişi hakkında söyleyebileceğim yüzlerce şey var. 431 00:24:04,280 --> 00:24:06,350 Ve bunlar genellikle 432 00:24:06,350 --> 00:24:08,330 bir "özellik" ve bir "değer" şeklini alacaktır. 433 00:24:08,330 --> 00:24:11,720 Bu arada, bazı özelliklerin birden fazla değeri olabilir. 434 00:24:11,720 --> 00:24:15,920 "Konusulan diller" özelliğini düşünün. 435 00:24:15,920 --> 00:24:18,050 İnsanlar birden fazla dil konuşabilir, değil mi? 436 00:24:18,050 --> 00:24:20,330 Öyleyse kendimi açıklıyorsam, 437 00:24:20,330 --> 00:24:22,400 konuşulan diller olarak 438 00:24:22,400 --> 00:24:26,000 İngilizce, İbranice, Latince falan diyebiliriz. 439 00:24:26,000 --> 00:24:27,860 Yani bir özellik birden çok değer alabilir. 440 00:24:27,860 --> 00:24:30,970 441 00:24:30,970 --> 00:24:34,010 Öyleyse öge, bir ülke hakkında ise, 442 00:24:34,010 --> 00:24:38,890 şu gibi özellikler hakkında ifadeleri olacaktır: 443 00:24:38,890 --> 00:24:43,180 nüfus, yüzölçümü, resmi dil, sınırları olan yerler, milli marş, 444 00:24:43,180 --> 00:24:45,070 başkent falan filan. 445 00:24:45,070 --> 00:24:48,580 Eğer bir kişiyi açıklıyorsam, büyük ihtimalle tamamen 446 00:24:48,580 --> 00:24:51,220 farklı bir dizi özellik uygun olacaktır, değil mi? 447 00:24:51,220 --> 00:24:54,160 Doğum tarihi, doğum yeri, vatandaşlık, meslek, 448 00:24:54,160 --> 00:24:56,950 anne, baba, din, başlıca eserler-- 449 00:24:56,950 --> 00:24:59,780 şimdi, bunların hepsi her kişi için uygun mu? 450 00:24:59,780 --> 00:25:00,970 Hayır, elbetteki değil. 451 00:25:00,970 --> 00:25:02,140 Duruma göre değişir. 452 00:25:02,140 --> 00:25:05,220 Ve farklı kimseler hakkında farklı ögelerde 453 00:25:05,220 --> 00:25:08,920 bu alanlar ya olacak, ya da olmayacaktır değil mi? 454 00:25:08,920 --> 00:25:12,640 Öyleyse mutlaka herkesin dinini kaydetmeyiz. 455 00:25:12,640 --> 00:25:14,200 Bazı kimseler onsuz yapabilir. 456 00:25:14,200 --> 00:25:17,710 Ve keza, bir çok kimse için dinlerinin ne olduğu 457 00:25:17,710 --> 00:25:20,320 pek uygun değil. 458 00:25:20,320 --> 00:25:22,840 Doğum tarihi genellikle üzerinde çalıştığımız 459 00:25:22,840 --> 00:25:24,060 çoğu kimse için uygun. 460 00:25:24,060 --> 00:25:29,390 Öyleyse bazı özellikler diğerlerinden daha sık ortaya çıkmakta. 461 00:25:29,390 --> 00:25:33,220 Bir kişinin "boyu" mesela, 462 00:25:33,220 --> 00:25:35,596 pek de ansiklopedik bir değer olarak düşünülmez, değil mi? 463 00:25:35,596 --> 00:25:36,970 Genellikle, örneğin, 464 00:25:36,970 --> 00:25:40,840 hakkında çok bilgi olan bir kişiye dair bile olsa - Winston Churchill gibi- 465 00:25:40,840 --> 00:25:45,610 bir maddemiz varsa, Vikipedi'de boyundan bahsetmeyiz değil mi? 466 00:25:45,610 --> 00:25:47,620 Bahsedildiğini pek sanmıyorum. 467 00:25:47,620 --> 00:25:50,320 Her ne kadar bir ihtimale bir yerlerde 468 00:25:50,320 --> 00:25:52,810 boyunun yazılı olduğu bir kaynak bulabileceğimizden emin olsam da bu, 469 00:25:52,810 --> 00:25:55,570 Churchill hakkında pek de 470 00:25:55,570 --> 00:25:57,506 uygun bir bilgi değil. 471 00:25:57,506 --> 00:25:59,380 Hakkında yazılmış başka her şey, 472 00:25:59,380 --> 00:26:00,796 hakkında bildiğimiz ve maddeye eklemek istediğimiz 473 00:26:00,796 --> 00:26:03,460 başka her şey içinde kişinin boyu 474 00:26:03,460 --> 00:26:08,180 genellikle pek de değeri olan bir şey değil. 475 00:26:08,180 --> 00:26:14,420 Fakat eğer Michael Jordan'ı açıklıyosak, bu uygundur. 476 00:26:14,420 --> 00:26:15,430 Yaşlanıyorum. 477 00:26:15,430 --> 00:26:19,230 İnsanlar halen Michael Jordan'ı tanıyor, değil mi? 478 00:26:19,230 --> 00:26:21,600 Biliyorsunuz, bir baketbol oyuncusu. 479 00:26:21,600 --> 00:26:24,204 Bu durumda boyunun uzunluğu uygun bilgi değil mi? 480 00:26:24,204 --> 00:26:25,620 Genellikle söylediğiniz ilk şeylerden birisi; 481 00:26:25,620 --> 00:26:28,020 bir basketbol oyuncusunu tanıtırken 482 00:26:28,020 --> 00:26:31,380 boyunun ne kadar olduğudur. 483 00:26:31,380 --> 00:26:33,690 Yani, "kişi" sınıfında dahi, 484 00:26:33,690 --> 00:26:36,480 bazı özellikler daha çok veya daha az uygun olabilir, 485 00:26:36,480 --> 00:26:38,320 bağlama göre. 486 00:26:38,320 --> 00:26:40,090 Öyleyse bazı örneklere bakalım. 487 00:26:40,090 --> 00:26:42,870 Bunlar ifade örnekleri. 488 00:26:42,870 --> 00:26:45,400 Her satır, bir ifade. 489 00:26:45,400 --> 00:26:47,130 İşte ilki. 490 00:26:47,130 --> 00:26:53,270 Gezegenimiz Dünya hakkında bir şey söylemek istiyorum: 491 00:26:53,270 --> 00:26:55,760 Ve Dünya hakkında söylemek istediğim şey, dünyadaki 492 00:26:55,760 --> 00:27:00,980 "En yüksek nokta" özelliğinin 493 00:27:00,980 --> 00:27:03,310 sahip olduğu değerin, 494 00:27:03,310 --> 00:27:04,817 "Everest Dağı" olduğu. 495 00:27:04,817 --> 00:27:05,900 Buna katılıyor musunuz? 496 00:27:05,900 --> 00:27:09,580 Burası dünyanın en yüksek noktası. 497 00:27:09,580 --> 00:27:11,100 İfade, işte bu. 498 00:27:11,100 --> 00:27:14,020 Spesifik, tek bir parça 499 00:27:14,020 --> 00:27:15,517 bilgi vermekte Dünya hakkında. 500 00:27:15,517 --> 00:27:17,350 Şimdi elbette, daha başka pek çok şey var 501 00:27:17,350 --> 00:27:18,820 Dünyamız hakkında söylemek istediğimiz-- 502 00:27:18,820 --> 00:27:21,165 çapı, ortalama sıcaklığı, 503 00:27:21,165 --> 00:27:22,540 bilmiyorum, bir sürü başka şey işte... 504 00:27:22,540 --> 00:27:26,750 Gezegeni yoğunluğu ile, ait olduğu galaksi ile 505 00:27:26,750 --> 00:27:28,250 bütün bunlarla tanıtabiliriz. 506 00:27:28,250 --> 00:27:30,400 Fakat burada bir tek bilgi parçası var; 507 00:27:30,400 --> 00:27:37,370 Dünya hakkında çok spesifik bir alanda detaylı bir biçimdeki bir bilgi. 508 00:27:37,370 --> 00:27:38,990 En yüksek noktasının 509 00:27:38,990 --> 00:27:39,590 Everest Dağı olduğu bilgisi. 510 00:27:39,590 --> 00:27:41,570 Şimdi ikinci ifade geliyor: 511 00:27:41,570 --> 00:27:42,920 Bu sefer Everest Dağı'nın kendisi 512 00:27:42,920 --> 00:27:46,690 açıkladığım öge, değil mi? 513 00:27:46,690 --> 00:27:48,590 Konu değişti. 514 00:27:48,590 --> 00:27:50,120 Şimdi Everest Dağı hakkında 515 00:27:50,120 --> 00:27:52,340 bir şey söylüyorum ve söylediğim şey, 516 00:27:52,340 --> 00:27:56,860 Everest Dağı'nın deniz seviyesinden yüksekliği. 517 00:27:56,860 --> 00:28:01,190 Kulağa aynı şey gibi geliyor ama biraz farklı. 518 00:28:01,190 --> 00:28:04,670 Çünkü Dünyadaki en yüksek nokta, "bir yerde, 519 00:28:04,670 --> 00:28:08,090 -mesela gezegende- en yüksek nokta neresidir?" sorusunu yanıtlar. 520 00:28:08,090 --> 00:28:08,720 Cevap, 521 00:28:08,720 --> 00:28:09,630 Everest Dağı. 522 00:28:09,630 --> 00:28:12,911 Fakat bu en yüksek noktanın ne kadar yüksek olduğu farklı bir 523 00:28:12,911 --> 00:28:13,535 bilgi parçası. 524 00:28:13,535 --> 00:28:14,710 Haklı mıyım? 525 00:28:14,710 --> 00:28:16,790 Buradaki gerçek rakım. 526 00:28:16,790 --> 00:28:19,600 Gezegende neresi olduğu değil. 527 00:28:19,600 --> 00:28:21,680 Yani kulağa benzer gelse de 528 00:28:21,680 --> 00:28:24,030 bunlar aslında çok farklı bilgi parçaları. 529 00:28:24,030 --> 00:28:27,800 Yani o en yüksek nokta, ne kadar yüksek? 530 00:28:27,800 --> 00:28:31,790 Şey, 8,848 metre. 531 00:28:31,790 --> 00:28:36,550 Şimdi üçüncü ifade başka bir bilgi parçası veriyor 532 00:28:36,550 --> 00:28:37,960 ilk öge hakkında. 533 00:28:37,960 --> 00:28:40,870 Aynı öge -birlikte gruplandırabilirdim-. 534 00:28:40,870 --> 00:28:42,400 Dünya hakkında bildiğim bir başka şey; 535 00:28:42,400 --> 00:28:46,480 gezegendeki en derin noktanın 536 00:28:46,480 --> 00:28:53,050 Mariana Çukuru'nun bir parçası olan Challenger Çukuru olduğu. 537 00:28:53,050 --> 00:28:54,760 Okyanusta bir çukur. 538 00:28:54,760 --> 00:28:56,530 En derin nokta burası. 539 00:28:56,530 --> 00:28:58,180 Peki ne derinlikte? 540 00:28:58,180 --> 00:29:01,384 Gene deniz seviyesinden yüksekliği kullanıyorum. 541 00:29:01,384 --> 00:29:03,550 Özelliğin adı bu, her ne kadar 542 00:29:03,550 --> 00:29:04,750 deniz seviyesinin üstünde olmasa da. 543 00:29:04,750 --> 00:29:08,260 Negatif bir değerim var çünkü Challenger Çukuru'nun seviyesi 544 00:29:08,260 --> 00:29:13,700 aşağı yukarı eksi 11 kilometre. 545 00:29:13,700 --> 00:29:14,200 Tamam mı? 546 00:29:14,200 --> 00:29:15,620 İşte bunlar ifadeler. 547 00:29:15,620 --> 00:29:18,820 Bunlar dört ayrı veri parçası. 548 00:29:18,820 --> 00:29:21,160 Ve bu şekilde de bakabilirdim. 549 00:29:21,160 --> 00:29:25,210 Belki verdiğin resmî form örneğine 550 00:29:25,210 --> 00:29:26,620 bu daha yakın, değil mi? 551 00:29:26,620 --> 00:29:29,190 Yani, Dünya hakkında bir şey söylemek istiyorum 552 00:29:29,190 --> 00:29:30,760 Ne demek istiyorum? 553 00:29:30,760 --> 00:29:33,580 İki şey -- en yüksek nokta. 554 00:29:33,580 --> 00:29:36,760 Bu, alan; bu özellik; 555 00:29:36,760 --> 00:29:37,780 ve bu da değer. 556 00:29:37,780 --> 00:29:39,190 En yüksek nokta, 557 00:29:39,190 --> 00:29:40,240 Everest Dağı'dır. 558 00:29:40,240 --> 00:29:42,880 En alçak nokta Challenger Çukuru'dur. 559 00:29:42,880 --> 00:29:46,450 Ve sonra Challenger Çukuru hakkında söyleyecek şeylerim var-- 560 00:29:46,450 --> 00:29:49,630 denizden yükseklik özelliği, değeri 561 00:29:49,630 --> 00:29:52,280 eksi 11 kilometredir. 562 00:29:52,280 --> 00:29:55,900 563 00:29:55,900 --> 00:30:00,600 Şimdi aynı veriye başka açıdan tekrar bakalım 564 00:30:00,600 --> 00:30:04,530 bu sefer sayısal ID'lerle. 565 00:30:04,530 --> 00:30:08,150 Yani bu aynı bilgi, aynı dört ifade. 566 00:30:08,150 --> 00:30:13,020 Fakat bu sefer, kelimeleri kullanmanın yanısıra, 567 00:30:13,020 --> 00:30:21,270 Bazı garip sayılar da ekliyorum; Q veya P'den sonra geliyorlar. 568 00:30:21,270 --> 00:30:25,890 Şimdi P, "özellik" anlamına geliyor. 569 00:30:25,890 --> 00:30:30,330 Yani "en yüksek nokta" özelliği; P610. 570 00:30:30,330 --> 00:30:34,216 Ve "en derin nokta" özeliği de P1589. 571 00:30:34,216 --> 00:30:35,340 Bu sayılar ne anlama geliyor? 572 00:30:35,340 --> 00:30:36,985 Hiç ama hiçbir anlama gelmiyorlar. 573 00:30:36,985 --> 00:30:37,860 Sadece sayılar. 574 00:30:37,860 --> 00:30:39,760 Ardışık sayılar. 575 00:30:39,760 --> 00:30:42,600 Ve eğer şimdi bir Vikiveri ögesi oluşturursam, 576 00:30:42,600 --> 00:30:46,020 sadece sıradaki müsait sayıyı alacak. 577 00:30:46,020 --> 00:30:47,790 Yani bunlar sadece sayılar. 578 00:30:47,790 --> 00:30:49,080 Şimdi, P özellik anlamına geliyor. 579 00:30:49,080 --> 00:30:51,480 Q ne anlama geliyor? 580 00:30:51,480 --> 00:30:53,460 Bilen var mı? 581 00:30:53,460 --> 00:30:58,500 Bu, hileli bir soru. Çünkü tahmin etmek güç. 582 00:30:58,500 --> 00:31:01,896 Fakat Vikiveri'nin baş mimarı, 583 00:31:01,896 --> 00:31:07,860 Danny [DUYULAMADI] adındaki bir vikipedist ve veri bilimcisi, 584 00:31:07,860 --> 00:31:10,950 [DUYULAMADI] adında harika bir kadınla evli 585 00:31:10,950 --> 00:31:16,320 Q ile yazılıyor. Ve bu bir aşk ifadesi. 586 00:31:16,320 --> 00:31:21,780 Ve o hanım da bir Vikipedist ve Özbek Vikipedisi hizmetlilerinden (admin). 587 00:31:21,780 --> 00:31:31,650 Yani "Q2" sadece Dünya ögesinin bir sayısal işaretidir. 588 00:31:31,650 --> 00:31:36,190 Ve "Q513" de 589 00:31:36,190 --> 00:31:37,310 Everest Dağı'nın. 590 00:31:37,310 --> 00:31:42,950 Bu ID'yi ifade boyunca kullandığımızı fark ettiniz değil mi? 591 00:31:42,950 --> 00:31:48,520 Yani Vikiverinin perspektifinden, 592 00:31:48,520 --> 00:31:53,290 veritabanının gerçekte içerdiği şey, bu. 593 00:31:53,290 --> 00:31:55,030 Kelimelerle ne diyorduk-- 594 00:31:55,030 --> 00:31:57,650 Dünya, en yüksek nokta, falan filan-- 595 00:31:57,650 --> 00:31:58,540 önemli değil. 596 00:31:58,540 --> 00:32:03,250 Q2'nin Q513 değerinde P610'u var. 597 00:32:03,250 --> 00:32:06,190 Vikiveri'nin önemsediği şey bu, tamam mı? 598 00:32:06,190 --> 00:32:09,770 Şimdi bu, hak verirsiniz ki, biraz ulaşılmaz. 599 00:32:09,770 --> 00:32:13,120 Sırf bu sayı listelerinden ibaret bir şey, biraz anlaşılması zor. 600 00:32:13,120 --> 00:32:16,240 Yani Vikiveri bizleri anlıyor ve kendi 601 00:32:16,240 --> 00:32:19,690 kelimelerimizi kullanmaya devam etmemiz için bize izin veriyor. 602 00:32:19,690 --> 00:32:23,650 Fakat aslında, her şey sayısal ID'lere çevriliyor. 603 00:32:23,650 --> 00:32:25,050 Şimdi bu neden iyi bir fikir? 604 00:32:25,050 --> 00:32:30,070 605 00:32:30,070 --> 00:32:33,070 Niye basitçe Dünya ya da 606 00:32:33,070 --> 00:32:35,120 Everest Dağı diyemiyoruz? 607 00:32:35,120 --> 00:32:36,170 Fikri olan? 608 00:32:36,170 --> 00:32:39,530 Bu açık bir soru. 609 00:32:39,530 --> 00:32:41,540 Niye şeylerin isimleri yerine sayıları kullanmak 610 00:32:41,540 --> 00:32:43,260 iyi bir fikir olsun? 611 00:32:43,260 --> 00:32:47,000 612 00:32:47,000 --> 00:32:51,750 Evet, çünkü birden fazla şey aynı ada sahip olabilir. 613 00:32:51,750 --> 00:32:52,590 Ne demek istiyorsunuz? 614 00:32:52,590 --> 00:32:53,460 Sadece tek bir 615 00:32:53,460 --> 00:32:54,480 Everest Dağı var. 616 00:32:54,480 --> 00:32:55,510 Şey, evet. 617 00:32:55,510 --> 00:32:58,710 Fakat aynı zamanda -ve muhtemelen de birden fazla 618 00:32:58,710 --> 00:33:00,000 Ağrı Dağı adlı film var 619 00:33:00,000 --> 00:33:04,080 veya bir TV belgeseli var, 620 00:33:04,080 --> 00:33:06,590 adı Everest Dağı olan. 621 00:33:06,590 --> 00:33:09,960 Ve elbette eğer adı Frank Johnson olan 622 00:33:09,960 --> 00:33:14,930 birini tanıtıyorsam, dünyadaki tek Frank Johnson o değil, 623 00:33:14,930 --> 00:33:16,180 haksız mıyım? 624 00:33:16,180 --> 00:33:17,760 Fakat "durun", diyeceksiniz. 625 00:33:17,760 --> 00:33:20,640 Vikipedi'de bu sorunla başa çıkıyoruz, değil mi? 626 00:33:20,640 --> 00:33:23,490 Vikipedi'de bu sorunla nasıl başediyoruz? 627 00:33:23,490 --> 00:33:26,270 İzleyiciler içinde bilen var mı? 628 00:33:26,270 --> 00:33:27,969 Bunun standart yolu, dünyada 629 00:33:27,969 --> 00:33:30,260 birden fazla Frank Johnson olduğu gerçeğiyle başa çıkmanın 630 00:33:30,260 --> 00:33:35,600 Vikipedi'deki yolu, isimden sonra parantez kullanmak. 631 00:33:35,600 --> 00:33:39,200 Yani bir şu var: Frank Johnson (aktör) 632 00:33:39,200 --> 00:33:42,620 ve bir de Frank Johnson (politikacı) örneğin, 633 00:33:42,620 --> 00:33:44,700 eğer yapmak istediğimiz ayrım bu ise. 634 00:33:44,700 --> 00:33:48,140 Yani parantez içine bu Frank Johnson'ları ayırt etmek için 635 00:33:48,140 --> 00:33:51,840 gerekli asgari miktarda bilgiyi koyuyorsunuz. 636 00:33:51,840 --> 00:33:54,530 Ya eğer iki politikacı Frank Johnson varsa? 637 00:33:54,530 --> 00:33:58,880 Şey, öyleyse şöyle diyebilirsiniz: Frank Johnson (Delawareli politikacı) 638 00:33:58,880 --> 00:34:01,960 ve Frank Johnson (Kaliforniyalı politikacı), değil mi? 639 00:34:01,960 --> 00:34:05,210 Sadece onları birbirinden ayıracak kadar bağlam koyarsınız. 640 00:34:05,210 --> 00:34:07,640 Yani bu, Vikipedistlerin 641 00:34:07,640 --> 00:34:12,469 yıllar yıllar önce getirdiği çözümdür çünkü 642 00:34:12,469 --> 00:34:15,560 madde için tekil bir isme gereksinimleri vardı. 643 00:34:15,560 --> 00:34:18,170 Vikipedi'de her ikisinin de adı 644 00:34:18,170 --> 00:34:20,790 Frank Johnson olan iki madde olamaz. 645 00:34:20,790 --> 00:34:23,570 İşte Vikipedi'deki çözüm bu. 646 00:34:23,570 --> 00:34:28,429 Fakat Vikiveri, çok daha sonra oluşturuldu; Vikipedi'den 647 00:34:28,429 --> 00:34:31,340 on yıldan daha uzun bir süre sonra ve çok-dillilik konusunda 648 00:34:31,340 --> 00:34:34,520 muazzam bir birikimi olan, 649 00:34:34,520 --> 00:34:39,380 bildiğimiz kadarıyla bir çok site ve projeden daha fazla tecrübesi olan 650 00:34:39,380 --> 00:34:42,870 Vikipedi deneyiminden öğrenme fırsatı oldu. 651 00:34:42,870 --> 00:34:44,659 Ve böylelikle Vikiveri ekibi anladı ki 652 00:34:44,659 --> 00:34:47,840 bu konu bir mesele olacak, 653 00:34:47,840 --> 00:34:50,989 ve etiket yerine, birbirinden kesin surette farklı 654 00:34:50,989 --> 00:34:54,800 olan sayıların kullanılması daha iyi. 655 00:34:54,800 --> 00:34:57,290 Asıl isim, asıl metin yerine kullanılması. 656 00:34:57,290 --> 00:34:59,630 çünkü isimler tekil değildir. 657 00:34:59,630 --> 00:35:03,260 İsimler değişebilir, değil mi? 658 00:35:03,260 --> 00:35:08,960 Daha geçen sene Ukrayna'da büyük bir isim reformu vardı 659 00:35:08,960 --> 00:35:13,610 ve bir sürü şehir ve bölge adı değişti. 660 00:35:13,610 --> 00:35:17,330 Bu, tüm verimizi değiştirmemiz gerek mi demek, 661 00:35:17,330 --> 00:35:19,550 o eski isimler birlikte sahip olduğumuz tüm veriyi de kayıp mı edeceğiz? 662 00:35:19,550 --> 00:35:22,130 Hayır, aslında tek istediğimiz ismi değiştirmek 663 00:35:22,130 --> 00:35:24,020 bağlantıları bozmadan. 664 00:35:24,020 --> 00:35:28,550 İşte bu yüzden sayılara tekabül eden linklerimizin olması 665 00:35:28,550 --> 00:35:32,090 verinin, linklerin bütünselliğini korumanın bir yoludur, 666 00:35:32,090 --> 00:35:35,360 isim değişiklikleri sözkonusu olduğunda. 667 00:35:35,360 --> 00:35:39,230 Başka bir neden de şey, isim değişmese bile, 668 00:35:39,230 --> 00:35:42,230 herkes her şeyi aynı şekilde adlandırmıyor, değil mi? 669 00:35:42,230 --> 00:35:46,180 Yani Earth (Dünya) İngilizce'de Earth, fakat 670 00:35:46,180 --> 00:35:48,210 Arapça'da [ARAPÇA KONUŞMA]. 671 00:35:48,210 --> 00:35:49,585 İbranice'de [İBRANİCE KONUŞMA]. 672 00:35:49,585 --> 00:35:53,480 673 00:35:53,480 --> 00:35:56,570 Yani açıkça Dünya -- o bile --- 674 00:35:56,570 --> 00:36:01,920 düşündüğünüz kadar açık ve net olmayabilir. 675 00:36:01,920 --> 00:36:03,500 Ve yani işte bu nedenle Vikiveri, 676 00:36:03,500 --> 00:36:07,640 daha en baştan çok dilli olarak oluşturulmuş olan Vikiveri, 677 00:36:07,640 --> 00:36:11,230 etiketlerden ziyade sayılardan bahseder. 678 00:36:11,230 --> 00:36:12,150 TAMAM. 679 00:36:12,150 --> 00:36:15,370 Ha, Bunun hakkında bir slaydım vardı ve unuttum. 680 00:36:15,370 --> 00:36:17,830 Evet, Londra bile! Gene siz 681 00:36:17,830 --> 00:36:20,710 sadece İngiltere'nin Londrası'nı düşünüyordunuz; 682 00:36:20,710 --> 00:36:22,030 Aynı zamanda Kanada'da bir şehirdir. 683 00:36:22,030 --> 00:36:26,260 Ve aynı zamanda bir soyadıdır, Jack London'daki gibi. 684 00:36:26,260 --> 00:36:27,430 Aynı zamanda bir film şirketidir. 685 00:36:27,430 --> 00:36:32,230 Bir yerlerde Londra adında bir otel de olmalı. 686 00:36:32,230 --> 00:36:36,070 Herkese şunu hatırlatmanın sırasıdır: 687 00:36:36,070 --> 00:36:41,110 İnsanlığın büyük bölümü 688 00:36:41,110 --> 00:36:45,700 bir kelime dahi İngilizce konuşmuyor. 689 00:36:45,700 --> 00:36:48,790 Bu, akılda tutmaya değer bir istatistik. 690 00:36:48,790 --> 00:36:55,240 Gezegenin büyük bölümü hiç ama hiç İngilizce konuşmuyor. 691 00:36:55,240 --> 00:36:57,070 Bu, İngilizce'nin en yaygın konuşulan dil olduğu 692 00:36:57,070 --> 00:37:00,070 verisi ile çelişmez. 693 00:37:00,070 --> 00:37:02,860 Ve yine de toplamda, insanların çoğunluğu 694 00:37:02,860 --> 00:37:07,180 başka dilleri konuşuyor ama hiç İngilizce konuşmuyor. 695 00:37:07,180 --> 00:37:13,150 Öyleyse hızlıca geçelim, şimdi sorular için bir ara veriyoruz. 696 00:37:13,150 --> 00:37:15,610 Şimdiye kadar anlattıklarım hakkında. 697 00:37:15,610 --> 00:37:17,390 izleyicilerden sorusu olan var mı? 698 00:37:17,390 --> 00:37:19,450 Yoksa, IRC'ye geçelim. 699 00:37:19,450 --> 00:37:21,042 Soru varsa-- 700 00:37:21,042 --> 00:37:23,880 701 00:37:23,880 --> 00:37:26,891 Sorusu olan? 702 00:37:26,891 --> 00:37:27,390 Yok mu? 703 00:37:27,390 --> 00:37:28,305 IRC? 704 00:37:28,305 --> 00:37:29,490 Sorusu olan? 705 00:37:29,490 --> 00:37:33,580 706 00:37:33,580 --> 00:37:34,180 Tamam. 707 00:37:34,180 --> 00:37:38,170 İleride sorular için başka aralar vereceğiz. 708 00:37:38,170 --> 00:37:41,470 Artık benim elimi kolumu salladığım yeter. 709 00:37:41,470 --> 00:37:44,590 Artık gidip Vikiveri'yi keşfedelim. 710 00:37:44,590 --> 00:37:49,730 Vikiveri, wikidata.org adresindedir. 711 00:37:49,730 --> 00:37:59,570 Ve şimdiden Vikiveri'de 25milyondan fazla öge var. 712 00:37:59,570 --> 00:38:05,570 Bu demek oluyor ki 25milyondan fazla konuda 713 00:38:05,570 --> 00:38:08,270 "ifade" içeriyor. 714 00:38:08,270 --> 00:38:12,170 25milyon ifadeden çok ama çok daha fazlası var; 715 00:38:12,170 --> 00:38:14,660 çünkü bu ögelerin bir çoğu düzinelerce ya da yüzlerce 716 00:38:14,660 --> 00:38:16,370 ifade içeriyor 717 00:38:16,370 --> 00:38:20,720 Yani 25 milyon şey hakkında -- 718 00:38:20,720 --> 00:38:23,153 kişi, kitap, nehir, ne olursa--- belge içeriyor. 719 00:38:23,153 --> 00:38:26,010 720 00:38:26,010 --> 00:38:28,800 Bu sayının büyüklüğü hakkında bize bir fikir vermesi için soruyorum, 721 00:38:28,800 --> 00:38:32,430 İngilizce Vikipedi'de kaç maddemiz var? 722 00:38:32,430 --> 00:38:35,610 Evet, 5 milyondan fazla madde. 723 00:38:35,610 --> 00:38:37,990 Ve bu, en geniş Vikipedi sürümü. 724 00:38:37,990 --> 00:38:41,100 Yani Vikiveri daha şimdiden 725 00:38:41,100 --> 00:38:45,450 en geniş Vikipedimizin beş katı kadar veya 726 00:38:45,450 --> 00:38:48,460 yaklaşık 5 katı kadar ögeye sahip. 727 00:38:48,460 --> 00:38:50,840 Yani açıkça Vikiveri'de 728 00:38:50,840 --> 00:38:56,900 hiç bir Vikipedi'de hakkında madde bulunmayan şeylere ilişkin veri var. 729 00:38:56,900 --> 00:39:01,980 Çok ama çok daha geniş, kapsamlı bir proje. 730 00:39:01,980 --> 00:39:04,250 Tamam, fark edeceğimiz ikinci şey şu olabilir; 731 00:39:04,250 --> 00:39:07,610 şey, bu Vikipedi'ye bayağı benziyor değil mi? 732 00:39:07,610 --> 00:39:11,210 Eğer hiç ziyaret etmediysek Vikipedi'ye pek benziyor. 733 00:39:11,210 --> 00:39:13,490 Şurada yan-menüsü var. 734 00:39:13,490 --> 00:39:15,290 Yukarıda şu butonlar var. 735 00:39:15,290 --> 00:39:17,810 90'lardan kalma görünüyor. 736 00:39:17,810 --> 00:39:18,770 Evet. 737 00:39:18,770 --> 00:39:20,900 Vikipedi'ye benzemesinin nedeni 738 00:39:20,900 --> 00:39:24,410 Bunun Mediawiki yazılımı üstünde çalışan bir wiki olması 739 00:39:24,410 --> 00:39:28,430 Yazılım üstünde tıpkı Vikipedi gibi çalışıyor. 740 00:39:28,430 --> 00:39:32,180 Fakat standart wiki yazılımının bir tür 741 00:39:32,180 --> 00:39:34,010 modifikasyonu üstünde çalışıyor. 742 00:39:34,010 --> 00:39:36,170 İlave çok önemli bir parçası var 743 00:39:36,170 --> 00:39:38,630 Wikibase adında. Tüm yapısallaştırılmış ve bağlantılandırılmış veri gücü 744 00:39:38,630 --> 00:39:42,700 oradan geliyor. 745 00:39:42,700 --> 00:39:46,763 Öyleyse Vikiveri'yi keşfetmeye başlayalım. 746 00:39:46,763 --> 00:39:52,830 747 00:39:52,830 --> 00:39:55,770 Yerel bir şey alalım-- 748 00:39:55,770 --> 00:39:57,530 Harvey Milk. 749 00:39:57,530 --> 00:40:00,190 Harvey Milk. 750 00:40:00,190 --> 00:40:03,460 Vikiveri Harvey Milk hakkında ne biliyor? 751 00:40:03,460 --> 00:40:06,730 YouTube'da olup buranın yerlisi olmayanlar için, 752 00:40:06,730 --> 00:40:15,580 Kendisi San Fransiskolu bir siyasetçi ve eşcinsel hakları eylemcisidir; 753 00:40:15,580 --> 00:40:18,380 70'lerde öldürülmüştür. 754 00:40:18,380 --> 00:40:21,280 Bu ülkedeki o mücadelenin tarihinde 755 00:40:21,280 --> 00:40:22,710 çok önemli birisiydi. 756 00:40:22,710 --> 00:40:27,220 Peki Vikiveri bize Harvey Milk hakkında neler söylüyor? 757 00:40:27,220 --> 00:40:29,770 Şey, bildiği ilk şey 758 00:40:29,770 --> 00:40:34,562 Harvey Milk'in bir Q17141 olduğu. 759 00:40:34,562 --> 00:40:36,520 En önemli bilgi bu, 760 00:40:36,520 --> 00:40:38,770 her şeyden önce bu bir belirteç. 761 00:40:38,770 --> 00:40:42,490 Bu, Harvey Milk hakkında toplayacağımız 762 00:40:42,490 --> 00:40:46,150 tüm verinin öge numarası. 763 00:40:46,150 --> 00:40:50,020 Başlığın hemen altında gördüğünüz ikinci şey 764 00:40:50,020 --> 00:40:54,730 bu satırdır; bu çok çok kısa bir özet, değil mi? 765 00:40:54,730 --> 00:40:59,620 "Eşcinsel topluluğu içinde şehit olan Amerikalı politikacı" 766 00:40:59,620 --> 00:41:02,080 Bu satır açıklama satırıdır. 767 00:41:02,080 --> 00:41:04,640 Yani ögenin ismi --burası-- 768 00:41:04,640 --> 00:41:05,980 etikettir. 769 00:41:05,980 --> 00:41:07,450 Vikiveri'de buna etiket diyoruz. 770 00:41:07,450 --> 00:41:08,740 Burası etiket. 771 00:41:08,740 --> 00:41:10,990 Ve bu satır da açıklama. 772 00:41:10,990 --> 00:41:13,480 Şimdi bu açıklama neden önemli? 773 00:41:13,480 --> 00:41:16,990 Burası bizim bu Harvey Milk'i mevcut olası başka bir Harvey Milk'ten ayırdetmemizi 774 00:41:16,990 --> 00:41:23,230 sağlayan açıklamadır, tamam mı? 775 00:41:23,230 --> 00:41:26,530 Yani yine, burası eğer eğer biraz daha jenerik 776 00:41:26,530 --> 00:41:30,190 isimli birine bakıyorsam işe yarayacak bir şey. 777 00:41:30,190 --> 00:41:33,910 Bu satır, eşcinsel aktivist olan Harvey Millk ögesini 778 00:41:33,910 --> 00:41:38,860 sinema oyuncusu Harvey Milk'ten ayırdetmeye 779 00:41:38,860 --> 00:41:41,750 yarar, tamam mı? 780 00:41:41,750 --> 00:41:43,100 Peki bu nereden geliyor? 781 00:41:43,100 --> 00:41:48,690 Şey, Vikiveri'de tam bir tablo mevcut, 782 00:41:48,690 --> 00:41:52,790 görebileceğiniz gibi, diğer dillerdeki 783 00:41:52,790 --> 00:41:54,750 açıklamaları ve etiketleri içeriyor. 784 00:41:54,750 --> 00:41:59,600 Yani Vikiveri Harvey Milk'in Arapçası'nı da bilir 785 00:41:59,600 --> 00:42:04,010 --ki paniklemeyin, sağdan sola yazılıyor.-- 786 00:42:04,010 --> 00:42:07,730 Bulgarcasını da bilir. 787 00:42:07,730 --> 00:42:11,030 Yani aynı şey ama, farklı bir yazı ile yazılmış. 788 00:42:11,030 --> 00:42:13,640 Fransızca'da, İbranice'de, peki hepsi bu mu? 789 00:42:13,640 --> 00:42:17,960 Harvey Milk'in İtalyancasını biliyor mu? 790 00:42:17,960 --> 00:42:19,760 Elbette biliyor. 791 00:42:19,760 --> 00:42:22,250 Aslında bu kişi için 792 00:42:22,250 --> 00:42:24,435 pek çok ama pek çok dilde etiketi var. 793 00:42:24,435 --> 00:42:30,080 Her dilde etiket yok, görebileceğiniz gibi. 794 00:42:30,080 --> 00:42:30,800 Tamam mı? 795 00:42:30,800 --> 00:42:36,240 Öyleyse niçin Vikiveri bana bu dilleri gösteriyor, diğerlerini göstermiyordu? 796 00:42:36,240 --> 00:42:39,260 Demek istiyorum ki, niye bu rastgele görünen liste -- 797 00:42:39,260 --> 00:42:42,860 İngilizce, Arapça, Bulgarca Almanca, Fransıca ve İbranice? -- 798 00:42:42,860 --> 00:42:45,300 Çünkü ben öyle istedim. 799 00:42:45,300 --> 00:42:50,390 Hemen kullanıcı sayfama gidecek olursak-- 800 00:42:50,390 --> 00:42:52,730 yine, tüm vikilerde olduğu gibi kullanıcı hesaplarınız var- 801 00:42:52,730 --> 00:42:53,960 Kullanıcı hesaplarınız var. 802 00:42:53,960 --> 00:42:55,380 Burası benim kullanıcı sayfam. 803 00:42:55,380 --> 00:42:59,750 Ve görebileceğiniz gibi, şu küçük 804 00:42:59,750 --> 00:43:03,230 kullanıcı bilgi kutusu var burada, Vikipedistlerin "Babel kutusu" dediği; 805 00:43:03,230 --> 00:43:06,610 konuştuğum dilleri listelediğim yer. 806 00:43:06,610 --> 00:43:11,000 Ve Vikiveri bana bu dilleri göstermek için 807 00:43:11,000 --> 00:43:12,944 bu kutuyu kullanıyor. 808 00:43:12,944 --> 00:43:14,360 Elbette diğer tüm diller 809 00:43:14,360 --> 00:43:19,580 halen erişilebilir, gördüğünüz gibi, "tüm dillere" tıklayarak 810 00:43:19,580 --> 00:43:22,940 Fakat bu sırf, beni ilgilendiren dillerin başta gösterilmesine yarayan 811 00:43:22,940 --> 00:43:27,590 küçük bir yol. 812 00:43:27,590 --> 00:43:29,060 Bu arada, bu bir yalan. 813 00:43:29,060 --> 00:43:31,170 Aslında Bulgarca bilmiyorum. 814 00:43:31,170 --> 00:43:33,740 Bu benim sayfamda kaldı, çünkü bunu 815 00:43:33,740 --> 00:43:37,010 Bulgaristan'da gösteriyordum ve bu etiketin konuşma sırasında 816 00:43:37,010 --> 00:43:38,420 orada görünmesini istemiştim. 817 00:43:38,420 --> 00:43:40,250 -- her ihtimale karşı bana Bulgarca 818 00:43:40,250 --> 00:43:43,840 şaka yapacak olursanız diye---. 819 00:43:43,840 --> 00:43:48,470 tamam, örneğin; İbranice benim anadilim. 820 00:43:48,470 --> 00:43:51,730 Ve Harvey Milk için İbranice bir etiketimiz ar. 821 00:43:51,730 --> 00:43:53,810 Fakat bir açıklamamız yok. 822 00:43:53,810 --> 00:44:00,950 Öyleyse sağdaki düzenle butonuna basarak bunu düzeltelim. 823 00:44:00,950 --> 00:44:01,960 Burada. 824 00:44:01,960 --> 00:44:05,930 Düzenle'ye basıyorum, ve bu tablo düzenlenir hale geliyor. 825 00:44:05,930 --> 00:44:09,661 Ve şimdi kısaca bir açıklama yazabilirim. 826 00:44:09,661 --> 00:44:22,899 827 00:44:22,899 --> 00:44:24,440 İZLEYİCİ:Yaklaşık 20 saniyede çevrim-içi olacak. 828 00:44:24,440 --> 00:44:25,400 Fakat bunu tutabilir miyiz? 829 00:44:25,400 --> 00:44:26,066 ASAF BARTOV: Tamam. 830 00:44:26,066 --> 00:44:28,454 831 00:44:28,454 --> 00:44:30,430 Ekranın çökmesinin tam zamanıydı. 832 00:44:30,430 --> 00:44:53,642 833 00:44:53,642 --> 00:44:54,142 Tamam mı? 834 00:44:54,142 --> 00:44:59,082 835 00:44:59,082 --> 00:45:01,800 Geri geldik mi? 836 00:45:01,800 --> 00:45:02,850 Tamam. 837 00:45:02,850 --> 00:45:03,690 Bunun için özür dilerim. 838 00:45:03,690 --> 00:45:07,500 Tamam şimdi bunlar onun başka dillerde nasıl adlandırıldığı, 839 00:45:07,500 --> 00:45:09,930 ve alfabeler ve bu kişinin aynı ada sahip olabilecek başka kişilerden 840 00:45:09,930 --> 00:45:13,590 nasıl ayırt edileceği ile ilgiliydi. 841 00:45:13,590 --> 00:45:17,930 Şimdi aşağıya inip Vikiveri'nin başka ne yaptığını, 842 00:45:17,930 --> 00:45:19,680 bu kişi hakkında ne bildiğini görelim. 843 00:45:19,680 --> 00:45:24,060 Görebildiğiniz gibi, burası bir ifade listesi, değil mi? 844 00:45:24,060 --> 00:45:25,500 Bu bir ifade listesi. 845 00:45:25,500 --> 00:45:27,900 ve özellikler solda, 846 00:45:27,900 --> 00:45:30,340 değerler sağda. 847 00:45:30,340 --> 00:45:33,870 Vikiveri'nin Harvey Milk hakkında bildiği ilk şey 848 00:45:33,870 --> 00:45:38,520 "nedir" diye adlandırdığımız çok önemli bir özelik. 849 00:45:38,520 --> 00:45:39,910 "Nedir" 850 00:45:39,910 --> 00:45:44,690 Ve "nedir" özelliği, şu çok basit soruya yanıt verir: 851 00:45:44,690 --> 00:45:49,460 Betimlediğim ne tür bir şeydir? 852 00:45:49,460 --> 00:45:50,870 Bir kitap mıdır, 853 00:45:50,870 --> 00:45:51,980 bir şiir midir, 54 00:45:51,980 --> 00:45:53,570 bir dağ mıdır, 855 00:45:53,570 --> 00:45:55,520 bir teolojik kavram mıdır? 856 00:45:55,520 --> 00:45:57,800 Hayır, bu bir insan. 857 00:45:57,800 --> 00:46:00,020 Bu bir kişi. Tamam mı? 858 00:46:00,020 --> 00:46:01,880 Everest Dağı hakkındaki ögede 859 00:46:01,880 --> 00:46:07,070 bunun "nedir" özelliği için bir dağ diyecek, tamam mı? 860 00:46:07,070 --> 00:46:10,790 Bu çok önemli bir özelllik. 861 00:46:10,790 --> 00:46:12,500 Neden önemli? 862 00:46:12,500 --> 00:46:14,630 Buna bakan herhangi birisi bunun 863 00:46:14,630 --> 00:46:15,550 bir insan olduğunu anlayamaz mıydı? 864 00:46:15,550 --> 00:46:16,310 Evet. 865 00:46:16,310 --> 00:46:18,720 Buna bakan bir insan anlar. 866 00:46:18,720 --> 00:46:23,780 Fakat ben bir bilgisayarın insanlar hakkında bilgiyi çekebilmesini istiyorum, 867 00:46:23,780 --> 00:46:28,160 tüm dağları ve şiirleri ve insan olmayan 868 00:46:28,160 --> 00:46:30,680 diğer şeyleri kolayca sorgumun 869 00:46:30,680 --> 00:46:33,440 dışında bırakmasını istiyorum. 870 00:46:33,440 --> 00:46:37,400 Yani bu tek bilgi, bu tek veri parçası, 871 00:46:37,400 --> 00:46:41,720 bilgisayarlara ve algoritmalara bunun bir insan olduğunu 872 00:46:41,720 --> 00:46:42,890 söyleyen şeydir. 873 00:46:42,890 --> 00:46:47,340 "Nedir" özelliğinin karşılığında insan diye belirtilmemiş şeyler, diğer şeylerdir. 874 00:46:47,340 --> 00:46:48,230 Tamam mı? 875 00:46:48,230 --> 00:46:50,145 Yani, bu çok abesmiş gibi gelebilir ama değil. 876 00:46:50,145 --> 00:46:51,770 Vikiveri ögeleri için nedir alanına sahip olmak 877 00:46:51,770 --> 00:46:54,077 çok önemlidir. 878 00:46:54,077 --> 00:46:55,410 Tamam, başka ne biliyoruz? 879 00:46:55,410 --> 00:46:59,360 Şey, Vikiveri Harvey Milk'in bir görselini biliyor. 880 00:46:59,360 --> 00:47:02,982 Yine burada da, tonlarca görsel bulabiliriz- belki tonlarca değil fakat 881 00:47:02,982 --> 00:47:04,940 Harvey Milk'in düzinelerce görselini bulabiliriz 882 00:47:04,940 --> 00:47:10,430 bizim Wikimedia multimedia depomuz olan Commons üzerinde. 883 00:47:10,430 --> 00:47:13,430 Öyleyse neden burada Vikiveri'de tek bir tane olmalı? 884 00:47:13,430 --> 00:47:16,280 Tekrar, bu genelde tekrar kullanım için. 885 00:47:16,280 --> 00:47:18,920 Eğer Vikiveri'den bilgi çeken bir tür araç 886 00:47:18,920 --> 00:47:21,680 geliştiriyorsam, Harvey Milk için 887 00:47:21,680 --> 00:47:24,680 en azından bir tane temsilî görselin 888 00:47:24,680 --> 00:47:30,300 bir tür ön tanımlı görsel veya hemen kullanım için bulunması 889 00:47:30,300 --> 00:47:33,120 bazı tekrar kullanım bağlamında iyi olur. 890 00:47:33,120 --> 00:47:34,770 Tamam, cinsiyet -- 891 00:47:34,770 --> 00:47:35,670 erkek. 892 00:47:35,670 --> 00:47:38,790 Vatandaşlık-- Amerika Birleşik Devletleri. 893 00:47:38,790 --> 00:47:39,910 İlk adı Harvey. 894 00:47:39,910 --> 00:47:41,580 Doğum tarihi şu..şu... 895 00:47:41,580 --> 00:47:44,340 Doğum yeri Woodmere. 896 00:47:44,340 --> 00:47:45,870 Ölüm yeri San Fransisko. 897 00:47:45,870 --> 00:47:48,640 Ölüm şekli cinayet. 898 00:47:48,640 --> 00:47:50,930 Vikiveri bunları biliyor. 899 00:47:50,930 --> 00:47:55,700 Şimdi gene, bunun gibi her bilgi parçası 900 00:47:55,700 --> 00:48:02,210 daha sonra sorgulama yapmak ve soruları yanıtlamak için temel oluşturur. 901 00:48:02,210 --> 00:48:07,390 Yani insanların ölüm şeklini kaydetmemiz-- 902 00:48:07,390 --> 00:48:09,230 en azından bazı kimselerinkini kaydetmemiz-- 903 00:48:09,230 --> 00:48:11,900 daha sonra biliyorsunuz işte mesela, 904 00:48:11,900 --> 00:48:17,120 Belçika'da cinayet ölenler kimdir? gibi soruları yanıtlamaya yarar. 905 00:48:17,120 --> 00:48:24,650 Bu soru, bu alan sayesinde Vikiveri'nin yanıtlayabildiği bir sorudur. 906 00:48:24,650 --> 00:48:27,680 Bahsettiğim diğer şey de bağlantılardı. 907 00:48:27,680 --> 00:48:29,680 Mesela, doğum yeri Woodmere. 908 00:48:29,680 --> 00:48:31,900 Woodmere'in neresi olduğunu bilmiyorum. 909 00:48:31,900 --> 00:48:34,390 Tıklayıp, bulabilirim. 910 00:48:34,390 --> 00:48:38,270 İşte Woodmere hakkındaki Vikiveri ögesi burada, değil mi? 911 00:48:38,270 --> 00:48:41,230 Bu, Harvey Milk hakkında bir ifadede değer idi ama şimdi, 912 00:48:41,230 --> 00:48:43,900 Woodmere ögesine bakıyorum. 913 00:48:43,900 --> 00:48:48,047 Ve buranın New York'ta, Nassau County'de olduğu görülüyor, değil mi? 914 00:48:48,047 --> 00:48:50,380 Ve elbette ki Vikiveri benim için Woodmere hakkında 915 00:48:50,380 --> 00:48:55,450 çok daha fazla bilgiye sahip-- 916 00:48:55,450 --> 00:48:59,720 hangi ülkede, hangi koordinatlarda, nüfusu kaç, 917 00:48:59,720 --> 00:49:06,230 yüzölçümü ne kadar; bir yer hakkında bekleyebileceğiniz her türlü şey, tamam mı? 918 00:49:06,230 --> 00:49:07,512 Harvey Milk'e geri dönelim. 919 00:49:07,512 --> 00:49:10,370 920 00:49:10,370 --> 00:49:13,260 Şimdi, ölüm şekli- ölüm nedeni 921 00:49:13,260 --> 00:49:16,880 burada, Vikiveri bize mükemmel bilgi veriyor. 922 00:49:16,880 --> 00:49:20,390 Asıl ölüm nedeni balistik travma. 923 00:49:20,390 --> 00:49:22,160 Bu, profesyonel terim. 924 00:49:22,160 --> 00:49:27,560 Ve bu ifadenin niteleyicileri var. 925 00:49:27,560 --> 00:49:30,650 Yani şimdiye kadar, üçlülerden bahsediyordum, değil mi? 926 00:49:30,650 --> 00:49:33,260 Ögenin, belli bir değeri olan özelliği vardır. 927 00:49:33,260 --> 00:49:35,270 Aslında her bir ifade de 928 00:49:35,270 --> 00:49:38,030 bilgiye çeşitli yönler ilave eden bazı 929 00:49:38,030 --> 00:49:45,424 niteleyicilere sahip olabilir yanıtladığımız o 930 00:49:45,424 --> 00:49:46,590 tek bir soru hakkında, değil mi? 931 00:49:46,590 --> 00:49:49,904 Yani bu özellik ölüm nedenini açıklamakta, 932 00:49:49,904 --> 00:49:51,320 başka bir şeyi değil. 933 00:49:51,320 --> 00:49:52,880 Dillerden bahsetmiyor. 934 00:49:52,880 --> 00:49:54,920 Doğum tarihinden bahsetmiyor, değil mi? 935 00:49:54,920 --> 00:49:56,930 Ölüm nedeninden bahsediyor. 936 00:49:56,930 --> 00:49:59,300 Fakat sadece "balistik travma" demiyoruz. 937 00:49:59,300 --> 00:50:04,550 Miktar özelliği "beş" olan 938 00:50:04,550 --> 00:50:05,660 balistik travma diyoruz. 939 00:50:05,660 --> 00:50:07,550 Bu ne demek? 940 00:50:07,550 --> 00:50:08,870 Beş kurşun, değil mi? 941 00:50:08,870 --> 00:50:12,780 Beş balistik travma var. 942 00:50:12,780 --> 00:50:15,300 Beş kere vurulmuş. 943 00:50:15,300 --> 00:50:18,210 Ve Dan White adında kişi tarafından vurulmuş. 944 00:50:18,210 --> 00:50:25,020 Ve bu balistik travma, bu asıl vurma olayı da 945 00:50:25,020 --> 00:50:28,420 kendi başına başka bir şeyin konusu. 946 00:50:28,420 --> 00:50:31,440 Bu, Moscone-Milk suikastları hakkında 947 00:50:31,440 --> 00:50:35,510 tamamıyla başka bir Vikiveri ögesine bir link. 948 00:50:35,510 --> 00:50:38,610 Moscone, o zamanların San Fransisko belediye başkanı idi. 949 00:50:38,610 --> 00:50:43,540 950 00:50:43,540 --> 00:50:47,510 biraz daha iyi veya daha iyi anlaşılır örnekleri 951 00:50:47,510 --> 00:50:49,460 birazdan göreceğiz. 952 00:50:49,460 --> 00:50:54,440 Eğer bu kafa karıştırıyorsa, boş verin. 953 00:50:54,440 --> 00:50:55,970 Yani, Dan White tarafından öldürülmüştü. 954 00:50:55,970 --> 00:50:57,800 İngilizce konuşuyordu. 955 00:50:57,800 --> 00:50:59,960 Mesleği-- şurada bir örneği var-- 956 00:50:59,960 --> 00:51:03,140 birden çok değeri olan bir özellik, değil mi? 957 00:51:03,140 --> 00:51:06,260 Milk, bir politikacıydı. 958 00:51:06,260 --> 00:51:09,710 Fakat aynı zamanda bir donanma memuruydu, en azından bir süre. 959 00:51:09,710 --> 00:51:12,980 Bu, hayatı boyunca yaptığı işlerden bir tanesiydi. 960 00:51:12,980 --> 00:51:15,350 Ve bir insan hakları aktivistiydi, değil mi? 961 00:51:15,350 --> 00:51:20,600 Şimdi, bazı kimseler hem yazar hem çevirmendirler. 962 00:51:20,600 --> 00:51:22,610 İnsanların birden çok işi olabilir. 963 00:51:22,610 --> 00:51:26,310 Birden çok dil konuşabilirler. 964 00:51:26,310 --> 00:51:29,130 Şurada, niteleyici için daha iyi bir örnek var. 965 00:51:29,130 --> 00:51:35,090 "Aldığı ödüller" özeliğinin değeri, 966 00:51:35,090 --> 00:51:37,560 Başkanlık Özgürlük Madalyası. 967 00:51:37,560 --> 00:51:42,570 ve bu ödülün zaman özelliği var, 968 00:51:42,570 --> 00:51:44,070 yani bu ne zamandı? 969 00:51:44,070 --> 00:51:46,580 2009'daydı. 970 00:51:46,580 --> 00:51:50,510 Bu veri parçasının--2009-- 971 00:51:50,510 --> 00:52:04,780 bir alt-ifade olduğunu veya bu ödül-- 972 00:52:04,780 --> 00:52:09,621 Başkanlık Özgürlük Madalyası-- bağlamı için geçerli olduğunu 973 00:52:09,621 --> 00:52:10,120 görüyor musunuz? 974 00:52:10,120 --> 00:52:13,430 Madde içinde serbestçe dolaşamaz. 975 00:52:13,430 --> 00:52:17,650 2009'un kendisinin bir anlamı yok, değil mi? 976 00:52:17,650 --> 00:52:21,550 Bu ödül 2009'da verilmişti. 977 00:52:21,550 --> 00:52:22,170 Eğer 978 00:52:22,170 --> 00:52:24,070 Vikiveri bize şunu söylemiyor, örneğin, 979 00:52:24,070 --> 00:52:27,130 "ne zaman donanma memuru idi?", tamam mı? 980 00:52:27,130 --> 00:52:30,100 Fakat eğer şimdi bakıp da Milk'in 981 00:52:30,100 --> 00:52:33,820 1962 ile 1964 arasında donanma memuru olduğunu bulsak 982 00:52:33,820 --> 00:52:39,542 şuraya, donanma memuru yazan yere gidip 983 00:52:39,542 --> 00:52:41,010 tıklayıp düzenleyebiliriz. 984 00:52:41,010 --> 00:52:44,190 İşte bu küçük bilgi parçasını 985 00:52:44,190 --> 00:52:45,360 böyle düzenliyoruz... 986 00:52:45,360 --> 00:52:49,350 ve bunun gibi bir niteleyici ekliyoruz. 987 00:52:49,350 --> 00:52:51,300 "Niteleyici Ekle" ye tıklıyoruz. 988 00:52:51,300 --> 00:52:57,660 Ve başlangıç-bitiş tarihlerini seçebilirim değil mi? 989 00:52:57,660 --> 00:53:04,990 Ve 1961'den 1964'e yazabilirim, 990 00:53:04,990 --> 00:53:08,000 ve böylece Vikiveri'ye öğretirim. 991 00:53:08,000 --> 00:53:10,660 Oh, özür dilerim, bunu donanma memuru için yapmak istemiştim. 992 00:53:10,660 --> 00:53:11,230 OK. 993 00:53:11,230 --> 00:53:14,800 Fakat, biliyorsunuz, bu tam olarak-- 994 00:53:14,800 --> 00:53:18,400 bu ifadenin zaman aralığı. 995 00:53:18,400 --> 00:53:22,850 Yani birisi hakkında "o bir donanma memuru idi" denebilir, 996 00:53:22,850 --> 00:53:25,990 tüm hayatı boyunca donanma memurluğu yapmamış olsa bile. 997 00:53:25,990 --> 00:53:28,120 Fakat onun 1962-1964 arasında donanma memurluğu yaptığını söylemek, 998 00:53:28,120 --> 00:53:32,260 daha iyi ve daha kesindir. 999 00:53:32,260 --> 00:53:35,380 Merak etmeyin, bunu kaydetmiyorum. 1000 00:53:35,380 --> 00:53:39,150 Bu oturumda Vikiveri vandalizmi yok. 1001 00:53:39,150 --> 00:53:40,450 OK. 1002 00:53:40,450 --> 00:53:41,140 Devam edelim. 1003 00:53:41,140 --> 00:53:42,430 Vikiveri başka ne biliyor? 1004 00:53:42,430 --> 00:53:43,960 Bu üniversitede eğitim görmüştü. 1005 00:53:43,960 --> 00:53:46,970 Şu siyasi partinin bir üyesiydi. 1006 00:53:46,970 --> 00:53:47,470 Değil mi? 1007 00:53:47,470 --> 00:53:49,428 Bu elbette bir politikacı için 1008 00:53:49,428 --> 00:53:52,270 uygun bir özellik. 1009 00:53:52,270 --> 00:53:56,500 Din, askeri birim, Commons'da 1010 00:53:56,500 --> 00:53:58,720 bu ögehakkındaki kategorinin ne olduğu, 1011 00:53:58,720 --> 00:54:00,790 Vikiveri bunları bize söyleyebilir. 1012 00:54:00,790 --> 00:54:02,200 Ve hepsi bu. 1013 00:54:02,200 --> 00:54:04,570 Şimdi, Harvey Milk hakkında yapılandırılmış biçimde 1014 00:54:04,570 --> 00:54:07,780 söyleyebileceklerimizin hepsi bu mu? 1015 00:54:07,780 --> 00:54:08,680 Hayır. 1016 00:54:08,680 --> 00:54:13,570 Muhtemelen söyleyebilecek en azından bir kaç şey daha bulabiliriz. 1017 00:54:13,570 --> 00:54:17,170 Vikiveri'ye nasıl yeni bilgi sağlayabileceğimizi 1018 00:54:17,170 --> 00:54:19,990 birazdan bir başka örnekte göreceğiz. 1019 00:54:19,990 --> 00:54:23,360 Fakat bunların hepsi bir ifadeler dizisi idi 1020 00:54:23,360 --> 00:54:23,860 değil mi? 1021 00:54:23,860 --> 00:54:25,927 Buradaki başlık "ifadeler" idi. 1022 00:54:25,927 --> 00:54:28,840 1023 00:54:28,840 --> 00:54:31,160 Fakat ifadeler listesinin en altında 1024 00:54:31,160 --> 00:54:34,300 "niteleyiciler" diye bir başka bölüm var. 1025 00:54:34,300 --> 00:54:36,960 Ve biraz da bunun ne olduğu hakkında konuşmak istiyorum. 1026 00:54:36,960 --> 00:54:43,630 Niteleyiciler bir anahtar koleksiyonudur. 1027 00:54:43,630 --> 00:54:47,980 Başka bilgi kaynaklarının anahtarı olan 1028 00:54:47,980 --> 00:54:52,890 bir ID veya kod koleksyionu. 1029 00:54:52,890 --> 00:54:58,560 Ve bir çok Vikiveri ögesinde başka veri tabanlarına, 1030 00:54:58,560 --> 00:55:03,030 başka sitelere, başka depolara ait anahtarlar vardır. 1031 00:55:03,030 --> 00:55:08,340 Sizin ya da bir bilgisayarın sırf bir veritabanına erişip 1032 00:55:08,340 --> 00:55:12,240 Harvey Milk hakkında bilgi arayabilmesine değil, 1033 00:55:12,240 --> 00:55:16,950 Harvey Milk'e ilişkin tam kayda erişebilmesine yarayan anahtarlar. 1034 00:55:16,950 --> 00:55:20,280 Ve gene, eğer John Smith adında birini düşünürsek, 1035 00:55:20,280 --> 00:55:21,690 bu gerçekten çok değerli değil mi? 1036 00:55:21,690 --> 00:55:23,250 John Smith için eğer "gidip Kongre Kütüphanesi'ne 1037 00:55:23,250 --> 00:55:24,875 bir bakabilirsin" denmediyse. 1038 00:55:24,875 --> 00:55:27,840 Öyleyse size bol şans. 1039 00:55:27,840 --> 00:55:30,240 Ya da size Kongre Kütüphanesi'ne 1040 00:55:30,240 --> 00:55:35,810 bu John Smith kaydı için gitmenizi söylersem farkı görürsünüz. 1041 00:55:35,810 --> 00:55:42,080 Yani Vikiveri bize VIAF'ta, -- 1042 00:55:42,080 --> 00:55:44,570 Sanal Uluslararası Yetki Dosyası'nda-- olanı söyler. 1043 00:55:44,570 --> 00:55:50,140 Bu bibliyograflar, kütüphaneciler ve insanlar tarafından oluşturulmuş 1044 00:55:50,140 --> 00:55:52,831 birleşik bir ana indekstir. 1045 00:55:52,831 --> 00:55:53,330 Tamam mı? 1046 00:55:53,330 --> 00:55:56,720 Heryerdeki kütüphane kataloglarından 1047 00:55:56,720 --> 00:55:59,270 insanlar hakkında bilgi topladığı söylenebilir. 1048 00:55:59,270 --> 00:56:05,120 Yani Harvey Milk'in VIAF ID'si bu numaradır. 1049 00:56:05,120 --> 00:56:07,340 Ve buna göre, şuraya tıklarsam, 1050 00:56:07,340 --> 00:56:10,160 bir Vikiveri ögesine gitmiyorum. 1051 00:56:10,160 --> 00:56:13,010 Bizzat ilgili siteye gidiyorum. 1052 00:56:13,010 --> 00:56:16,760 Yanı bu beni viaf.org'a doğrudan Sanal 1053 00:56:16,760 --> 00:56:21,770 Uluslararası Yetki Dosyası'nda bulunan Harvey Milk 1054 00:56:21,770 --> 00:56:23,310 hakkındaki kayda götürdü. 1055 00:56:23,310 --> 00:56:23,810 Tamam mı? 1056 00:56:23,810 --> 00:56:27,290 Ve bunun kendisi beni tüm dünyadaki 1057 00:56:27,290 --> 00:56:29,630 ulusal kütüphanelerin ulusal kataloglarına götürüyor. 1058 00:56:29,630 --> 00:56:32,360 VIAF ile yapabileceğiniz şeylerin detayına girmeyeceğiz. 1059 00:56:32,360 --> 00:56:37,220 Konu şu ki, Vikiveri o bilgiyi doğrudan 1060 00:56:37,220 --> 00:56:40,820 başka veritabanlarından çekebileceğim 1061 00:56:40,820 --> 00:56:44,840 bir bağlantı içermekte. 1062 00:56:44,840 --> 00:56:45,680 Evet. 1063 00:56:45,680 --> 00:56:49,670 Ve daha çok, pek çok veritabanı için bu var.. 1064 00:56:49,670 --> 00:56:53,150 Örneğin BNF, Fransız Ulusal Kütüphanesi. 1065 00:56:53,150 --> 00:56:56,270 Ve bu da beni index kartına götürüyor. 1066 00:56:56,270 --> 00:56:57,320 IMDB. 1067 00:56:57,320 --> 00:56:58,620 Hepimiz IMDB'yi biliyoruz, değil mi? 1068 00:56:58,620 --> 00:57:03,320 İşte şurada IMDB'deki Harvey Milk anahtarı. 1069 00:57:03,320 --> 00:57:05,810 Ve işte bu da IMDB'de Harvey Milk hakkında denilenler, değil mi? 1070 00:57:05,810 --> 00:57:08,480 Elbetteki onun hakkında kendi bilgileri var, 1071 00:57:08,480 --> 00:57:11,590 filmografisi ve diğer şeyler. 1072 00:57:11,590 --> 00:57:15,140 Ve bakın, bunun için IMDB'de arama yapmam gerekmedi. 1073 00:57:15,140 --> 00:57:19,070 Anahtar orada beni bekliyordu. 1074 00:57:19,070 --> 00:57:21,080 Şimdi gene, bu benim için çok kullanışlı, 1075 00:57:21,080 --> 00:57:24,590 size şimdi bunu insanların nasıl kullandığını gösterdim. 1076 00:57:24,590 --> 00:57:27,530 Fakat bunun asıl güçlü olduğu zaman 1077 00:57:27,530 --> 00:57:35,450 tüm bilgisayarların -yalnızca viki veri değil- veri depolama tesisleri ve 1078 00:57:35,450 --> 00:57:36,110 depoları arasındaki 1079 00:57:36,110 --> 00:57:41,690 bu bağlantılar ağında dolaşmalarını 1080 00:57:41,690 --> 00:57:43,850 sağladığımız zamandır. 1081 00:57:43,850 --> 00:57:49,790 Buna bazen "bağlantılı veri açık bulutu" deniliyor. 1082 00:57:49,790 --> 00:57:52,670 Buut deniyor çünkü, birbrine bağlı birden çok 1083 00:57:52,670 --> 00:57:54,740 farklı depo var. 1084 00:57:54,740 --> 00:58:02,210 Ve Vikiveri şimdiden, ve gittikçe de artarak, 1085 00:58:02,210 --> 00:58:04,460 bir Nexus, bir çok farklı veritabanı arasındaki bağlantı noktası 1086 00:58:04,460 --> 00:58:06,780 işlevi görüyor. 1087 00:58:06,780 --> 00:58:09,230 Yani örneğin IMDB, iyi bir örnek çünkü 1088 00:58:09,230 --> 00:58:11,300 hemen herkesin bildiği bir site 1089 00:58:11,300 --> 00:58:14,000 IMDB'de Harvey Milk hakkında bilgi var. 1090 00:58:14,000 --> 00:58:16,670 Fakat bu bilgi Fransız Ulusal Kütüphanesi'ne 1091 00:58:16,670 --> 00:58:19,140 bağlantı yok. 1092 00:58:19,140 --> 00:58:19,645 Öyle değil mi? 1093 00:58:19,645 --> 00:58:20,770 Ne dediğimi anlıyor musunuz? 1094 00:58:20,770 --> 00:58:25,550 Yani IMDB ID'leri olan ve bağlantı yapmayı mümkün kılan bir veri deposu. 1095 00:58:25,550 --> 00:58:28,100 Fakat bize Vikiveri'nin verdiği 1096 00:58:28,100 --> 00:58:32,850 bu tür bir koleksiyon vermiyor-- 1097 00:58:32,850 --> 00:58:36,330 bu, bütün bu farklı veri kaynaklarının birleşimi gibi. 1098 00:58:36,330 --> 00:58:37,910 Yani Vikiveri bu karşılıklı ilişkileri 1099 00:58:37,910 --> 00:58:40,730 veya benzerlerini 1100 00:58:40,730 --> 00:58:41,640 belgeleyebileceğiniz bir yer. 1101 00:58:41,640 --> 00:58:42,140 Öyle değil mi? 1102 00:58:42,140 --> 00:58:48,770 Yani ID, bilirsiniz, IMDB'deki "587548", Fransız Ulusal Kütüphnesi'ndeki falanca numara 1103 00:58:48,770 --> 00:58:52,260 ile aynı konu hakkında 1104 00:58:52,260 --> 00:58:55,210 Vikiveri bu bilgiyi içeriyor. 1105 00:58:55,210 --> 00:58:59,090 Bu veritabanındaki bu bilginin, o veritabanındaki şu ID ile 1106 00:58:59,090 --> 00:59:04,050 aynı kişi hakkında olduğu bilgisini. 1107 00:59:04,050 --> 00:59:05,290 Tamam. 1108 00:59:05,290 --> 00:59:07,420 Yani, niteleyiciler işte budur. 1109 00:59:07,420 --> 00:59:11,320 Harvey Milk hakkındaki Vikiveri ögesinde aşağı doğru kaymaya devam edince 1110 00:59:11,320 --> 00:59:15,500 site bağlantılarımız var. 1111 00:59:15,500 --> 00:59:20,840 Site bağlantıları, bu öge ile ilgili 1112 00:59:20,840 --> 00:59:22,770 Wikimedia projelerine bağlantılardır. 1113 00:59:22,770 --> 00:59:25,250 Yani elbette Harvey Milk hakkında bir çok farklı Vikipedi'de 1114 00:59:25,250 --> 00:59:28,880 Vikipedi maddesi mevcut. 1115 00:59:28,880 --> 00:59:31,700 Bir çok farklı dil sürümünde var. 1116 00:59:31,700 --> 00:59:34,960 Ve kardeş projelerimizden biri olan 1117 00:59:34,960 --> 00:59:36,680 Vikisöz'de sayfalar var. 1118 00:59:36,680 --> 00:59:38,630 Vikisöz'de Harvey Milk'ten alıntılar olan 1119 00:59:38,630 --> 00:59:40,130 bazı sayfalar var. 1120 00:59:40,130 --> 00:59:45,060 Hatta Vikikaynak'ta da Harvey Milk hakkında bir sayfa var. 1121 00:59:45,060 --> 00:59:45,560 Değil mi? 1122 00:59:45,560 --> 00:59:47,840 Yani burası bu bağlantıların bir toplamı. 1123 00:59:47,840 --> 00:59:52,760 Ve içinizde bazıları belki de Vikiveri verisi ile sadece vikiler-arası bağlantılar nedeniyle 1124 00:59:52,760 --> 00:59:57,290 ilgilenmiş olanlar vardır; eskiden bunu bu şekilde madde metni içinde 1125 00:59:57,290 --> 00:59:59,600 elle yapardık. 1126 00:59:59,600 --> 01:00:01,716 Şimdi Vikiveri ile yapıyoruz; belki de bu 1127 01:00:01,716 --> 01:00:03,590 Vikiveri hakkında bildiğiniz tek şey, 1128 01:00:03,590 --> 01:00:10,130 bu vikiler arası bağlantıların Vikiveri'de nasıl güncelleneceğidir. 1129 01:00:10,130 --> 01:00:11,430 Tamam. 1130 01:00:11,430 --> 01:00:14,090 Böylece bir Vikiveri sayfasının anatomisi 1131 01:00:14,090 --> 01:00:18,560 içinde yaptığımız turun sonuna geldik. 1132 01:00:18,560 --> 01:00:22,370 Size sadece şunu hatırlatmak istiyorum: 1133 01:00:22,370 --> 01:00:26,120 bu bir viki sayfasıdır yani bir tartışma sayfası bulunur. 1134 01:00:26,120 --> 01:00:27,960 Bundaki, boş. 1135 01:00:27,960 --> 01:00:30,092 Fakat biliyorsunuz, eğer tereddütlerimiz veya savlarımız varsa 1136 01:00:30,092 --> 01:00:31,550 buradaki verinin bazı kısımları hakkında 1137 01:00:31,550 --> 01:00:33,290 bunları tartışmak için kullanacağımız 1138 01:00:33,290 --> 01:00:36,830 ve görüşbirliğine varacağımız yer burası. 1139 01:00:36,830 --> 01:00:41,760 Ayrıca her Vikipedi maddesi gibi madde geçmişi var. 1140 01:00:41,760 --> 01:00:47,402 Böylece geçmiş düzenlemeleri görebilirsiniz. 1140 01:00:41,760 --> 01:00:47,402 İşte şurada düzenleme listesini görebilirsiniz. 1141 01:00:47,402 --> 01:00:48,860 Belki de bazılarınız Vikipedi'de bir sayfa geçmişine 1142 01:00:48,860 --> 01:00:51,710 hiç bakmadı; bu yüzdn burası bunaltıcı görünüyor. 1143 01:00:51,710 --> 01:00:55,040 Fakat buradaki her satır, her girdi, 1144 01:00:55,040 --> 01:00:58,240 farklı tek bir düzenleme, tek bir değişiklik, tek bir revizyon, tek bir tahsis 1145 01:00:58,240 --> 01:01:00,440 bu Vikiveri ögesi üzerinde yapılmış olan. 1146 01:01:00,440 --> 01:01:01,670 Sadece Harvey Milk hakkında. 1147 01:01:01,670 --> 01:01:04,250 Ve en üstte az önce yaptığım düzenlemeyi görebilirsiniz 1148 01:01:04,250 --> 01:01:06,680 -- burası benim kendi gönülü hesabım 1149 01:01:06,680 --> 01:01:09,650 ve az önce bu değişikliği yaptım ve parantez içinde 1150 01:01:09,650 --> 01:01:10,790 ne yaptığımı görebilirsiniz. 1151 01:01:10,790 --> 01:01:14,640 bir HE, İbranice açıklaması ekledim. 1152 01:01:14,640 --> 01:01:16,930 Ve bu da İbranice'de eklediğim metin. 1153 01:01:16,930 --> 01:01:17,430 Değil mi? 1154 01:01:17,430 --> 01:01:21,470 Yani kim Vikiveri ögesine ne eklemiş, 1155 01:01:21,470 --> 01:01:24,960 tıpkı Vikipedi'deki gibi görebiliriz. 1156 01:01:24,960 --> 01:01:26,390 Yani bir de geçmiş sayfamız var. 1157 01:01:26,390 --> 01:01:27,560 Düzenlemeleri geri alabiliriz. 1158 01:01:27,560 --> 01:01:30,320 Tıpkı Vikipedi'deki gibi geri almamız mümkün. 1159 01:01:30,320 --> 01:01:34,420 1160 01:01:34,420 --> 01:01:36,940 Peki, burada başka ne göstermek istiyorum? 1161 01:01:36,940 --> 01:01:40,930 Yıldızı kullanarak bir ögeyi izleme listeme ekleyebiliriz, 1162 01:01:40,930 --> 01:01:42,020 tıpkı Vikipedi'deki gibi. 1163 01:01:42,020 --> 01:01:46,670 Yani tüm bu standart Wiki özelliklerimiz var 1164 01:01:46,670 --> 01:01:47,878 bekleyebileceğimiz gibi. 1165 01:01:47,878 --> 01:01:50,440 1166 01:01:50,440 --> 01:01:54,270 Sorular için biraz duralım 1167 01:01:54,270 --> 01:01:58,412 Şimdiye kadar anlatılanlar hakkında soru var mı? 1168 01:01:58,412 --> 01:02:02,573 1169 01:02:02,573 --> 01:02:03,073 Evet. 1170 01:02:03,073 --> 01:02:06,950 1171 01:02:06,950 --> 01:02:11,345 İfadelerin özellikleri o değer için yönergeye sahip midir? 1172 01:02:11,345 --> 01:02:16,640 1173 01:02:16,640 --> 01:02:19,830 Hayır. 1174 01:02:19,830 --> 01:02:29,760 Ve genellikle Vikiveri'de varsayılan mantığı yoktur. 1175 01:02:29,760 --> 01:02:32,130 Yani demek istediğim, Brezilya ögesinde 1176 01:02:32,130 --> 01:02:38,700 yükseklik olarak sekiz diye bir değer girmenize 1177 01:02:38,700 --> 01:02:42,990 engel olan bir şey yoktur 1178 01:02:42,990 --> 01:02:46,690 1179 01:02:46,690 --> 01:02:50,430 Şimdi yükseklik bir ülke için uygun bir özellik değil. 1180 01:02:50,430 --> 01:02:50,970 Öyle değil mi? 1181 01:02:50,970 --> 01:02:53,880 Yani, belki, ortalama yükseklik olabilir. Belki. 1182 01:02:53,880 --> 01:02:56,400 Fakat tek başına yükseklik olmaz. İnsanlar veya 1183 01:02:56,400 --> 01:02:59,040 başka fiziksel şeylerin yüksekliği olur. 1184 01:02:59,040 --> 01:03:02,400 Bu özelliği Brezilya'ya ekleyip kaydedebilirsiniz 1185 01:03:02,400 --> 01:03:04,650 ve viki şikayet etmeyecektir. 1186 01:03:04,650 --> 01:03:07,590 Şimdi arkaplanda bir tür ekstra viki var; 1187 01:03:07,590 --> 01:03:13,020 viki süreci dışında 1188 01:03:13,020 --> 01:03:13,710 kısıtlama doğrulması için 1189 01:03:13,710 --> 01:03:16,050 Yani çalışan botlar ve diğer süreçler var 1190 01:03:16,050 --> 01:03:17,940 ve bazen de, örneğin, 1191 01:03:17,940 --> 01:03:26,570 canlı olmayan ama doğum tarihi alanı olan şeyleri belirleyen. 1192 01:03:26,570 --> 01:03:27,720 Bu mantıklı değil. 1193 01:03:27,720 --> 01:03:29,010 Olmaması gerekir. 1194 01:03:29,010 --> 01:03:31,710 Eğer birisi bu süreçleri yanlışlıkla eklediyse 1195 01:03:31,710 --> 01:03:34,350 düzenlenmesi için işaretleniyor. 1196 01:03:34,350 --> 01:03:36,690 Fakat viki'nin kendisi, Vikiveri'nin kendisi 1197 01:03:36,690 --> 01:03:38,550 sizin bunu eklemenize engel olmayacaktır. 1198 01:03:38,550 --> 01:03:41,940 Ve bu, tasarımı gereği herşeyi esnek tutmak içindir. 1199 01:03:41,940 --> 01:03:43,930 Böylece insanlar "durun, 1200 01:03:43,930 --> 01:03:46,560 ...bunu ekleyemiyorum çünkü kimse 1201 01:03:46,560 --> 01:03:49,830 buna gereksinim olacağını düşünmedi herhalde". 1202 01:03:49,830 --> 01:03:54,530 Umarım sorunuzu yanıtlayabildim. 1203 01:03:54,530 --> 01:03:57,290 Yararlı bir cevaptı mı diyorsunuz? Soru işareti? 1204 01:03:57,290 --> 01:03:59,510 Yani yararlı bir cevap mıydı, yoksa? 1205 01:03:59,510 --> 01:04:03,940 1206 01:04:03,940 --> 01:04:04,440 Tamam. 1207 01:04:04,440 --> 01:04:05,426 Evet, Eleanor. 1208 01:04:05,426 --> 01:04:10,707 İZLEYİCİ: [DUYULMUYOR] 1209 01:04:10,707 --> 01:04:12,040 ASAF BARTOV: Mükemmel soru. 210 01:04:12,040 --> 01:04:13,030 Tekrarlıyorum. 1211 01:04:13,030 --> 01:04:16,180 "Vikipedi'den Vikiveri ögesini nasıl 1212 01:04:16,180 --> 01:04:18,370 bulurum?" diyorsunuz. 1213 01:04:18,370 --> 01:04:21,580 Harvey Milk'i okuyorsam ve verisine bakmak istersem 1214 01:04:21,580 --> 01:04:23,600 bunu nasıl yaparım? 1215 01:04:23,600 --> 01:04:27,400 Bu mükemmel bir soru ve hadi Vikipedi'ye geçelim. 1216 01:04:27,400 --> 01:04:32,030 Tam da burada İngilizce'sinin linki var. 1217 01:04:32,030 --> 01:04:35,600 İşte burası Vikipedi'deki Harvey Milk maddesi. 1218 01:04:35,600 --> 01:04:42,740 Ve Vikipedi'deki her ögenin onunla ilişkilendirilmiş 1219 01:04:42,740 --> 01:04:47,660 bir Vikiveri ögesi olmalı. Yalnız bu otomatik olarak olmuyor. 1220 01:04:47,660 --> 01:04:51,470 Yani Vikipedi'de bir sayfa oluşturduysam 1221 01:04:51,470 --> 01:04:55,010 aynı zamanda onun için bir Vikiveri ögesi oluşturmalıyım 1222 01:04:55,010 --> 01:04:57,170 --eğer zaten mevcut değilse.-- 1223 01:04:57,170 --> 01:04:59,420 Mesela başka bir dilde zaten oluşturulduğu için 1224 01:04:59,420 --> 01:05:01,970 Vikiveri ögesi de zaten mevcut olabilir. 1225 01:05:01,970 --> 01:05:05,390 Bu parantez içi bir açıklamaydı. 1226 01:05:05,390 --> 01:05:09,020 Fakat Vikipedi'deki her maddenin şurada yan menüsünde 1227 01:05:09,020 --> 01:05:14,270 "Araçlar" altında "Vikiveri ögesi" diye bir bağlantısının olması gerekir. 1228 01:05:14,270 --> 01:05:15,450 Tam burada. 1229 01:05:15,450 --> 01:05:16,160 Tamam. 1230 01:05:16,160 --> 01:05:18,110 Bu Vikiveri veri ögesi sizi 1231 01:05:18,110 --> 01:05:21,710 Vikiveri'ye götüren bir bağlantıdır 1232 01:05:21,710 --> 01:05:23,510 ve orada numarasını bulursunuz. 1233 01:05:23,510 --> 01:05:25,370 Tıklamanız bile gerekmez. 1234 01:05:25,370 --> 01:05:27,830 Demek istediğim, URL'nin kendisi sayıyı söyler size. 1235 01:05:27,830 --> 01:05:34,620 Sayıyı görüyorsunuz wikidata.org/wiki/q17141. 1236 01:05:34,620 --> 01:05:35,444 Tamam. 1237 01:05:35,444 --> 01:05:36,860 Bu harkia bir soruydu. 1238 01:05:36,860 --> 01:05:37,686 Başka soru? 1239 01:05:37,686 --> 01:05:38,185 Evet. 1240 01:05:38,185 --> 01:05:41,470 1241 01:05:41,470 --> 01:05:44,430 Evet, ek özellikler hakkında, niteleyiciler. 1242 01:05:44,430 --> 01:05:46,920 Evet, bunu daha genel olarak yanıtladım. 1243 01:05:46,920 --> 01:05:49,370 Fakat tıpkı özelliklerin kendisinin bir öge 1244 01:05:49,370 --> 01:05:53,390 ile sınırlı olmaması gibi niteleyiciler de bir ifade ile sınırlı değildir 1245 01:05:53,390 --> 01:05:57,750 ve keza önceden belirlenmiş de değildir; 1246 01:05:57,750 --> 01:05:59,570 Fakat bir yapısı vardır. 1247 01:05:59,570 --> 01:06:03,140 Şindi çok detayına inmek istemiyorum. 1248 01:06:03,140 --> 01:06:06,320 Eğer sonda vaktimiz olursa buna geri dönebiliriz. 1249 01:06:06,320 --> 01:06:09,590 Fakat bazı niteleyiciler, bazı şeylere uygundur; 1250 01:06:09,590 --> 01:06:13,180 başlangıç tarihi, bitiş tarihi ve diğerleri uygun değildir. 1251 01:06:13,180 --> 01:06:16,280 Vikiveri size öneride bulunmaya çalışır-- 1252 01:06:16,280 --> 01:06:18,710 belki hatırlarsınız "niteleyici ekle"ye tıkladığımda , 1253 01:06:18,710 --> 01:06:22,170 bazı uygun niteleyiciler içeren bir tür açılır menü vermişti. 1254 01:06:22,170 --> 01:06:24,475 Yani size bu şekilde yardım etmeye çalışıyor. 1255 01:06:24,475 --> 01:06:27,280 1256 01:06:27,280 --> 01:06:28,160 Başka soru? 1257 01:06:28,160 --> 01:06:31,180 "Nedir" özelliğinin değerleri 1258 01:06:31,180 --> 01:06:33,310 dış ontolojilerle eşleştirilebilir mi? 1259 01:06:33,310 --> 01:06:36,500 1260 01:06:36,500 --> 01:06:41,310 Bu karmaşık bir soru. 1261 01:06:41,310 --> 01:06:43,490 Önce sorunun anlaşılmasını yardım edeceğim. 1262 01:06:43,490 --> 01:06:48,570 Ontoloji bir yapıdır, bir çeşit 1263 01:06:48,570 --> 01:06:52,350 varlıklar hiyerarşisi veya kümesi ve 1264 01:06:52,350 --> 01:06:54,510 bunların karşılıklı ilişkileridir. 1265 01:06:54,510 --> 01:06:56,920 Bir ontoloji örneğin şunu söyler: 1266 01:06:56,920 --> 01:06:58,710 Bir kişi, bir canlıdır; 1267 01:06:58,710 --> 01:06:59,670 köpek de öyle. 1268 01:06:59,670 --> 01:07:02,340 Her ikisi de canlı şeylerdir, fakat farklı şeylerdir. 1269 01:07:02,340 --> 01:07:09,910 Ve sonra, bilirsiniz, bu varlıklar ve ilişkileri hakkında 1270 01:07:09,910 --> 01:07:11,350 bir şeyler söyler. 1271 01:07:11,350 --> 01:07:13,300 Yani şimdi rekabet eden veya birlikte varolan diyelim 1272 01:07:13,300 --> 01:07:17,230 bir sürü onotoloji modeli vardır. 1273 01:07:17,230 --> 01:07:19,840 Pek çoğu belli gereksinimler için oluşturulmuştur. 1274 01:07:19,840 --> 01:07:25,170 Birçoğu evrensel bir ontoloji olmak ister. 1275 01:07:25,170 --> 01:07:27,790 Fakat elbetteki tek bir bir tam ve basit ontoloji üzerinde uzlaşmak 1276 01:07:27,790 --> 01:07:32,150 oldukça imkansız. 1277 01:07:32,150 --> 01:07:34,240 Ve pek çok ontoloji vardır. 1278 01:07:34,240 --> 01:07:38,520 Bu da sizin sorunuzu doğuruyor: Ontolojileri eşleştirebilir miyiz? 1279 01:07:38,520 --> 01:07:43,840 Yani şunu diyebilir miyiz: Vikiverinin "kitap" dediği 1280 01:07:43,840 --> 01:07:47,260 bir başka ontolojide 1281 01:07:47,260 --> 01:07:49,940 "bibliyografik kayıt" denen şey olabilir mi? 1282 01:07:49,940 --> 01:07:50,860 Ve cevap: evet. 1283 01:07:50,860 --> 01:07:52,360 Böyle eşleştirmeler mevcut. 1284 01:07:52,360 --> 01:07:54,420 Henüz eksik durumdalar. 1285 01:07:54,420 --> 01:07:58,240 Ve viki ile o diğer onotolojiler arasında 1286 01:07:58,240 --> 01:08:01,180 bir tür otomatik sihir gerçekleşmiyor. 1287 01:08:01,180 --> 01:08:03,250 Bu, diğer ontolojilerle uğraşanlar 1288 01:08:03,250 --> 01:08:06,280 ve araç geliştirenler ve Vikiveri'nin kendisi dışında 1289 01:08:06,280 --> 01:08:09,880 diğer platoform geliştirmeleri için 1290 01:08:09,880 --> 01:08:13,050 bir tür egzersiz olarak bırakıldı. 1291 01:08:13,050 --> 01:08:13,750 Tamam. 1292 01:08:13,750 --> 01:08:15,190 Başka soru? 1293 01:08:15,190 --> 01:08:17,430 Evet, YouTube yayınından bir tane var. 1294 01:08:17,430 --> 01:08:21,160 Birisi şunu sordu, niye Howard Carter'ın mesleğini 1295 01:08:21,160 --> 01:08:26,439 arkeologlara bağlayamıyorum, Vikiveri'den bilgi çeken 1296 01:08:26,439 --> 01:08:28,960 bir bilgi kutusu kullanırken? 1297 01:08:28,960 --> 01:08:33,160 Niye bağlantı vermeyi bilgi kutusundan yapamıyorum? 1298 01:08:33,160 --> 01:08:35,500 Yayındaki biri şöyle cevapladı; "bu uygun olmayan 1299 01:08:35,500 --> 01:08:37,659 bir bağlantıdır çünkü 1300 01:08:37,659 --> 01:08:39,700 ....hedef sadece 'konu' değil". 1301 01:08:39,700 --> 01:08:43,020 1302 01:08:43,020 --> 01:08:46,710 Hedef konu hakkında değil mi? 1303 01:08:46,710 --> 01:08:48,479 Eğer soruyu doğru anladıysam, 1304 01:08:48,479 --> 01:08:53,130 yapmak istediğiniz şey, 1305 01:08:53,130 --> 01:08:59,130 Vikipedi'den mesleği söyleyebilmek ve Arkeoloji ile ilgili 1306 01:08:59,130 --> 01:09:01,050 Vikiveri ögesine link verebilmek. 1307 01:09:01,050 --> 01:09:03,569 Bu tam olarak öyle işlemiyor. 1308 01:09:03,569 --> 01:09:05,430 Konuşmanın ilerideki bir bölümünde 1309 01:09:05,430 --> 01:09:08,460 bununla ilgili küçük bir bölüme geleceğiz. 1310 01:09:08,460 --> 01:09:13,260 Bu yüzden yanıtımın geri kalanını o zamana erteliyorum. 1311 01:09:13,260 --> 01:09:15,319 Tamam. 1312 01:09:15,319 --> 01:09:19,160 Öyleyse bu bölümdeki soruları tamamladık, 1313 01:09:19,160 --> 01:09:22,850 ve de tarayıcım beni beklemekten yorgun düştü. 1314 01:09:22,850 --> 01:09:26,551 Öyleyse, evet. 1315 01:09:26,551 --> 01:09:27,050 Peki. 1316 01:09:27,050 --> 01:09:36,850 Şimdi Vikiveri'ye bir göz attık ve soruları aldık. 1317 01:09:36,850 --> 01:09:41,020 Öyleyse şimdi, hadi Vikiveri'ye yeni bir şeyler öğretelim. 1318 01:09:41,020 --> 01:09:44,020 Zaten biliyor olmadığı bazı şeyler. 1319 01:09:44,020 --> 01:09:47,109 Buradaki ögeye bir bakalım. 1320 01:09:47,109 --> 01:09:50,950 Bu öge en sevdiğim yazarlardan birisi hakkında, 1321 01:09:50,950 --> 01:09:53,840 Helen Dewitt adında Amerikalı bir yazar. 1322 01:09:53,840 --> 01:10:01,570 Vikiveri elbetteki ondan Q54674 diye bahsetmekten hoşlanıyor fakat 1323 01:10:01,570 --> 01:10:03,070 biz ona Helen Dewitt diyebiliriz. 1324 01:10:03,070 --> 01:10:05,740 Ve buraya ne ekleyebiliriz? 1325 01:10:05,740 --> 01:10:10,600 Yani Vikiveri Helen Dewitt hakkında epey az bilgiye sahip. 1326 01:10:10,600 --> 01:10:13,144 Birçoğunuz belki onu hiç duymadınız ama sorun değil. 1327 01:10:13,144 --> 01:10:14,560 Vikiveri onun hakkında ne biliyor? 1328 01:10:14,560 --> 01:10:16,450 Şey, onun bir insan olduğunu. 1329 01:10:16,450 --> 01:10:17,800 Onun bir fotoğrafına sahibiz. 1330 01:10:17,800 --> 01:10:18,780 Bir kadın olduğunu biliyoruz. 1331 01:10:18,780 --> 01:10:20,530 Amerikalı. 1332 01:10:20,530 --> 01:10:21,790 Adı Helen. 1333 01:10:21,790 --> 01:10:22,630 Doğum tarihi. 1334 01:10:22,630 --> 01:10:23,650 Doğum yeri. 1335 01:10:23,650 --> 01:10:25,970 O bir yazar, bir romancı. 1336 01:10:25,970 --> 01:10:28,840 Oxford Üniversitesi'nde öğrenim görmüş. 1337 01:10:28,840 --> 01:10:33,160 Ve Vikiveri onun resmî web sitesini de biliyor. 1338 01:10:33,160 --> 01:10:35,780 Bu kullanışlı bir bilgi ama o kadar. 1339 01:10:35,780 --> 01:10:37,780 Şimdi buraya bilgi ekleyebiliriz. 1340 01:10:37,780 --> 01:10:43,120 Örneğin o İngilizce yazan bir Amerikalı yazar. 1341 01:10:43,120 --> 01:10:45,550 Öyleyse bu bilgiyi ekleyebiliriz. 1342 01:10:45,550 --> 01:10:48,430 Buradaki "ekle" butonuna basabiliriz. 1343 01:10:48,430 --> 01:10:50,200 Ve şu an, Vikiveri'nin kullanıcı arayüzünün 1344 01:10:50,200 --> 01:10:54,830 halen geliştirilmekte eden bir çalışma olduğunu fark etmek için uygun bir an. 1345 01:10:54,830 --> 01:10:56,740 Pek o kadar da sezgiyle anlaşılamayabilir. 1346 01:10:56,740 --> 01:10:58,570 O yüzden şunu anlamalısınız ki tamamen yeni bir 1347 01:10:58,570 --> 01:11:01,630 özellik eklemek için tıklamanız, 1348 01:11:01,630 --> 01:11:04,060 bu "Ekle" butonuna tıklamanız gerek. 1349 01:11:04,060 --> 01:11:08,020 "Resmî web sitesi" özelliğine ilave bir değer eklemek istiyorsanız 1350 01:11:08,020 --> 01:11:11,530 şu "Ekle" butonuna basmalısınız. 1351 01:11:11,530 --> 01:11:13,780 Gölgeli bir kutu olduğu için anlaşılıyor... 1352 01:11:13,780 --> 01:11:15,880 Ama yine de dikkatli olmanız gerek, 1353 01:11:15,880 --> 01:11:18,901 ve pek o kadar kullanıcı dolstu olmayabilir 1354 01:11:18,901 --> 01:11:20,650 [ÖKSÜRME] Afedersiniz. 1355 01:11:20,650 --> 01:11:23,380 Öyleyse, hadi buraya bir özellik ekleyelim. 1356 01:11:23,380 --> 01:11:25,690 Ekle butonuna tıklayın. 1357 01:11:25,690 --> 01:11:29,740 İşte gene, Vikiveri bazı insanlar için geçerli özellik önererek 1358 01:11:29,740 --> 01:11:32,760 yardımcı olmaya çalışıyor. 1359 01:11:32,760 --> 01:11:36,640 Biraz hastalıklı bir şekilde "ölüm tarihi olur mu?" diye öneriyor 1360 01:11:36,640 --> 01:11:38,700 Bu hoş değil, Vikiveri. 1361 01:11:38,700 --> 01:11:40,480 Helen Dewitt halen hayatta. 1362 01:11:40,480 --> 01:11:42,700 Öyleyse ölüm tarihi eklemeyeceğim ama 1363 01:11:42,700 --> 01:11:46,140 konuştuğu, yazdığı veya şarkı söylediği dilleri ekleyebilirim. 1364 01:11:46,140 --> 01:11:48,370 Tamam, buna tıklıyorum 1365 01:11:48,370 --> 01:11:51,670 Ve o (Helen Dewitt) İngilizce yazıyor 1366 01:11:51,670 --> 01:11:54,450 Tek yaptığım buraya İngilizce diye yazıyorum -- ay!. 1367 01:11:54,450 --> 01:11:56,750 İbranice değil. 1368 01:11:56,750 --> 01:11:58,380 Paniğe kapılmayın. 1369 01:11:58,380 --> 01:12:01,010 Buraya English (İngilizce) yazıyorum. 1370 01:12:01,010 --> 01:12:04,250 Ve, oh, elbette Vikiveri'de otomatik tamamlama özelliği var, değil mi? 1371 01:12:04,250 --> 01:12:06,080 Bu yüzden bana yardım etmeye çalışıyor. 1372 01:12:06,080 --> 01:12:10,100 Fakat fark edeceğiniz gibi "English" 1373 01:12:10,100 --> 01:12:10,940 denen çok şey var. 1374 01:12:10,940 --> 01:12:14,030 Demek istiyorum ki İndiana'da "English, İndiana" denen 1375 01:12:14,030 --> 01:12:16,370 bir yer varmış. 1376 01:12:16,370 --> 01:12:17,150 Bunu mu kastettim? 1377 01:12:17,150 --> 01:12:20,210 Hayır, elbette kitaplarını "English, İndiana"'da yazdığını 1378 01:12:20,210 --> 01:12:21,961 söylemek istemedim.. 1379 01:12:21,961 --> 01:12:22,460 Öyle değil mi? 1380 01:12:22,460 --> 01:12:26,180 Fakat, bilirsiniz, Vikiveri bana buna bağlantı seçeneğini veriyor. 1381 01:12:26,180 --> 01:12:30,530 Botanikçi "Carl Schwartz English"'i de kastetmedim. 1382 01:12:30,530 --> 01:12:32,870 Hayır, kastettiğim İngiltere kökenli 1383 01:12:32,870 --> 01:12:34,029 Batı Cermen dili olan English (İngilizce) idi. 1384 01:12:34,029 --> 01:12:34,820 Kast etttiğim bu. 1385 01:12:34,820 --> 01:12:36,110 Öyleyse ona tıklıyorum. 1386 01:12:36,110 --> 01:12:37,760 Ve "Kaydet"e tıklıyorum. 1387 01:12:37,760 --> 01:12:38,450 Ve oldu. 1388 01:12:38,450 --> 01:12:41,780 İşte az önce Vikiveri'de bir düzenleme yaptım. 1389 01:12:41,780 --> 01:12:47,750 Az önce Vikiveri'ye bu yazarın İngilizce konuştuğunu öğrettim. 1390 01:12:47,750 --> 01:12:50,370 Ve şimdi, evet, bu zaten çok açık olabilir. 1391 01:12:50,370 --> 01:12:52,280 O bir Amerikalı. 1392 01:12:52,280 --> 01:12:54,560 Elbette tüm Amerikalılar İngilizce yazmıyor. 1393 01:12:54,560 --> 01:12:56,930 Kitaplarına baktınız mı bu çok açık olabilir. 1394 01:12:56,930 --> 01:12:59,060 Önemli olan artık Vikiveri'nin 1395 01:12:59,060 --> 01:13:02,090 bunu bir veri parçası olarak bilmesi. 1396 01:13:02,090 --> 01:13:04,610 Ve gene, birazdan göstereceğimiz sorguları 1397 01:13:04,610 --> 01:13:06,980 önceden bir düşünelim. 1398 01:13:06,980 --> 01:13:09,000 Az önce eklediğim bu bilgi parçası olmasa 1399 01:13:09,000 --> 01:13:14,060 eğer Vikiveri'den beş dakika önce şunu istemiş olsak: 1400 01:13:14,060 --> 01:13:19,760 "İngilizce yazan romancıların bir listesini ver", tamam mı? 1401 01:13:19,760 --> 01:13:22,730 Vikiveri binlerce sonuç getirebilirdi fakat 1402 01:13:22,730 --> 01:13:27,600 ...içinde Helen Dewitt olmazdı. 1403 01:13:27,600 --> 01:13:32,000 Çünkü iki dakika öncesine kadar Vikiveri 1404 01:13:32,000 --> 01:13:35,640 Helen Dewitt'in İspanyolca yazmadığını, İngilizce yazdığını 1405 01:13:35,640 --> 01:13:37,520 bilmiyordu. 1406 01:13:37,520 --> 01:13:38,730 Görüyor musunuz? 1407 01:13:38,730 --> 01:13:42,570 Bu açık seçik ifade artık 1408 01:13:42,570 --> 01:13:46,560 gelecekte yapılacak ve "İngilizce yazan romancılar kimdir?" sorusunu soran 1409 01:13:46,560 --> 01:13:48,700 her sorguda onun da yer almasını sağlayacak. 1410 01:13:48,700 --> 01:13:53,250 1411 01:13:53,250 --> 01:13:54,500 Tamam. 1412 01:13:54,500 --> 01:13:58,560 Bu arada Klasikler hakkında bir doktorası var. 1413 01:13:58,560 --> 01:14:05,590 Latince ve Yunanca, Antik Yunanca konuşuyor-- 1414 01:14:05,590 --> 01:14:07,270 veya en azından bu dillerde okuyup yazabiliyor, ve ben-- 1415 01:14:07,270 --> 01:14:09,610 yani bir şekilde bunu biliyorum. 1416 01:14:09,610 --> 01:14:12,420 Fakat "dur bir dakika dur!" diyorsunuz... 1417 01:14:12,420 --> 01:14:14,130 Peki "orijinal araştırma"ya ne oldu? 1418 01:14:14,130 --> 01:14:18,890 Yani, Vikiveri'ye bir şeyleri öylesine ekleyemezsiniz. 1419 01:14:18,890 --> 01:14:19,920 Kaynak eklemen gerekmez mi? 1420 01:14:19,920 --> 01:14:22,860 Referans eklemen? 1421 01:14:22,860 --> 01:14:23,890 Elbette gerekir. 1422 01:14:23,890 --> 01:14:25,020 Evet. 1423 01:14:25,020 --> 01:14:27,720 Hadi buna biraz kaynak ekleyelim. 1424 01:14:27,720 --> 01:14:31,410 Yani Vikiveri'de de tıpkı Vikipedi'deki gibi, 1425 01:14:31,410 --> 01:14:34,980 eklenen şeylerin genellikle kaynak ile desteklenmesi gerekir, 1426 01:14:34,980 --> 01:14:36,990 referanslarla. 1427 01:14:36,990 --> 01:14:43,290 Ve tıpkı Vikipedi'deki gibi her zaman 1428 01:14:43,290 --> 01:14:44,650 bu şekilde desteklenmiyorlar. 1429 01:14:44,650 --> 01:14:48,870 Tamam, öyleyse, demek istiyorum ki bunu Vikiveri'ye ekleyebilirim. 1430 01:14:48,870 --> 01:14:49,442 Bakın bana. 1431 01:14:49,442 --> 01:14:50,400 Az önce bunu yaptım değil mi? 1432 01:14:50,400 --> 01:14:54,450 Bir kaynak göstermeden İngilizce ve Latince'yi ekledim, 1433 01:14:54,450 --> 01:14:56,850 ve bu yüzden tutuklanacak değilim. 1434 01:14:56,850 --> 01:14:59,520 Tıpkı bir Vikipedi maddesini düzenleyip 1435 01:14:59,520 --> 01:15:02,610 kaynak göstermeden bilgi ekleyince olduğu gibi. 1436 01:15:02,610 --> 01:15:03,600 Bu, kalabilir. 1437 01:15:03,600 --> 01:15:06,810 Maddede kalabilir veya geri alınabilir. 1438 01:15:06,810 --> 01:15:11,010 Bu, eklediğim bilginin türüne bağlıdır. 1439 01:15:11,010 --> 01:15:13,740 Kaç kişinin Vikipedi'deki o maddeye 1440 01:15:13,740 --> 01:15:15,060 dikkat ettiğine bağlıdır ve 1441 01:15:15,060 --> 01:15:18,420 işler Vikiveri'de de aynı şekilde işliyor. 1442 01:15:18,420 --> 01:15:21,780 Tamam, yani, kaynaksız olarak bazı şeyler eklemeniz mümkün. 1443 01:15:21,780 --> 01:15:23,970 İdeali, bilgi eklediğinizde 1444 01:15:23,970 --> 01:15:25,570 kaynak da eklemeniz. 1445 01:15:25,570 --> 01:15:30,990 Öyleyse iyi bir Vikiveri dünyası vatandaşı olalım ve bir kaynak ekleyelim. 1446 01:15:30,990 --> 01:15:34,395 İşte önceden bulup hazırladığım bir makale. 1447 01:15:34,395 --> 01:15:38,100 1448 01:15:38,100 --> 01:15:39,370 Bu, Helen Dewitt. 1449 01:15:39,370 --> 01:15:44,450 Ve makalenin içinde bir yerlerde diyor ki..aslında 1450 01:15:44,450 --> 01:15:51,770 tam en altta, burada, bakın... 1451 01:15:51,770 --> 01:15:54,990 Dewitt -- azalan yetkinlik sırasıyla-- şu dilleri bilir: 1452 01:15:54,990 --> 01:15:57,010 Latince, Antik Yunanca, Fransızca, Almanca, İspanyolca 1453 01:15:57,010 --> 01:15:59,460 ve Portekizce, Flemenkçe, Danca, Norveççe, İsveççe, Arapça, 1454 01:15:59,460 --> 01:16:01,680 İbranice ve Japonca. 1455 01:16:01,680 --> 01:16:04,770 Bu çok aşırı görünebilir, ama gerçek. 1456 01:16:04,770 --> 01:16:06,330 Bu kadınla tanıştım. 1457 01:16:06,330 --> 01:16:09,670 Her neyse, bunların hepsini eklememiz gerekmez. 1458 01:16:09,670 --> 01:16:13,050 Konu, bu maddenin makul olarak güvenilir bir kaynaktan alınması, 1459 01:16:13,050 --> 01:16:15,840 bu dergi, bu röportaj 1460 01:16:15,840 --> 01:16:19,270 onun bildiği diller için bir kaynak sayılabilir. 1461 01:16:19,270 --> 01:16:20,700 Öyleyse URL'yi kopyalıyorum. 1462 01:16:20,700 --> 01:16:23,130 Tarayıcıdan kopyaladım. 1463 01:16:23,130 --> 01:16:27,530 Ve, ayy-- bu değil-- 1464 01:16:27,530 --> 01:16:28,580 işte oldu. 1465 01:16:28,580 --> 01:16:31,610 Ve şimdi buraya bir kaynak ekleyebilirim 1466 01:16:31,610 --> 01:16:34,670 Vikiveri'ye az önce eklediğim bilgiye, öyle değil mi? 1467 01:16:34,670 --> 01:16:38,300 "Kaynak ekle"ye tıklayabilirim. 1468 01:16:38,300 --> 01:16:45,800 Ve sonra saddece URL'yi söylerim, ve yapıştırıyorum. 1469 01:16:45,800 --> 01:16:48,840 Bu URL'yi yapıştırıyorum. 1470 01:16:48,840 --> 01:16:50,160 Enter'a basıyorum. 1471 01:16:50,160 --> 01:16:51,060 Ve işte oldu. 1472 01:16:51,060 --> 01:16:55,380 Ve şimdi Latince bildiğine dair bir kaynak var. 1473 01:16:55,380 --> 01:16:58,320 Vikiveri'de buradaki diğer şeylere bakarsanız, 1474 01:16:58,320 --> 01:17:02,660 bu ID'lerin örneğin, kaynakları olduğunu görürsünüz. 1475 01:17:02,660 --> 01:17:03,420 Öyle değil mi? 1476 01:17:03,420 --> 01:17:06,570 Bu durumda kaynak, --afedersiniz- 1477 01:17:06,570 --> 01:17:14,760 1478 01:17:14,760 --> 01:17:18,600 Bu durumda bu İngilizce Vikipedi'den aktarılmış oldu. 1479 01:17:18,600 --> 01:17:24,970 Fakat "durun", diyebilirsiniz, "Vikipedi kaynak olabilir mi?" 1480 01:17:24,970 --> 01:17:26,620 Normalde olmaz, hayır. 1481 01:17:26,620 --> 01:17:30,100 Yani, tıpkı Vikipedi'nin kendisini kaynak göstermemesi gibi. 1482 01:17:30,100 --> 01:17:33,790 Şunu demeyiz, "bu kişi, bu şehirde doğmuştur... 1483 01:17:33,790 --> 01:17:34,870 ...-Peki, bunu nerden biliyoruz?... 1484 01:17:34,870 --> 01:17:37,210 Bir başka dildeki Vikipedi'de öyle yazıyor". 1485 01:17:37,210 --> 01:17:39,610 Bu iyi bir kaynak gösterme değil. 1486 01:17:39,610 --> 01:17:41,400 Vikiveri için de bu iyi bir kaynak gösterme değil; 1487 01:17:41,400 --> 01:17:45,040 öyleyse niye buraya ekliyoruz? 1488 01:17:45,040 --> 01:17:49,240 Şey, buradaki niteleyicinin farklı olduğunu görebilirsiniz, tamam mı? 1489 01:17:49,240 --> 01:17:53,535 Latince için buraya koyduğum bu URL, bir kaynak URL'si değil, 1490 01:17:53,535 --> 01:18:17,020 1491 01:18:17,020 --> 01:18:20,320 Buradaki kaynak URL'si değil, bu farklı bir niteleyici. 1492 01:18:20,320 --> 01:18:23,020 Bu diyor ki--- "şuradan taşındı". 1493 01:18:23,020 --> 01:18:25,960 Yani bu, bu veri parçasını destekleyen 1494 01:18:25,960 --> 01:18:27,610 asıl kaynak değil. 1495 01:18:27,610 --> 01:18:30,730 Sadece verinin nereden geldiğini gösteriyor. 1496 01:18:30,730 --> 01:18:33,670 Bu biraz farklı bir şey, çünkü bu veri 1497 01:18:33,670 --> 01:18:37,210 Vikiveri'ye toplu taşıma ile taşındı. 1498 01:18:37,210 --> 01:18:40,960 Yani bir gönüllü tarafından elle eklenmiş değil. 1499 01:18:40,960 --> 01:18:44,770 Vikiveri'ye bir script yoluyla topluca taşındı, 1500 01:18:44,770 --> 01:18:46,180 yani bir programla. 1501 01:18:46,180 --> 01:18:49,820 Ve bu sayının nereden geldiğini mi öğrenmek istiyoruz? 1502 01:18:49,820 --> 01:18:51,440 Şey, İngilizce Vikipedi'den. 1503 01:18:51,440 --> 01:18:54,130 Şimdi gene, bu uygun bir referans değil 1504 01:18:54,130 --> 01:18:56,200 bilgi geçerliliği bakımından fakat, 1505 01:18:56,200 --> 01:18:59,200 en azından bize bunun İngilizce Vikipedi'den geldiğini söylüyor. 1506 01:18:59,200 --> 01:19:03,460 Tıklayıp İngilizce Vikipedi'ye bakabiliriz. 1507 01:19:03,460 --> 01:19:05,230 Belki oraya nereden geldiğini belirten 1508 01:19:05,230 --> 01:19:08,970 bir dipnot vardır. 1509 01:19:08,970 --> 01:19:11,000 Tamam. 1510 01:19:11,000 --> 01:19:15,320 Şimdi bu Vikiveri'ye bir şey öğretme örneğiydi. 1511 01:19:15,320 --> 01:19:16,910 Bilmediği bir şeyi öğretme. 1512 01:19:16,910 --> 01:19:18,512 Diller hakkında bir şey. 1513 01:19:18,512 --> 01:19:20,720 Ve elbette bu kaynağı İngilizce için ekledim; 1514 01:19:20,720 --> 01:19:23,210 Bildiği diğer tüm dilleri de ekleyebilirdim. 1515 01:19:23,210 --> 01:19:26,060 Ve bununla sizi meşgul edecek değilim ama temelde 1516 01:19:26,060 --> 01:19:27,050 bu böyle yapılıyor. 1517 01:19:27,050 --> 01:19:29,720 Yani byuEkle'ye basıp tamamen yeni bir şey ekliyorsunuz-- 1518 01:19:29,720 --> 01:19:32,650 1519 01:19:32,650 --> 01:19:34,030 tamamen yeni bir ifade. 1520 01:19:34,030 --> 01:19:36,250 Şimdi, bu arada, Vikiveri'nin önerebildiği 1521 01:19:36,250 --> 01:19:39,220 tek öneri bu ikisiydi; 1522 01:19:39,220 --> 01:19:42,100 ama bu, bunların tek seçenek oldukları anlamına gelmiyor. 1523 01:19:42,100 --> 01:19:46,750 Tamam. Uygun olabilecek herhangi bir şeyi yazabilirsiniz. 1524 01:19:46,750 --> 01:19:50,950 Örneğin ödül ekleyebilirdik. 1525 01:19:50,950 --> 01:19:52,570 "Ödül" yazmmaya başlıyorum... 1526 01:19:52,570 --> 01:19:54,910 Ve işte bir demet özelik var. 1527 01:19:54,910 --> 01:19:56,510 Ödüller için uygun özellikler. 1528 01:19:56,510 --> 01:20:00,100 Alınan ödüller, birlikte alınan, tarafından verilen...değil mi? 1529 01:20:00,100 --> 01:20:05,790 Yaslanabileceğim her türlü özellik var. 1530 01:20:05,790 --> 01:20:09,600 Ve elbette ki Vikiveri'deki tüm özelliklerin bir listesi var. 1531 01:20:09,600 --> 01:20:11,580 Ve bu liste de türe göre dizilebiliyor. 1532 01:20:11,580 --> 01:20:15,480 Yani evet, kişiler için uygun olan özellikler listesi var... 1533 01:20:15,480 --> 01:20:17,130 yani tahminde bulunmanız gerekmez 1534 01:20:17,130 --> 01:20:18,660 Fakat şaşırtıcı derecede çok defa 1535 01:20:18,660 --> 01:20:22,760 yazmaya başladığınız doğru özellikler 1536 01:20:22,760 --> 01:20:25,340 size önerilecektir. 1537 01:20:25,340 --> 01:20:27,230 Tamam. 1538 01:20:27,230 --> 01:20:33,050 Yani Vikiveri'ye yeni bir şey öğrettik; 1539 01:20:33,050 --> 01:20:38,980 Hadi şimdi Vikiveri'ye tamamen yeni bir şey öğretelim 1540 01:20:38,980 --> 01:20:39,480 Değil mi? 1541 01:20:39,480 --> 01:20:42,480 Vikiveri'de yeni bir ögeyi nasıl oluşturuyoruz? 1542 01:20:42,480 --> 01:20:46,880 Yani, dediğim gibi, eğer bir Vikipedi maddesi oluşturduysam 1543 01:20:46,880 --> 01:20:49,520 daha önce hiç bir Vikipedi'de işlenmemiş 1544 01:20:49,520 --> 01:20:53,540 bir konu hakkındaysa muhtemelen 1545 01:20:53,540 --> 01:20:57,170 mevcut bir Vikiveri ögesi de olmayacaktır. 1546 01:20:57,170 --> 01:21:03,190 Bazen mevcut olabilir, çünkü Vikiveri 1547 01:21:03,190 --> 01:21:06,857 25milyon girdiye sahip 1548 01:21:06,857 --> 01:21:08,190 Fakat bazen olmayacaktır 1549 01:21:08,190 --> 01:21:10,148 Öyleyse, herşeyden önce, arama yapmalıyım değil mi? 1550 01:21:10,148 --> 01:21:14,210 Öyleyse buradaki Vikiveri arama kutusuna gidip 1551 01:21:14,210 --> 01:21:17,390 yazmaya başlayabilrim ve istediğim şeyi ararım, değil mi? 1552 01:21:17,390 --> 01:21:20,690 Öyleyse eğer Helen Dewitt'i arıyorsam sadece Helen derim, 1553 01:21:20,690 --> 01:21:25,590 ve olup olmadığını görebilirim. 1554 01:21:25,590 --> 01:21:29,240 Ve detaylı bir arama sonuçları sayfası falan var, 1555 01:21:29,240 --> 01:21:33,074 ögenin mevcut olup olmadığını bulabileceğim. 1556 01:21:33,074 --> 01:21:35,240 Afedersiniz, bu bana çok önemli bir şeyi hatırlattı 1557 01:21:35,240 --> 01:21:36,620 size göstermek istediğim, ve o da 1558 01:21:36,620 --> 01:21:42,710 Vikiverinin çok-dilliliği. 1559 01:21:42,710 --> 01:21:49,340 Yani hatırlayın, tüm bu etiketler diğer dillerde de var; 1560 01:21:49,340 --> 01:21:54,390 Vikiveri İbranice'de nasıl Helen Dewitt dendiğini biliyor 1561 01:21:54,390 --> 01:22:00,800 Ve dili İbranice olan Vikiveri kullanıcılarına onu gösterecek. 1562 01:22:00,800 --> 01:22:04,220 Benimkisi sizler için İngilizce'ye ayarlı. 1563 01:22:04,220 --> 01:22:08,830 Fakat bunu değiştirmek için buradaki Seçeneklerim'e gidip 1564 01:22:08,830 --> 01:22:09,740 dilimi değiştirebilirim. 1565 01:22:09,740 --> 01:22:15,475 [DUYULMUYOR] Tamam ve şimdi Kaydet'e basıyorum. 1566 01:22:15,475 --> 01:22:20,350 Vikiveri benimle İbranice konuşmaya başlayacak. 1567 01:22:20,350 --> 01:22:23,090 Şimdi sıkı durun. 1568 01:22:23,090 --> 01:22:24,620 Hazır mısınızy? 1569 01:22:24,620 --> 01:22:28,430 Paniklemeyin, sağdan sola yazılıyor. 1570 01:22:28,430 --> 01:22:32,630 Aman allahım! Her şeye karmakarışık. 1571 01:22:32,630 --> 01:22:36,590 İşte bu İbranice'deki aynı madde. 1572 01:22:36,590 --> 01:22:39,290 Yani yan menü yer değiştirdi, 1573 01:22:39,290 --> 01:22:41,300 ve biliyorum ki çoğunuz okuyamıyor. 1574 01:22:41,300 --> 01:22:42,480 1575 01:22:42,480 --> 01:22:44,750 Bu,daha önce etiket kutusunda gördüğümüz 1576 01:22:44,750 --> 01:22:46,840 etiket. 1577 01:22:46,840 --> 01:22:49,580 Bu, İbranice'de Helen Dewitt'in yazılışı. 1578 01:22:49,580 --> 01:22:52,550 Ve işte İbranice açıklama. 1579 01:22:52,550 --> 01:22:54,980 Bu açıklama -Amerikalı yazar- daha önce gösterilen 1580 01:22:54,980 --> 01:22:57,380 İngilizce'deki açıklama değil; 1581 01:22:57,380 --> 01:23:00,740 Şimdi doğal olarak İbranice açıklama gösteriliyor. 1582 01:23:00,740 --> 01:23:03,500 Fakat daha da ilginci, aman allahım! 1583 01:23:03,500 --> 01:23:07,640 Birdenbire bu açıklamaların hepsi İbranice oldu. 1584 01:23:07,640 --> 01:23:08,940 Nasıl oldu bu? 1585 01:23:08,940 --> 01:23:11,570 1586 01:23:11,570 --> 01:23:15,560 Şey, buradaki şu küçük kelime İbranice'de 1587 01:23:15,560 --> 01:23:22,450 nedir'in karşılığı ve buradaki kelime "insan" anlamına geliyor. 1588 01:23:22,450 --> 01:23:25,960 Yani bunlar aynı şeylere bağlantılar, değil mi? 1589 01:23:25,960 --> 01:23:28,100 Sanırım halen Q5'e gidiyor. 1590 01:23:28,100 --> 01:23:31,780 Q5 insan demek olan Vikiveri ögesi. 1591 01:23:31,780 --> 01:23:33,370 Bunlar halen aynı şeyler 1592 01:23:33,370 --> 01:23:37,600 Fakat Vikiveri'de her şey için çoklu etiket olduğundan, 1593 01:23:37,600 --> 01:23:39,580 ögeler için çoklu etiketler var. 1594 01:23:39,580 --> 01:23:42,760 Ve özellik isimleri için de çoklu etiket var. 1595 01:23:42,760 --> 01:23:46,450 Yani Vikiveri başka dillerde nasıl "nedir" deneceğini, 1596 01:23:46,450 --> 01:23:50,140 ve "alınan ödüller" deneceğini biliyor. 1597 01:23:50,140 --> 01:23:54,490 Bu sayede bana bu veriyi İbranice'de gösterebiliyor 1598 01:23:54,490 --> 01:23:59,890 verinin nerdeyse hiçbiri Vikiveri'ye aslında 1599 01:23:59,890 --> 01:24:01,870 İbranice konuşan biri tarafından eklenmemiş olsa da. 1600 01:24:01,870 --> 01:24:04,900 Bu veri İngilizce konuşan birileri tarafından eklenmiş olabilir, 601 01:24:04,900 --> 01:24:08,230 fakat daha önce birinin "Fotoğraf" sözcüğünü 1602 01:24:08,230 --> 01:24:12,760 İbranice'ye çevirmiş olması sayesinde 1603 01:24:12,760 --> 01:24:14,830 Bu alanı İbranice olarak görebiliyorum. 1604 01:24:14,830 --> 01:24:17,750 1605 01:24:17,750 --> 01:24:21,230 Öyleyse Vikiveri'de yapabileceğiniz şeylerden birisi, 1606 01:24:21,230 --> 01:24:23,600 hemen şimdi, hiçbir özel bilgi gerekmeksizin yapabileceğiniz şey, 1607 01:24:23,600 --> 01:24:26,210 bu etiketlerin çevirisine yardım etmektir. 1608 01:24:26,210 --> 01:24:29,030 Her bir etiketin sadece bir kere çevrilmesi yeterlidir. 1609 01:24:29,030 --> 01:24:31,310 Yani tüm bu özelliklerin, doğum tarihi, 1610 01:24:31,310 --> 01:24:34,720 isim vb. hepsinin İbranice etiketi var. 1611 01:24:34,720 --> 01:24:36,760 Belki içlerinden birinin yoktur. 1612 01:24:36,760 --> 01:24:38,361 Hayır, hepsinin İbranice etiketi var. 1613 01:24:38,361 --> 01:24:39,110 Bayağı iyi gidiyor. 1614 01:24:39,110 --> 01:24:42,960 1615 01:24:42,960 --> 01:24:45,810 Ve kendi dilimde arama yapabiliyorum. 1616 01:24:45,810 --> 01:24:48,210 Ekle'ye tıklayabilirim. 1617 01:24:48,210 --> 01:24:49,890 Bu kelime Ekle, buna basıyorum, 1618 01:24:49,890 --> 01:24:51,780 ve artık Ekle ekranını görüyorum 1619 01:24:51,780 --> 01:24:55,860 Tamamen kendi dilimde konuşuyor, bu harika. 1620 01:24:55,860 --> 01:25:00,330 Ve şimdi sizler için İngilizce'ye döneceğim, 1621 01:25:00,330 --> 01:25:03,090 fakat Vikiveri'yi istediğiniz dilde düzenleyebileceğinizi 1622 01:25:03,090 --> 01:25:05,740 bilmeniz önemli. 1623 01:25:05,740 --> 01:25:09,050 Ve örneğin Commons'tan, hepimizin paylaştığı bir başka proje olan Commons'tan 1624 01:25:09,050 --> 01:25:13,260 çok daha fazla çok dilli, ve dil dostu. 1625 01:25:13,260 --> 01:25:17,730 Fakat Commons'ın çok-dillilik konusunda bazı sınırlılıkları var. 1626 01:25:17,730 --> 01:25:21,410 Mesela, isimler vb. kategorisi. 1627 01:25:21,410 --> 01:25:23,270 Tamam. 1628 01:25:23,270 --> 01:25:25,670 Artık tamamen yeni bir şey oluşturma üzerine konuşmaya 1629 01:25:25,670 --> 01:25:27,140 başlıyoruz. 1630 01:25:27,140 --> 01:25:29,360 SEYİRCİ:Çabucak soru alalım, uygunsa? 1631 01:25:29,360 --> 01:25:30,980 IRC'de iki soru var. 1632 01:25:30,980 --> 01:25:33,890 İlki şu, şeyler listesi almak gibi bir şeyi 1633 01:25:33,890 --> 01:25:35,420 aramayı gösterebilir misiniz? 1634 01:25:35,420 --> 01:25:38,360 Bir şey nasıl düzgünce aratılır, mesela, 1635 01:25:38,360 --> 01:25:43,705 "özelliği şu değer olan tüm ögeleri göster" gibi öğrenmek istiyorum. 1636 01:25:43,705 --> 01:25:45,080 ASAF BARTOV: Evet. 1637 01:25:45,080 --> 01:25:47,540 Bu, bu konuşmanı bir parçası ama biraz daha 1638 01:25:47,540 --> 01:25:49,250 sonra geleceğim oraya. 1639 01:25:49,250 --> 01:25:52,010 Vikiveri'nin çok ama çok güçlü arama sistemini 1640 01:25:52,010 --> 01:25:55,190 göstereceğim koca bir bölüm var. 1641 01:25:55,190 --> 01:25:57,170 Orada başta verdiğim "bir ressamın oğlu olan 1642 01:25:57,170 --> 01:25:59,090 tüm ressamların listesi vb" şeklindeki çeki 1643 01:25:59,090 --> 01:26:01,029 ödeyeceğim 1644 01:26:01,029 --> 01:26:02,570 Ve bunun nasıl yapılacağını göstereceğim. 1645 01:26:02,570 --> 01:26:04,190 İZLEYİCİ: Diğer soru. 1646 01:26:04,190 --> 01:26:07,250 Vikiveri linklerin eskimesi ve URL referanslarından 1647 01:26:07,250 --> 01:26:09,680 kaynaklanan diğer sorunlarla nasıl başediyor? 1648 01:26:09,680 --> 01:26:13,528 1649 01:26:13,528 --> 01:26:16,290 ASAF BARTOV: Kırık URL'ler. 1650 01:26:16,290 --> 01:26:18,730 Eskimiş link dediğimiz bu. 1651 01:26:18,730 --> 01:26:22,470 Vikiveri'nin kırık link ile ilgili 1652 01:26:22,470 --> 01:26:24,730 özel bir sihri yok, tıpkı Vikipedi'nin olmadığı gibi. 1653 01:26:24,730 --> 01:26:29,100 Yani eğer sırf URL kullanıyorsanız, kırılabilir. 1654 01:26:29,100 --> 01:26:34,230 Fakat Internet Archive'de veya başka bir mirror servisinde 1655 01:26:34,230 --> 01:26:37,680 yedek URL'Leri olan niteleyciler ekleyebilirsiniz. 1656 01:26:37,680 --> 01:26:42,780 Ve Vikiveri'nin otomatik olarak kaydetmek veya 1657 01:26:42,780 --> 01:26:46,590 bir şeyin Internet Archive'de kaydedilmesini sağlamak 1658 01:26:46,590 --> 01:26:48,660 şeklinde bir özelliği olabilir fakat şu anda 1659 01:26:48,660 --> 01:26:50,670 böyle yaptığına dair bilgim yok. 1660 01:26:50,670 --> 01:26:56,040 Yani tıpkı Vikipedi'deki gibi sırf URL ise eskiyebilir. 1661 01:26:56,040 --> 01:27:00,240 Ve yenilenmesi gerekebilir, bir bot ile olabilir. 1662 01:27:00,240 --> 01:27:01,390 Başka soru? 1663 01:27:01,390 --> 01:27:09,840 1664 01:27:09,840 --> 01:27:12,650 Tamam, hadi yeni bir öge 1665 01:27:12,650 --> 01:27:15,090 nasıl oluşturulur hakında konuşalım 1666 01:27:15,090 --> 01:27:16,300 Çok basit. 1667 01:27:16,300 --> 01:27:21,810 Vikiveri'ye gidip yana tıklarsınız. 1668 01:27:21,810 --> 01:27:30,180 Burada bir link var, "yeni bir öge oluştur" diye, size bu ekranı gösterir. 1669 01:27:30,180 --> 01:27:35,030 Öyleyse hadi bir kitap hakkında bir öge oluşturalım. 1670 01:27:35,030 --> 01:27:39,500 Şu ana okumakta olduğum, şu Bulgar yazarın kitabı. 1671 01:27:39,500 --> 01:27:43,950 İşte Deyan Enev adlı bu adam hakkındaki maddemiz burada 1672 01:27:43,950 --> 01:27:48,530 Fakat onun ünlü kitaplarından Circus Bulgaria hakkında 1673 01:27:48,530 --> 01:28:07,980 bir maddemiz veya Vikiveri ögemiz yok. 1674 01:28:07,980 --> 01:28:10,050 Şimdi okuduğum kitap bu, İngilizce kısa öyküler 1675 01:28:10,050 --> 01:28:11,216 serisinin ilk kitabı. 1676 01:28:11,216 --> 01:28:14,280 Circus Bulgaria 2010'da Portobello Books'tan çıktı, 1677 01:28:14,280 --> 01:28:17,099 çevirmen Kapka Kassabova. 1678 01:28:17,099 --> 01:28:18,390 Okumakta olduğum kitap bu. 1679 01:28:18,390 --> 01:28:20,520 Gördüğünüz gibi Vikipedi'de bir linki yok. 1680 01:28:20,520 --> 01:28:23,370 Hakkında bir madde yok, hatta 1681 01:28:23,370 --> 01:28:26,310 bir Vikiveri ögesi de yok 1682 01:28:26,310 --> 01:28:32,220 Fakat tamamen oluşturabiliriz, Vikipedi'de maddesi 1683 01:28:32,220 --> 01:28:33,090 olmasa bile. 1684 01:28:33,090 --> 01:28:34,980 Hadi bu yeni ögeyi oluşturalım. 1685 01:28:34,980 --> 01:28:37,260 Demonstrasyonumuz için bunu İngilizce 1686 01:28:37,260 --> 01:28:38,880 olarak oluşturalım. 1687 01:28:38,880 --> 01:28:44,910 Ögenin adı: Circus Bulgaria. 1688 01:28:44,910 --> 01:28:47,520 Circus Bulgaria. İsim bu. 1689 01:28:47,520 --> 01:28:50,670 Circus Bulgaria -parantez- kitap değil, 1690 01:28:50,670 --> 01:28:53,520 ya da Vikipedi'de alışık olduğunuz şekilde başka bir şey değil 1691 01:28:53,520 --> 01:28:56,520 Kitabın asıl adı, 1692 01:28:56,520 --> 01:29:00,450 ve açıklaması ve hatırlayın, 1693 01:29:00,450 --> 01:29:03,270 açıklama kısmına sadece bunun olası bir başka 1694 01:29:03,270 --> 01:29:08,681 Circus Bulgaria'dan farkını 1695 01:29:08,681 --> 01:29:09,180 ayırdetmek içindir. 1696 01:29:09,180 --> 01:29:11,280 Belki bu isimde bir film falan vardır. 1697 01:29:11,280 --> 01:29:20,480 Yani sadece "kısa öykü koleksiyonu" gibi bir şey demek 1698 01:29:20,480 --> 01:29:23,270 yeterli. 1699 01:29:23,270 --> 01:29:27,830 Deyan Enev'in diye ekleyebilirim. Sırf ola ki 1700 01:29:27,830 --> 01:29:31,910 gelecekte başka bir yazarın başka bir kısa öykü koleksiyonu da 1701 01:29:31,910 --> 01:29:33,560 aynı adda olursa diye. 1702 01:29:33,560 --> 01:29:36,391 Bu yeterince açıklayıcı olacaktır. 1703 01:29:36,391 --> 01:29:36,890 Tamam. 1704 01:29:36,890 --> 01:29:39,770 Deyan Enev'in kısa öyküleri. 1705 01:29:39,770 --> 01:29:42,050 Bunun başka adları da olabilirdi. 1706 01:29:42,050 --> 01:29:47,240 Başka adlar bulunabilirliği kolaylaştırır. 1707 01:29:47,240 --> 01:29:51,020 Bu kitabın tek bir adı var, öyleyse bu yeterli. 1708 01:29:51,020 --> 01:29:52,260 Ve "Oluştur" a tıklıyorurm. 1709 01:29:52,260 --> 01:29:52,760 İşte oldu. 1710 01:29:52,760 --> 01:29:55,990 Sadece bir etiket ve bir açıklama ile başlıyorum. 1711 01:29:55,990 --> 01:29:58,740 Oluştur'a tıklıyorum 1712 01:29:58,740 --> 01:30:03,890 Yeni Vikiveri ögem için yepyeni bir numaram var artık. 1713 01:30:03,890 --> 01:30:05,960 Ve Vikiveri bunu nasıl adlandıracağını biliyor. 1714 01:30:05,960 --> 01:30:09,320 Ve en azından bir dilde bir açıklama var. 1715 01:30:09,320 --> 01:30:11,930 Ve işte oldu, ve artık arttırabilirim. 1716 01:30:11,930 --> 01:30:15,050 Görüldüğü gibi hiç site bağlantısı yok, 1717 01:30:15,050 --> 01:30:17,450 fakat öğretilmeye hazır. 1718 01:30:17,450 --> 01:30:20,450 Yani örneğin, kitabın konuştuğum başka bir dildeki 1719 01:30:20,450 --> 01:30:24,610 adını öğreterek 1720 01:30:24,610 --> 01:30:25,870 başlayabilirim. 1721 01:30:25,870 --> 01:30:29,050 1722 01:30:29,050 --> 01:30:31,720 Artık iki etiketi var, İngilizce ve İbranice. 1723 01:30:31,720 --> 01:30:36,880 Areon kitabına da bakabilirdim, 1724 01:30:36,880 --> 01:30:39,510 bu kitabın orijinal Bulgarca adı. 1725 01:30:39,510 --> 01:30:41,550 Uygun görünüyor. 1726 01:30:41,550 --> 01:30:43,320 Evet, Bulgarca bilmiyorum. 1727 01:30:43,320 --> 01:30:49,860 Fakat Bulgarca Vikipedi'ye wiki yoluyla gidebilirim. 1728 01:30:49,860 --> 01:30:51,510 Bu bey işte bu. 1729 01:30:51,510 --> 01:30:54,510 Ve orada -- 1730 01:30:54,510 --> 01:30:59,190 Kiril alfabesi biliyorum, böylece kolayca bulabildim-- 1731 01:30:59,190 --> 01:31:00,030 kolayca derken-- 1732 01:31:00,030 --> 01:31:02,940 1733 01:31:02,940 --> 01:31:05,710 kolayca derken-- 1734 01:31:05,710 --> 01:31:12,731 belki pek o kadar da kolay değil ama arama yaptırabilirim. 1735 01:31:12,731 --> 01:31:21,070 1736 01:31:21,070 --> 01:31:22,180 İşte oldu 1737 01:31:22,180 --> 01:31:25,190 "Tsirk Bulgaria". 1738 01:31:25,190 --> 01:31:27,510 Bu, kitabın adı. 1739 01:31:27,510 --> 01:31:28,910 Tsirk, "sirk"teki gibi 1740 01:31:28,910 --> 01:31:30,440 Sıkıntı yok. 1741 01:31:30,440 --> 01:31:32,725 Yani şimdi sadece bunu buraya kopyalıyorum. 1742 01:31:32,725 --> 01:31:35,240 1743 01:31:35,240 --> 01:31:38,090 Ve yeni ögeme gidiyorum. 1744 01:31:38,090 --> 01:31:45,725 Yeni ögeme gidip, -ki işte şurada- Bulgarca alanını düzenliyorum. 1745 01:31:45,725 --> 01:31:48,260 1746 01:31:48,260 --> 01:31:49,950 Ve işte oldu. 1747 01:31:49,950 --> 01:31:50,720 Müthiş. 1748 01:31:50,720 --> 01:31:51,220 Peki. 1749 01:31:51,220 --> 01:31:55,420 Fakat halen Vikiveri'ye bunun hakkında hiçbir şey söylemedim. 1750 01:31:55,420 --> 01:31:56,920 Bir kitaptan bahsettiğimi biliyorum. 1751 01:31:56,920 --> 01:31:59,110 Vikiveri bunu henüz bilmiyor. 1752 01:31:59,110 --> 01:32:02,630 Öyleyse hadi bazı ifadeler eklemekle başlayalım. 1753 01:32:02,630 --> 01:32:05,390 En başta, "Ekle"ye tıklıyorum. 1754 01:32:05,390 --> 01:32:07,190 Vikiveri mantıklı olarak diyor ki "'nedir' ile 1755 01:32:07,190 --> 01:32:08,630 başlasak mı?" 1756 01:32:08,630 --> 01:32:11,090 Bana ne tür bir hayvan-- hayır, bir hayvan türü değil. 1757 01:32:11,090 --> 01:32:13,940 Ne tür bir şey betimlemeye çalışıyorsun burada? 1758 01:32:13,940 --> 01:32:18,130 Şey, bunun "nedir"i bir kitap. 1759 01:32:18,130 --> 01:32:20,930 İbranice değil, lütfen. 1760 01:32:20,930 --> 01:32:22,180 Yani bunun "nedirliği" bir kitap 1761 01:32:22,180 --> 01:32:23,763 Daha da spesifik bir konu olabilirdi. 1762 01:32:23,763 --> 01:32:31,920 Ve diyelim ki bu bir kısa öykü derlemesi. 1763 01:32:31,920 --> 01:32:34,620 İşte tamam, kısa öykü derlemesi. 1764 01:32:34,620 --> 01:32:36,800 Kaydet'e bastım. 1765 01:32:36,800 --> 01:32:37,430 Harika. 1766 01:32:37,430 --> 01:32:39,680 Şimdi artık bunun ne tür bir şey olduğunu biliyoruz. 1767 01:32:39,680 --> 01:32:42,860 Bir kişi değil, bir dağ değil, bir kavram değil. 1768 01:32:42,860 --> 01:32:44,760 Bir kısa öykü derlemesi. 1769 01:32:44,760 --> 01:32:46,400 Artık başka şeyler ekleyebilirim 1770 01:32:46,400 --> 01:32:48,770 Bakın, Vikiveri benim için çalışıyor zaten. 1771 01:32:48,770 --> 01:32:51,020 Bu bir kısa öykü derlemesi olduğundan 1772 01:32:51,020 --> 01:32:53,960 bana başkalarını değil de şu özellikleri 1773 01:32:53,960 --> 01:32:54,890 arttırmayı öneriyor. 1774 01:32:54,890 --> 01:32:56,990 Yayın tarihi, orijinal dil 1775 01:32:56,990 --> 01:33:00,350 tür, ülke, bunların hepsi uygun değil mi? 1776 01:33:00,350 --> 01:33:04,220 Öyleyse hadi eserin orijinal dili ile başlayalım 1777 01:33:04,220 --> 01:33:07,410 Bulgarca. 1778 01:33:07,410 --> 01:33:09,810 Bulgaristan değil, Bulgarca. 1779 01:33:09,810 --> 01:33:12,040 Bağlantı vermek istediğim öge bu. 1780 01:33:12,040 --> 01:33:21,570 "Kaydet"e basıyorum. Ya da..her neyse... 1781 01:33:21,570 --> 01:33:22,890 Yazar. 1782 01:33:22,890 --> 01:33:26,540 Hadi yazarı belirleyelim. 1783 01:33:26,540 --> 01:33:29,350 Şimdi yazar, eserin asıl sahibi, 1784 01:33:29,350 --> 01:33:32,470 Deyan Enev adlı bey. 1785 01:33:32,470 --> 01:33:34,750 Ve hatırlayın, kendisinin bir Vikipedi maddesi var. 1786 01:33:34,750 --> 01:33:37,210 Bir Vikiveri ögesi de var. 1787 01:33:37,210 --> 01:33:39,640 Öyleyse Vikiveri onu tanıyor. 1788 01:33:39,640 --> 01:33:48,930 Öyleyse "Kaydet"e basıyorum. Ve.. çevirmen hakkında bir şey ekleyebilirim. 1789 01:33:48,930 --> 01:33:52,530 1790 01:33:52,530 --> 01:33:54,390 Peki o hanımın adı neydi? 1791 01:33:54,390 --> 01:33:57,990 1792 01:33:57,990 --> 01:34:00,120 Kapka Kassabova. 1793 01:34:00,120 --> 01:34:05,430 Öyle görünüyor ki Vikiveri bu hanımı zaten tanıyor. 1794 01:34:05,430 --> 01:34:08,330 1795 01:34:08,330 --> 01:34:08,840 Gördünüz mü? 1796 01:34:08,840 --> 01:34:12,290 Yani sadece yazmaya başlayıp sonra ona bağlantı verebilirim. 1797 01:34:12,290 --> 01:34:12,840 Harika. 1798 01:34:12,840 --> 01:34:13,824 Peki ya olmasaydı? 1799 01:34:13,824 --> 01:34:15,740 Ya zaten Vikiveri'de varolan biri tarafından 1800 01:34:15,740 --> 01:34:17,690 çevrilmiş olmasaydı? 1801 01:34:17,690 --> 01:34:22,190 Şey, adı sadece bir kelime olarak yazardım. 1802 01:34:22,190 --> 01:34:25,760 Ama ideali, bu çevirmen hakkında bir Vikiveri ögesi 1803 01:34:25,760 --> 01:34:28,940 oluşturabilmektir; böylece ona bir 1804 01:34:28,940 --> 01:34:30,350 bağlantı verme imkanımız olur. 1805 01:34:30,350 --> 01:34:33,560 1806 01:34:33,560 --> 01:34:36,920 Şimdi şurada aslında bir niteleyici ekleyebilirim 1807 01:34:36,920 --> 01:34:40,310 çünkü, o bu kitabın çevirmeni değil, tamam mı? 1808 01:34:40,310 --> 01:34:43,620 O, bu kitabın İngilizce'sinin çevirmeni. 1809 01:34:43,620 --> 01:34:44,440 Tamam. 1810 01:34:44,440 --> 01:34:50,151 Yani kitabı çevirdiği dil, İngilizce. 1811 01:34:50,151 --> 01:34:50,650 Değil mi? 1812 01:34:50,650 --> 01:34:53,620 Bu kitap--unutmayın kitabı tanıtıyorum. 1813 01:34:53,620 --> 01:34:55,376 Öge, kitap hakkında. 1814 01:34:55,376 --> 01:34:57,250 Yani kitabın Lehçe'sinin başka bir 1815 01:34:57,250 --> 01:34:58,510 çevirmeni olabilir. 1816 01:34:58,510 --> 01:35:02,320 Yani bu, bu niteleyiciler olmazsa bir anlamı olmayacak 1817 01:35:02,320 --> 01:35:06,430 bir özelliğin ya da ifadenin bir örneğidir. 1818 01:35:06,430 --> 01:35:08,140 Doğru değil işte. 1819 01:35:08,140 --> 01:35:11,320 Çevirmen şudur demek bir anlam ifade etmiyor. 1820 01:35:11,320 --> 01:35:14,950 İngilizce'ye çevirendir ya da hatta bu İngilizce çevirinin çevirmenidir. 1821 01:35:14,950 --> 01:35:17,770 50 yılda belki başka 1822 01:35:17,770 --> 01:35:18,940 İngilizce çeviriler de oldu. 1823 01:35:18,940 --> 01:35:24,774 Yani bu, niteleyici gereksinimine bir örnek. 1824 01:35:24,774 --> 01:35:27,190 Ve elbette gidip başka alanlara da ekleme yapabilirim. 1825 01:35:27,190 --> 01:35:29,710 Bunu şimdi yapmamız gerekmiyor. 1826 01:35:29,710 --> 01:35:32,960 Yayın tarihi, ülkesi, vs.. 1827 01:35:32,960 --> 01:35:35,440 Artık bu daha önce gördüğümüz tüm o ögelere benzemeye 1828 01:35:35,440 --> 01:35:38,440 başladı bile fakat bir dakika önce yoktu. 1829 01:35:38,440 --> 01:35:43,920 Sadece bir dakika önce Vikiveri'nin bu eser hakkında hiçbir fikri yoktu. 1830 01:35:43,920 --> 01:35:46,500 Bu, yazarn en ünlü kitaplarından birisi. 1831 01:35:46,500 --> 01:35:52,080 Öyleyse Deyan Enev hakkındaki bu bilgilere, 1832 01:35:52,080 --> 01:35:56,190 meslek, diller..vs zaten sahip olan ögeye gidip 1833 01:35:56,190 --> 01:35:59,170 bir özellik ekleyebildim. 1834 01:35:59,170 --> 01:36:01,050 Unutmayın, bunlarla sınırlı değilim 1835 01:36:01,050 --> 01:36:06,180 Tanınmış eserler diye bir özellik ekleyebilirim, 1836 01:36:06,180 --> 01:36:08,670 ve kendi yeni ögemden bahsedebilirim. 1837 01:36:08,670 --> 01:36:12,120 Circus Bulgaria. 1838 01:36:12,120 --> 01:36:12,750 Gördünüz mü? 1839 01:36:12,750 --> 01:36:15,180 Yeni ögem çıkıyor, ve yazdığım bu açıklama sayesinde 1840 01:36:15,180 --> 01:36:18,660 ("kısa öykü derlemesi"), 1841 01:36:18,660 --> 01:36:22,650 Burada açılan menüde çok uygun bir şekilde gösterilmeye başladı bile. 1842 01:36:22,650 --> 01:36:24,270 Buna bağlantı verdim. 1843 01:36:24,270 --> 01:36:25,154 "kaydet"'e bastım. 1844 01:36:25,154 --> 01:36:28,680 1845 01:36:28,680 --> 01:36:32,310 Aslında bunun yazarın tanınmış bir eseri olduğuna dair 46 01:36:32,310 --> 01:36:34,620 bazı kaynaklarım olması gerekirdi, 1847 01:36:34,620 --> 01:36:37,000 fakat şimdi bunun için zaman harcamayacağız. 1848 01:36:37,000 --> 01:36:39,010 Önemli olan yeni bir öge yaratmış olmamız. 1849 01:36:39,010 --> 01:36:40,410 Onu biraz geliştirdik de. 1850 01:36:40,410 --> 01:36:44,400 Ona link verdik, böylece yazar adından kendisinden bahsetmekle daha erişilebilir oldu 1851 01:36:44,400 --> 01:36:47,760 ve elbetteki kitap ögesinin kendisi de 1852 01:36:47,760 --> 01:36:50,710 yazardan bahsediyor ve yazara link veriyor. 1853 01:36:50,710 --> 01:36:52,770 Yani hepsi tamam. 1854 01:36:52,770 --> 01:36:57,780 Yapacağımız son bir şey kullanışlı bir niteleyici vermek 1855 01:36:57,780 --> 01:37:02,880 öyleyse hadi mesela bu kitabın Kongre Kütüphanesi kaydını 1856 01:37:02,880 --> 01:37:03,940 ekleyelim. 1857 01:37:03,940 --> 01:37:04,440 tamam. 1858 01:37:04,440 --> 01:37:07,710 Bunu önceden hazırlamıştım. 1859 01:37:07,710 --> 01:37:08,760 Oo. 1860 01:37:08,760 --> 01:37:12,720 Tam vaktinde, benden vazgeçmeden 80 saniye önce! 1861 01:37:12,720 --> 01:37:14,310 Oh benden vazgeçmiş bile! 1862 01:37:14,310 --> 01:37:15,490 Bu çok yazık. 1863 01:37:15,490 --> 01:37:23,300 1864 01:37:23,300 --> 01:37:29,110 Öyleyse Kongre Kütüphanesi'ne gidip bu kitabı bulurum. 1865 01:37:29,110 --> 01:37:33,050 Bu girdiyi bulurum, değil mi? 1866 01:37:33,050 --> 01:37:37,320 Kongre Kütüphanesi veritabanında bu kitap hakkındaki kaydı. 1867 01:37:37,320 --> 01:37:39,120 Ve bir permalink var. 1868 01:37:39,120 --> 01:37:42,570 Kalıcı link olması bir şekilde garanti edilmiş. 1869 01:37:42,570 --> 01:37:47,950 O linki kopyalayıp kendi küçük kitabıma dönebilirim, 1870 01:37:47,950 --> 01:37:55,770 ve Kongre Kütüphanesi diyebilirim. 1871 01:37:55,770 --> 01:38:01,070 Evet, LCCN, kendi ID'lerine böyle diyorlar 1872 01:38:01,070 --> 01:38:02,120 arama numarası. 1873 01:38:02,120 --> 01:38:06,502 Ve buraya yapıştırıyorum. 1874 01:38:06,502 --> 01:38:08,210 Aslında URL gerekmiyor; 1875 01:38:08,210 --> 01:38:09,136 Sadece numara gerekli. 1876 01:38:09,136 --> 01:38:12,440 1877 01:38:12,440 --> 01:38:13,520 Ve işte oldu. 1878 01:38:13,520 --> 01:38:16,550 Ekledim ve artık Vikiveri 1879 01:38:16,550 --> 01:38:20,630 bu kitap hakkında bibliyografik bilgiyi nasıl bulacağını biliyor. 1880 01:38:20,630 --> 01:38:24,710 Ve Vikiveri'nin tekrar-kullanıcısı olan herhangi biri, bir program, 1881 01:38:24,710 --> 01:38:28,950 kitaplarla yazarları eşleştiren bir araç 1882 01:38:28,950 --> 01:38:32,870 veya istatstiksel analiz yapan bir araç veya öyle bir şey, 1883 01:38:32,870 --> 01:38:35,090 gelecekte var olacak hayali bir araç, otomatik olarak 1884 01:38:35,090 --> 01:38:39,170 Kongre Kütüphanesi'nde ek metaveriye 1885 01:38:39,170 --> 01:38:41,840 az önce yaptığım bu bağlantı sayesinde erişebilir. 1886 01:38:41,840 --> 01:38:44,150 Ve elbette dünyadaki başka kataloglara ait 1887 01:38:44,150 --> 01:38:46,460 çok daha fazla ID ekleyebilirdim, 1888 01:38:46,460 --> 01:38:48,150 bunu şimdi yapmayacağız. 1889 01:38:48,150 --> 01:38:51,840 Görüyorsunuz ki artık "Niteleyiciler" altında görünüyor. 1890 01:38:51,840 --> 01:38:56,330 İşte tamamen yeni bir veri parçasını bu şekilde oluşturuyoruz.. 1891 01:38:56,330 --> 01:38:59,632 Bu konuda sorusu olan, yeni ögeler oluşturma hakkında? 1892 01:38:59,632 --> 01:39:18,100 1893 01:39:18,100 --> 01:39:19,180 Evet, tamam. 1894 01:39:19,180 --> 01:39:25,510 Vikiveri'ye kendi başımıza - bir bakıma 1895 01:39:25,510 --> 01:39:26,350 doğrudan, Vikiveri üzerinden -- 1896 01:39:26,350 --> 01:39:27,840 nasıl katkı verdiğimizi gördük. 1897 01:39:27,840 --> 01:39:30,680 1898 01:39:30,680 --> 01:39:35,220 Şimdi şöyle düşünebilirsiniz, "Fakat Asaf, 1899 01:39:35,220 --> 01:39:39,880 her bir kişi, ve her bir kitap ve her bir şehir hakkında 1900 01:39:39,880 --> 01:39:44,500 bütün bu bilgi parçalarını kaydetmek 1901 01:39:44,500 --> 01:39:47,410 bir yığın iş gibi görünüyor." 1902 01:39:47,410 --> 01:39:50,520 Ve eğer böyle düşünüyorsanız 1903 01:39:50,520 --> 01:39:52,730 haklısınız. 1904 01:39:52,730 --> 01:39:54,600 Bu, çok fazla iş. 1905 01:39:54,600 --> 01:39:59,930 Ancak merkezileşmiş bir iş, yani diğer vikilerde tekrar-kullanılabilir 1906 01:39:59,930 --> 01:40:03,860 ve birazdan Vikveriden Vikipedi'ye veya diğer projelere 1907 01:40:03,860 --> 01:40:07,296 nasıl bilgi çekileceğini göreceğiz. 1908 01:40:07,296 --> 01:40:10,860 1909 01:40:10,860 --> 01:40:13,780 Biraz sonra bunu göstereceğiz. 1910 01:40:13,780 --> 01:40:18,660 Fakat burada harika bir küçük oyun var. 1911 01:40:18,660 --> 01:40:23,205 Bir Vikiveri gönüllüsü olana Magnis Monska'nın oluşturuduğu, 1912 Ve "vikiveri oyunı" diye adlandırdığı, 1913 01:40:30,900 --> 01:40:31,920 insanları kandıran-- 1914 01:40:31,920 --> 01:40:35,730 pardon, insanlara Vikiveri'ye katkı vermede 1915 01:40:35,730 --> 01:40:41,500 çok ama çok hoş bir şekilde yardım eden bir oyun. 1916 01:40:41,500 --> 01:40:44,410 Vikiveri oyununa bir bakalım hadi. 1917 01:40:44,410 --> 01:40:47,840 Bu Vikiveri oyununda yapmanız gereken ilk şey 1918 01:40:47,840 --> 01:40:50,660 hesaba girmek çünkü Vikiver oyunu 1919 01:40:50,660 --> 01:40:53,150 düzenlemeleri sizin adınıza yapıyor. 1920 01:40:53,150 --> 01:40:54,980 Bu yüzden onu yetkilendirmeliyiz. 1921 01:40:54,980 --> 01:40:57,250 Son derece güvenli. 1922 01:40:57,250 --> 01:41:01,090 Ve bundan sonra Vikiveri oyununa gidebilirsiniz. 1923 01:41:01,090 --> 01:41:02,020 İşte oyun. 1924 01:41:02,020 --> 01:41:03,520 Şimdi hesabıma girdim. 1925 01:41:03,520 --> 01:41:05,230 Ve aslında Vikiveri oyununda 1926 01:41:05,230 --> 01:41:06,970 bir dizi farklı oyun var. 1927 01:41:06,970 --> 01:41:09,310 Hai, kişi oyunu ile başlayalım. 1928 01:41:09,310 --> 01:41:14,170 Şimdi Vikiveri size bir öge gösteriyor 1929 01:41:14,170 --> 01:41:20,800 ve çok basit bir soru soruyor. 1930 01:41:20,800 --> 01:41:23,200 "Kişi mi, yoksa kişi değil mi?" Heps bu. 1931 01:41:23,200 --> 01:41:26,410 1932 01:41:26,410 --> 01:41:30,550 Yani Vikiveri "nedir" özelliği bile olmayan 1933 01:41:30,550 --> 01:41:35,540 Vikiveri girdileri üzerinden geçiyor. 1934 01:41:35,540 --> 01:41:37,520 Bu yüzden Vikiveri bunun 1935 01:41:37,520 --> 01:41:41,120 bir kişi mi, yoksa bir dağ veya şehir mi 1936 01:41:41,120 --> 01:41:44,390 ya da ülke mi yoksa başka bir şey mi olduğunu bilmiyor. 1937 01:41:44,390 --> 01:41:47,150 Bu yüzden size soruyor. Çünkü bu Vikiveri'nin 1938 01:41:47,150 --> 01:41:50,300 kendi başına karar veremeyeceği bir soru, 1939 01:41:50,300 --> 01:41:54,800 fakat biz insanlar için baktığımız şeyin 1940 01:41:54,800 --> 01:41:58,220 bir kişi olup olmadığını söylemek genellikle çocuk oyuncağı. 1941 01:41:58,220 --> 01:42:03,590 Eğer bilgi İngilizce değil de 1942 01:42:03,590 --> 01:42:06,470 şurada olduğu gibi Java dilinde ise biraz zorlaşıyor. 1943 01:42:06,470 --> 01:42:10,010 Şimdi bu öge Java dilinde açıklanmış. 1944 01:42:10,010 --> 01:42:14,360 Java dilindeki (Endonezya'da konuşulur) bilgim çok zayıf! 1945 01:42:14,360 --> 01:42:19,620 Ama yine de, bunun bir kişi olmadığını söyleyebilirim. 1946 01:42:19,620 --> 01:42:20,730 Nerden biliyorum? 1947 01:42:20,730 --> 01:42:23,220 Tek kelime Java dili bilmesem de 1948 01:42:23,220 --> 01:42:25,950 Burada 1000 kilometreden ve 1949 01:42:25,950 --> 01:42:28,860 kilometrekareden bahsettiğini görebiliyorum, bakın? 1950 01:42:28,860 --> 01:42:32,520 Yani bu bir yer, veya bir mekan, 1951 01:42:32,520 --> 01:42:36,090 ya da bir bölge hakkında ama bir kişi hakkında değil. 1952 01:42:36,090 --> 01:42:39,060 İşte bu, bazen dilleri anlamasak bile 1953 01:42:39,060 --> 01:42:41,100 bir karar verebildiğimizi gösteren 1954 01:42:41,100 --> 01:42:42,400 bir örnek. 1955 01:42:42,400 --> 01:42:45,030 Yine de tabi ki emin olmanız gerekir. 1956 01:42:45,030 --> 01:42:47,700 Bu kesinlikle bir kişi hakkındaki Vikipedi maddesine 1957 01:42:47,700 --> 01:42:49,150 benzemiyor 1958 01:42:49,150 --> 01:42:50,430 Yani bu bir kişi değil. 1959 01:42:50,430 --> 01:42:52,780 Üstüne tıklıyorum ve sonraki öge gösteriliyor. 1960 01:42:52,780 --> 01:42:56,600 1961 01:42:56,600 --> 01:42:59,660 Bu öge de konuşmadığım bir dilde, 1962 01:42:59,660 --> 01:43:00,950 ve bilemiyorum... 1963 01:43:00,950 --> 01:43:03,740 Bunun bir kişi olup olmadığını bilmiyorum. 1964 01:43:03,740 --> 01:43:07,350 Bu yüzden "Emin değilim"e tıklıyorum. 1965 01:43:07,350 --> 01:43:11,190 Bu İsveççe'de, ve Sulawesi hakkında. 1966 01:43:11,190 --> 01:43:13,770 Gene Endonezya'da. 1967 01:43:13,770 --> 01:43:16,530 Ve bir kişi hakkında değil. 1968 01:43:16,530 --> 01:43:18,150 Bunu anlayacak kadar İsveççem var. 1969 01:43:18,150 --> 01:43:21,750 Bu yüzden "kişi değil"e tıklıyorum. 1970 01:43:21,750 --> 01:43:24,420 Şimdi, diyebilirsiniz ki, "gerçekten de 1971 01:43:24,420 --> 01:43:28,350 bilmediğim bütün bu dillerle uğraşmak zorunda mıyım? 1972 01:43:28,350 --> 01:43:29,190 Cevap, hayır. 1973 01:43:29,190 --> 01:43:30,630 Mecbur değilsiniz. 1974 01:43:30,630 --> 01:43:32,580 Vikiveri oyununun altında, şurada 1975 01:43:32,580 --> 01:43:33,840 ayarlar var. 1976 01:43:33,840 --> 01:43:38,270 ona tıklayıp Vikiveri'ye; 1977 01:43:38,270 --> 01:43:41,840 Çince veya Japonca'yı okuyamıyorum bile bu yüzden... 1978 01:43:41,840 --> 01:43:44,600 lütfen bana o dillerde öge gösterme... 1979 01:43:44,600 --> 01:43:47,060 Çünkü tahminde bile bulunamıyorum."diyebilirsiniz. 1980 01:43:47,060 --> 01:43:50,000 "Görece olarak daha kolay belirleyebildiğim şu dilleri 1981 01:43:50,000 --> 01:43:51,380 tercih ediyorum" 1982 01:43:51,380 --> 01:43:54,601 Hatta Vikiveri'ye bana sadece şu dilleri göstermesini söyleyebilirim. 1983 01:43:54,601 --> 01:43:55,100 Gördünüz mü? 1984 01:43:55,100 --> 01:43:57,350 Bu seçilmemişti, bu yüzden bana 1985 01:43:57,350 --> 01:44:00,600 başka diller gösterildi. 1986 01:44:00,600 --> 01:44:04,240 Sadece şu dilleri göster deyip kaydedebilirim. 1987 01:44:04,240 --> 01:44:06,100 Ve şimdi bu oyunu yeniden deneyebilirim. 1988 01:44:06,100 --> 01:44:07,980 Yalnız, bu biraz yavaşlatabilir 1989 01:44:07,980 --> 01:44:09,000 Devam ediyoruz. 1990 01:44:09,000 --> 01:44:11,640 İşte İspanyolca -- Vikiveri oyunununa kullanabileceğini 1991 01:44:11,640 --> 01:44:14,640 söylediğim dillerden birisi. 1992 01:44:14,640 --> 01:44:16,480 Bu, İspanyolca bir öge. 1993 01:44:16,480 --> 01:44:19,265 Şimdi, bu bir kişi hakkında mı, değil mi? 1994 01:44:19,265 --> 01:44:22,120 1995 01:44:22,120 --> 01:44:23,230 Bu, bir kişi hakkında değil. 1996 01:44:23,230 --> 01:44:25,906 1997 01:44:25,906 --> 01:44:26,780 Bu, bir kişi hakkında mıdır? 1998 01:44:26,780 --> 01:44:29,155 1999 01:44:29,155 --> 01:44:29,655 Hayır. 2000 01:44:29,655 --> 01:44:32,900 2001 01:44:32,900 --> 01:44:35,180 Evet, doğru mu? 2002 01:44:35,180 --> 01:44:38,550 Manastır keşişi, Peder Ovideo Falconi. 2003 01:44:38,550 --> 01:44:40,890 Bu, bir kişi gibi geliyor. 2004 01:44:40,890 --> 01:44:42,680 Frau Pedro Nasser. 2005 01:44:42,680 --> 01:44:44,960 Evet, 1577'de Madrid'de doğmuş. 2006 01:44:44,960 --> 01:44:46,280 Bu, bir kişi. 2007 01:44:46,280 --> 01:44:47,060 Tamam. 2008 01:44:47,060 --> 01:44:49,730 Kişiye tıklıyorum. 2009 01:44:49,730 --> 01:44:52,100 Gene, emin değilseniz, emin değilim'e tıklayın. 2010 01:44:52,100 --> 01:44:55,100 Önemli olan, sadece "kişi"ye tıklayarak, burada da görebileceğiniz gibi 2011 01:44:55,100 --> 01:44:57,780 bu, mobil cihazda çok iyi çalışır, 2012 01:44:57,780 --> 01:45:01,430 bu yüzden günlük yaşantınızda katkı verebilirsiniz dedim. 2013 01:45:01,430 --> 01:45:04,100 Telefonunuzu, tabletinizi falan alıp 2014 01:45:04,100 --> 01:45:05,840 tıklayabilirsiniz. 2015 01:45:05,840 --> 01:45:07,040 "kişi", "kişi değil". 2016 01:45:07,040 --> 01:45:08,900 "Kişi", "kişi değil". 2017 01:45:08,900 --> 01:45:12,500 İnanılmaz olan, sadece kişi/kişi değile tıklamak Vikiveri'de 2018 01:45:12,500 --> 01:45:15,830 benim adıma düzenleme yapıyor ki bunu, 2019 01:45:15,830 --> 01:45:21,560 her wikide olduğu gibi "Katkılarım"a bakarak görebilirim. 2020 01:45:21,560 --> 01:45:24,200 Ve gördüğünüz gibi Circus Bulgari düzenlemesinin yanında 2021 01:45:24,200 --> 01:45:28,340 son düzenlemem Pedro de Ovideo 2022 01:45:28,340 --> 01:45:30,130 Falconi kişisi hakkında. 2023 01:45:30,130 --> 01:45:32,000 Ve yapılan düzenleme, 2024 01:45:32,000 --> 01:45:38,030 --umarım görebileceksiniz- kişi olduğu iddiasını oluşturdu. 2025 01:45:38,030 --> 01:45:39,110 Ekledim-- 2026 01:45:39,110 --> 01:45:43,100 Yani Vikiveri benim içim "Nedir" 2027 01:45:43,100 --> 01:45:44,180 olarak kişiyi ekledi. 2028 01:45:44,180 --> 01:45:47,780 Şimdi, müthiş olan bunun süper basit olması. 2029 01:45:47,780 --> 01:45:51,890 O ögeye gidip, Ekle butonuna basıp, 2030 01:45:51,890 --> 01:45:57,080 nedir özelliğini seçip, kişiyi seçip Kaydet'e basmam gerekmedi. 2031 01:45:57,080 --> 01:45:59,210 Tüm bu işlemler yerine sadece 2032 01:45:59,210 --> 01:46:04,250 ekranımda "kişi", "kişi değil" diye tıkladım. 2033 01:46:04,250 --> 01:46:10,280 Ve günlük yaşantımda yüzlerce düzenleme yapabilirim. 2034 01:46:10,280 --> 01:46:12,410 Başka oyunlar da var, cinsiyet oyunu gibi. 2035 01:46:12,410 --> 01:46:14,810 Yani bu şu demek-- 2036 01:46:14,810 --> 01:46:17,240 Vikiveri ögenin kişi olduğunu 2037 01:46:17,240 --> 01:46:19,760 biliyor ama o kişinin cinsiyetini 2038 01:46:19,760 --> 01:46:21,710 bilmiyor. 2039 01:46:21,710 --> 01:46:25,340 -ki bu da temel ögelerden birisidir. 2040 01:46:25,340 --> 01:46:27,770 Ve bu çok zaman alıyor, 2041 01:46:27,770 --> 01:46:29,870 koyduğum dil ayarlarından ötürü. 2042 01:46:29,870 --> 01:46:32,660 Sanırım daha az egzotik diller zaten 2043 01:46:32,660 --> 01:46:35,130 oyundan çıkarıldı. 2044 01:46:35,130 --> 01:46:36,880 Bu kadar zaman beklemek zorunda değiliz. 2045 01:46:36,880 --> 01:46:40,280 2046 01:46:40,280 --> 01:46:44,970 Başka bir şey deneyebiliriz. 2047 01:46:44,970 --> 01:46:45,950 Mesleğe ne dersiniz? 2048 01:46:45,950 --> 01:46:46,850 Meslek oyunu. 2049 01:46:46,850 --> 01:46:49,400 İşte başlıyoruz, bu Rusça. 2050 01:46:49,400 --> 01:46:55,540 Peki bu beyefendinin mesleği nedir? 2051 01:46:55,540 --> 01:46:58,630 Şey, o bir [DUYULAMIYOR]. 2052 01:46:58,630 --> 01:47:00,700 Bir kilise mensubu. 2053 01:47:00,700 --> 01:47:04,300 Ne var ki meslek oyunu 2054 01:47:04,300 --> 01:47:06,490 Vikiveri oyununun otomatik olarak 2055 01:47:06,490 --> 01:47:10,990 olası meslekleri madde metninden çektiği 2056 01:47:10,990 --> 01:47:13,810 ve onay sorduğu bir yer. 2057 01:47:13,810 --> 01:47:16,840 Yani eğer bu kişi gerçekten de bir diyakoz ise, 2058 01:47:16,840 --> 01:47:17,770 ona tıklamam gerek. 2059 01:47:17,770 --> 01:47:19,990 Fakat emin değilim. 2060 01:47:19,990 --> 01:47:24,950 Rus Kilisesi'ndeki ayrımları pek bilmiyorum. 2061 01:47:24,950 --> 01:47:26,620 Yani [DUYULMUYOR] bayağı kıdemli, 2062 01:47:26,620 --> 01:47:28,690 ama bu otomatik olarak aynı zamanda 2063 01:47:28,690 --> 01:47:30,100 diyakoz olduğu anlamına gelir mi bilmem. 2064 01:47:30,100 --> 01:47:32,720 Ve [DUYULMUYOR] burada yok. 2065 01:47:32,720 --> 01:47:36,380 Bu yüzden "listelenmiyor"a tıklayacağım. 2066 01:47:36,380 --> 01:47:39,540 Keza, bu tahminler her zaman doğru değil. 2067 01:47:39,540 --> 01:47:42,680 Öyleyse bu adam mesela Rusça'da, 2068 01:47:42,680 --> 01:47:43,430 bunu okuyabiliyorum... 2069 01:47:43,430 --> 01:47:44,470 Bu kişi bir filolojist... 2070 01:47:44,470 --> 01:47:45,380 bir dilbilimci. 2071 01:47:45,380 --> 01:47:48,510 Öyleyse bunu onaylayabilir ve dilbilimciye tıklayabilirim. 2072 01:47:48,510 --> 01:47:49,010 Tamam mı? 2073 01:47:49,010 --> 01:47:51,950 Ve gene, eğer katkılarıma bakarsak 2074 01:47:51,950 --> 01:47:55,700 Vikiveri oyununun benim adıma 2075 01:47:55,700 --> 01:47:59,930 mesleği dilbilimci olarak oluşturdu. 2076 01:47:59,930 --> 01:48:02,450 Tamam. 2077 01:48:02,450 --> 01:48:04,370 Sırf buraya dilbilimci yazarak. 2078 01:48:04,370 --> 01:48:07,040 Şimdi, eğer bu maddeden alındıysa, 2079 01:48:07,040 --> 01:48:09,860 neden yanlış olsun ki? 2080 01:48:09,860 --> 01:48:15,970 Şey, İsa bir marangozun oğluydu. 2081 01:48:15,970 --> 01:48:18,870 Metinde marangoz kelimesi geçiyor. 2082 01:48:18,870 --> 01:48:22,840 Bu, İsa'nın bir marangoz olduğunu söylemek doğrudur anlamına gelmez. 2083 01:48:22,840 --> 01:48:23,340 Tamam mı? 2084 01:48:23,340 --> 01:48:24,660 Biraz saçma bir örnek değil mi? 2085 01:48:24,660 --> 01:48:30,250 Yani bir çok maddede şöyle diyecektir: "Bir doktorun oğludur". 2086 01:48:30,250 --> 01:48:32,850 Ve böylece doktor kelimesi önerilebilir 2087 01:48:32,850 --> 01:48:36,030 fakat doğru olmaz, eğer kendisi de bir 2088 01:48:36,030 --> 01:48:38,090 doktor değilse. 2089 01:48:38,090 --> 01:48:43,540 Öyleyse umuyorum ki işin özünü anladınız. 2090 01:48:43,540 --> 01:48:47,500 Bir de dağınık Vikiveri oyunu var ki 2091 01:48:47,500 --> 01:48:48,774 pek müthiş. 2092 01:48:48,774 --> 01:48:51,450 2093 01:48:51,450 --> 01:48:54,320 İşte başlıyoruz, ek oyunlar da var. 2094 01:48:54,320 --> 01:49:02,610 Yani örneğin Kian oyunu size 2095 01:49:02,610 --> 01:49:06,940 oynayacak bazı ögeler veriyor. 2096 01:49:06,940 --> 01:49:16,610 2097 01:49:16,610 --> 01:49:17,110 Evet? 2098 01:49:17,110 --> 01:49:17,610 Hayır? 2099 01:49:17,610 --> 01:49:18,430 Tamam. 2100 01:49:18,430 --> 01:49:20,830 Şimdi bu küçük kart size 2101 01:49:20,830 --> 01:49:27,940 bir insan yerleşimi ve rir ve nedirliğini onaylamanızı ister. 2102 01:49:27,940 --> 01:49:30,480 Yani, bir köy müdür, şehir midir vs.. 2103 01:49:30,480 --> 01:49:33,310 Bu bir tür insan yerleşimi mi, değil mi? 2104 01:49:33,310 --> 01:49:34,340 Belki de bu bir kitaptır. 2105 01:49:34,340 --> 01:49:35,540 Belki de bir şiir. 2106 01:49:35,540 --> 01:49:38,980 Peki ya İngilizce bir yerleşim yeri midir? 2107 01:49:38,980 --> 01:49:41,500 Ve burada dillere tıklayıp bilgiyi görebilirsiniz. 2108 01:49:41,500 --> 01:49:43,270 Öyleyse İngilizce'ye basıyorum. 2109 01:49:43,270 --> 01:49:44,572 Ve aslında madde 2110 01:49:44,572 --> 01:49:46,030 --demek istediğim Vikipei maddesinin kendisi-- 2111 01:49:46,030 --> 01:49:49,360 Camigji'nin bu Congo yöresinde 2112 01:49:49,360 --> 01:49:51,370 bir kasaba ve bölge olduğunu söylüyor. 2113 01:49:51,370 --> 01:49:54,640 Yani evet, bu bir insan yerleşimidir. 2114 01:49:54,640 --> 01:49:57,580 Bu yüzden evet'e tıkladım. 2115 01:49:57,580 --> 01:50:00,460 Ve sırf evet'e tıklamakla, gene o ögeye gittim, 2116 01:50:00,460 --> 01:50:02,740 ve insan yerleşimi özelliğini ekledim. 2117 01:50:02,740 --> 01:50:05,560 Şimdi, bütün oyunlardaki asıl nokta 2118 01:50:05,560 --> 01:50:08,140 bunların programcılar tarafından yazılmış, 2119 01:50:08,140 --> 01:50:12,490 oldukça basit özelikler hakkında 2120 01:50:12,490 --> 01:50:14,120 yarı-akıllı tahminler yapması. 2121 01:50:14,120 --> 01:50:17,770 Ve amaçları, bütün bu önemli veri parçalarının toplanmasına 2122 01:50:17,770 --> 01:50:23,730 yardımcı olmak için yarı-otomatikleşme sağlamak. 2123 01:50:23,730 --> 01:50:26,640 Her ibr tıklama Vikiveri'nin 2124 01:50:26,640 --> 01:50:31,000 gelecekteki sorgularda daha iyi, daha zengin sonuçlar vermesine 2125 01:50:31,000 --> 01:50:32,380 yardımcı olur. 2126 01:50:32,380 --> 01:50:38,130 Yani artık Vikiveri eğer Kongo'nun şehirleri nedir?" 2127 01:50:38,130 --> 01:50:42,690 diye sorsam Camigji'yi de sayabilir. 2128 01:50:42,690 --> 01:50:44,220 Şu ana kadar bunu yapamıyordu. 2129 01:50:44,220 --> 01:50:46,830 Çünkü aslında bunu tam olarak bilmiyordu. 2130 01:50:46,830 --> 01:50:51,950 Yani kadın, erkek, kişi, kişi değil diye her tıklayıp 2131 01:50:51,950 --> 01:50:56,640 karar verişimiz ile Vikiveri'yi geliştiriyoruz 2132 01:50:56,640 --> 01:51:01,560 ve alabileceğimiz sonuçları zenginleştiriyoruz. 2133 01:51:01,560 --> 01:51:04,590 Bu konuda sorusu olan, Vikiveri oyunu ile yapılan 2134 01:51:04,590 --> 01:51:07,010 mikro-katkılar hakkında? 2135 01:51:07,010 --> 01:51:09,890 Eğer bu size cazip geliyorsa sizi 2136 01:51:09,890 --> 01:51:12,860 gidip Vikiveri oyununu ziyaret etmeye ve bu yolla 2137 01:51:12,860 --> 01:51:15,205 hemen katkıda bulunmaya başlamaya teşvik ediyorum. 2138 01:51:15,205 --> 01:51:19,580 2139 01:51:19,580 --> 01:51:21,650 Şurada bir soru var. 2140 01:51:21,650 --> 01:51:24,650 Eğer Circus Bulgaria hakkında bir madde oluşturursam 2141 01:51:24,650 --> 01:51:26,630 bunları nasıl doğru olarak bağlantılandırırım? 2142 01:51:26,630 --> 01:51:28,740 Bu mükemmel bir soru. 2143 01:51:28,740 --> 01:51:33,090 Yani bir kere --yani şimdi şu kitap hakkında bir Vikiveri ögesi var, 2144 01:51:33,090 --> 01:51:37,650 ama hiç bir yerde Vikipedi maddesi yok.--- 2145 01:51:37,650 --> 01:51:41,460 Şimdi farzedin ki, mesela Bulgarca'da maddeyi yazıyorum, 2146 01:51:41,460 --> 01:51:42,870 Vikiveri'ye gidersiniz... 2147 01:51:42,870 --> 01:51:45,180 Ögeyi sorgulayıp bulursunuz, 2148 01:51:45,180 --> 01:51:49,170 Ögeyi bulur ve sonra şurada sayfanın altında 2149 01:51:49,170 --> 01:51:50,850 boş olan site bağlantıları bölümünü... 2150 01:51:50,850 --> 01:51:52,020 - gördünüz mü? 2151 01:51:52,020 --> 01:51:53,100 işte bu var? 2152 01:51:53,100 --> 01:51:55,050 Circus Bulgaria. 2153 01:51:55,050 --> 01:51:56,010 Hadi bunu gösterelim. 2154 01:51:56,010 --> 01:51:58,000 İşte kitap hakkındaki öge. 2155 01:51:58,000 --> 01:52:01,030 Diyelim ki artık bir madde var, 2156 01:52:01,030 --> 01:52:03,670 çünkü az önce onu oluşturdum. 2157 01:52:03,670 --> 01:52:07,450 Buraya, boş Vikipedi bağlantıları bölümüne gidip 2158 01:52:07,450 --> 01:52:11,760 Düzenle'ye basabilirim, viki'nin adını yazarım, 2159 01:52:11,760 --> 01:52:16,430 diyelim ki İngilizce ve sonra da az önce oluşturduğum 2160 01:52:16,430 --> 01:52:18,230 sayfanın adını yazarım. 2161 01:52:18,230 --> 01:52:20,790 Circus-- tamam mı? 2162 01:52:20,790 --> 01:52:23,400 Ve gene, bana kolaylık olsun diye 2163 01:52:23,400 --> 01:52:25,080 otomatik- tamamlama yapıyor. 2164 01:52:25,080 --> 01:52:28,260 Şimdi gerçekte maddeyi oluşturmadık, 2165 01:52:28,260 --> 01:52:30,480 ama hadi madde bu diyelim; 2166 01:52:30,480 --> 01:52:33,330 buna tıklayabilirim, kaydet'e basarım ve bu, 2167 01:52:33,330 --> 01:52:36,450 yeni oluşturulmuş Vikipedi maddesini 2168 01:52:36,450 --> 01:52:38,130 bu Vikiveri ögesi ile bağlantılandıracaktır. 2169 01:52:38,130 --> 01:52:41,940 Bu, bu öge için vikiler arası bağlantı listesinin başlangıcı. 2170 01:52:41,940 --> 01:52:43,620 Şimdi Kaydet'e basmayacağım çünkü henüz 2171 01:52:43,620 --> 01:52:45,289 maddeyi oluşturmadık. 2172 01:52:45,289 --> 01:52:46,830 Umuyorum ki sorunuz cevaplandı. 2173 01:52:46,830 --> 01:52:50,340 Atladığım başka bir soru var mıydı? 2174 01:52:50,340 --> 01:52:51,450 Hayır. 2175 01:52:51,450 --> 01:52:53,170 Tamam. 2176 01:52:53,170 --> 01:52:55,300 Vikiveri oyunu hakkında sorusu olan? 2177 01:52:55,300 --> 01:53:00,740 Mikro-katkı düşüncesi hakkında? 2178 01:53:00,740 --> 01:53:05,330 Eğer yoksa verinin yerleştirilmesine geçebiliriz, 2179 01:53:05,330 --> 01:53:07,490 ve sonra da sorguları tartışabiliriz. 2180 01:53:07,490 --> 01:53:12,000 Bütün bu veriyi Vikiveri'den nasıl alacağımızı. 2181 01:53:12,000 --> 01:53:16,500 Vikiveri'den verinin nasıl yerleştirileceğinin kısa versiyonu 2182 01:53:16,500 --> 01:53:19,920 işte bu küçük büyüdür. 2183 01:53:19,920 --> 01:53:25,410 Süslü parantez, Süslü parantez, diyez işareti, özellik. 2184 01:53:25,410 --> 01:53:29,820 Bir şablona benziyor ama değil, şu diyezden ötürü. 2185 01:53:29,820 --> 01:53:31,320 Ve işte bu sihir. 2186 01:53:31,320 --> 01:53:34,170 Hazırladığım şu küçük demoya bakalım. 2187 01:53:34,170 --> 01:53:37,950 Şu sayfa, kendi meta sayfamdaki bir sayfa, 2188 01:53:37,950 --> 01:53:40,110 ama herhangi bir vikide olabilirdi. 2189 01:53:40,110 --> 01:53:42,490 Tamam. 2190 01:53:42,490 --> 01:53:49,420 Diyor ki; San Fransisko Vikiveri'de Q62 ögesi olduğundan, 2191 01:53:49,420 --> 01:53:55,240 ve nüfus da P1082 özelliği olduğundan size 2192 01:53:55,240 --> 01:53:58,840 Vikiveri'ye göre San Fransisko'nun nüfusunun 2193 01:53:58,840 --> 01:54:02,180 şu olduğunu söyleyebilirim. 2194 01:54:02,180 --> 01:54:08,420 Ve buradaki koyu rakam bu büyü ile oluşturuldu. 2195 01:54:08,420 --> 01:54:14,420 Süslü parantez, süslü parantez, diyez, 2196 01:54:14,420 --> 01:54:18,751 P1082 özelliği -bu nüfustur-, hangi ögeden yazıldığı? 2197 01:54:18,751 --> 01:54:19,250 Tamam mı? 2198 01:54:19,250 --> 01:54:21,650 Çünkü rastgele bir sayı çekiyorum. 2199 01:54:21,650 --> 01:54:23,570 Herhangi bir ögeye herhangi bir özellik koyabilirim burada 2200 01:54:23,570 --> 01:54:27,020 ve metnime yerleştirebilirim. 2201 01:54:27,020 --> 01:54:29,630 Bu aslında - bakın burası benim kullanıcı sayfam, 2202 01:54:29,630 --> 01:54:32,480 Bu aslında San Fransisko hakkında bir madde bile değil- 2203 01:54:32,480 --> 01:54:35,210 Tek istediğim, yazdığım bu şeye bu sayıyı 2204 01:54:35,210 --> 01:54:36,410 eklemek. 2205 01:54:36,410 --> 01:54:38,820 Yani oldukça basit. 2206 01:54:38,820 --> 01:54:40,970 Özelliği belirlerim, 2207 01:54:40,970 --> 01:54:43,440 Onu alacağım ögeyi belirlerim, 2208 01:54:43,440 --> 01:54:47,120 Ve vikiveri, --yani Vikipedi demek istiyorum ya da 2209 01:54:47,120 --> 01:54:50,480 üstünde çalıştığım viki her ne ise, şu an için bu meta-- 2210 01:54:50,480 --> 01:54:52,820 Vikiveri'ye gidip benim için onu çekecektir. 2211 01:54:52,820 --> 01:54:56,480 Benzer şekilde, Vikiveri'nin tasarımcısı Denny Vrandecic, 2212 01:54:56,480 --> 01:55:01,370 18618629 ögesi, tamam mı? 2213 01:55:01,370 --> 01:55:04,790 Yani ünlü biri ve bir Vikiveri girdisi var. 2214 01:55:04,790 --> 01:55:09,160 Ve meslek özelliği 106, doğum tarihi 569 olduğundan, 2215 01:55:09,160 --> 01:55:12,290 ve doğum yeri 19 olduğundan, 2216 01:55:12,290 --> 01:55:14,720 tüm bunlardan ötürü size Vrandecic'in 2217 01:55:14,720 --> 01:55:19,130 Stuttgart'ta şu tarihte doğduğunu, bir araştırmacı, programcı 2218 01:55:19,130 --> 01:55:20,850 ve bilgisayar uzmanı olduğunu söyleyebilirim. 2219 01:55:20,850 --> 01:55:25,010 Bu sayfanın kaynağına bakarsanız, -Kaynağı Düzenle'ye tıklayalım,-- 2220 01:55:25,010 --> 01:55:28,700 burada Stuttgart kelimesinin görünmediğini görürsünüz, 2221 01:55:28,700 --> 01:55:30,530 çünkü Vikiveri'den geliyor. 2222 01:55:30,530 --> 01:55:34,171 Burada bu küçük demo sayfama bunu yazdım. 2223 01:55:34,171 --> 01:55:34,670 Gördünüz mü? 2224 01:55:34,670 --> 01:55:37,380 Doğum yeri-- 2225 01:55:37,380 --> 01:55:37,880 Neresiydi? 2226 01:55:37,880 --> 01:55:38,380 Burada. 2227 01:55:38,380 --> 01:55:43,790 "Q sayısı 18618629'daki 19 özelliği"nde doğdu. 2228 01:55:43,790 --> 01:55:46,970 İşte Vikiveri'den bir vikiye 2229 01:55:46,970 --> 01:55:51,890 bir şeyler çekmek bu kadar kolay. 2230 01:55:51,890 --> 01:55:55,280 Tamam, şimdi bunda biraz nüans var. 2231 01:55:55,280 --> 01:55:57,470 Ve verebileceğiniz bazı 2232 01:55:57,470 --> 01:55:58,130 ek parametreler var. 2233 01:55:58,130 --> 01:56:00,230 Ve Vikiveri'den size 2234 01:56:00,230 --> 01:56:03,635 sadece metin değerleri vermesini değil, bağlantı yapmasını isteyebilirsiniz. 2235 01:56:03,635 --> 01:56:06,750 2236 01:56:06,750 --> 01:56:14,825 Yani mesela,eğer bunu özellikten değere değiştirirsem-- 2237 01:56:14,825 --> 01:56:25,950 2238 01:56:25,950 --> 01:56:29,142 Yok, bu olmadı. 2239 01:56:29,142 --> 01:56:29,850 Değerler değil miydi? 2240 01:56:29,850 --> 01:56:30,350 Neydi? 2241 01:56:30,350 --> 01:56:33,370 2242 01:56:33,370 --> 01:56:34,614 Değerler ve sonra-- 2243 01:56:34,614 --> 01:57:19,265 2244 01:57:19,265 --> 01:57:19,89 Oh, ifadeler. 2245 01:57:19,890 --> 01:57:20,710 Benim hatam, özür dilerim. 2246 01:57:20,710 --> 01:57:22,980 Sihirli değnek, ifadeler. 2247 01:57:22,980 --> 01:57:24,010 İfadeler. 2248 01:57:24,010 --> 01:57:28,680 Yani buraya geri gidiyoruz. 2249 01:57:28,680 --> 01:57:35,385 Özellik kelimesini ifadeye çevirirsem 2250 01:57:35,385 --> 01:57:40,890 burada bu aynı değer-- 2251 01:57:40,890 --> 01:57:43,300 bu hiç olmadı. 2252 01:57:43,300 --> 01:57:46,690 Oh, meta'da olduğum için! 2253 01:57:46,690 --> 01:57:48,670 Meta'da olduğumdan... Meta'da böyle bir madde yok. 2254 01:57:48,670 --> 01:57:52,230 araştırmacı, programcı ya da 2255 01:57:52,230 --> 01:57:53,500 bilgisayar uzmanı diye.. 2256 01:57:53,500 --> 01:57:55,120 Fakat Vikipedi'de var. 2257 01:57:55,120 --> 01:58:00,210 Eğer aynı sintaksı Vikipedi'ye ekleseydim 2258 01:58:00,210 --> 01:58:02,950 örneğin İngilizce Vikipedi'ye-- 2259 01:58:02,950 --> 01:58:04,855 Öyleyse hadi oraya gidelim hemen. 2260 01:58:04,855 --> 01:58:11,240 2261 01:58:11,240 --> 01:58:13,480 Ve şimdi benim 2262 01:58:13,480 --> 01:58:18,550 2263 01:58:18,550 --> 01:58:19,345 Deneme tahtama gidelim... 2264 01:58:19,345 --> 01:58:23,090 2265 01:58:23,090 --> 01:58:27,982 Deneme tahtama kabaca bunu kopyalarsam-- 2266 01:58:27,982 --> 01:58:32,690 2267 01:58:32,690 --> 01:58:35,810 İşte bakın, bunlar bağlantı haline geldi. 2268 01:58:35,810 --> 01:58:39,740 Vikipedi'de programcı veya 2269 01:58:39,740 --> 01:58:40,910 bilgisayar uzmanı diye madde olduğu için. 2270 01:58:40,910 --> 01:58:43,460 Yani dediğim gibi, ek bir nüans var 2271 01:58:43,460 --> 01:58:44,840 yerleştirme ile ilgili. 2272 01:58:44,840 --> 01:58:47,030 Önemli olan bunun 2273 01:58:47,030 --> 01:58:51,470 bahsettiğim ilk sorun hakkında anahtar olması: 2274 01:58:51,470 --> 01:58:55,970 Merkezi bir yerden kendi dilinizdeki viki'ye 2275 01:58:55,970 --> 01:58:58,850 nasıl bilgi alırsınız. 2276 01:58:58,850 --> 01:59:04,460 Özellik ve ifadelerin sihirli efsununu kullanarak 2277 01:59:04,460 --> 01:59:07,100 Ve elbette, genellikle bu 2278 01:59:07,100 --> 01:59:10,010 bir bilgi kutusu bağlamındadır. 2279 01:59:10,010 --> 01:59:14,180 Bazı vikilerde -- İngilizce Vikipedi burada öncü değil-. 2280 01:59:14,180 --> 01:59:16,490 Bazı küçük vikiler kendi bilgi kutularına 2281 01:59:16,490 --> 01:59:22,070 bunun gibi Vikiveri yerleştirmelerini yapmada 2282 01:59:22,070 --> 01:59:24,620 çok daha gelişmiş durumdalar. 2283 01:59:24,620 --> 01:59:26,300 Yani bilgi kutusunun sadece 2284 01:59:26,300 --> 01:59:30,620 vikide "alan=değer", "alan=değer" şeklinde 2285 01:59:30,620 --> 01:59:31,685 bir şablon olmasındansa... 2286 01:59:31,685 --> 01:59:35,700 Vikideki o bilgi kutusu şablonu 2287 01:59:35,700 --> 01:59:40,160 değerleri, doğum tarihini, dilleri ve benzerlerini 2288 01:59:40,160 --> 01:59:44,210 Vikiveri'den çekiyor. 2289 01:59:44,210 --> 01:59:49,820 Yani aslen -- az önce bunun tekil çağrılarını gösterdim... 2290 01:59:49,820 --> 01:59:52,550 fakat tabi bir bilgi kutusu şablonu 2291 01:59:52,550 --> 01:59:56,270 bu tür belki 20 veya 40 tane içerir, 2292 01:59:56,270 --> 01:59:57,710 ve bu sorun değil. 2293 01:59:57,710 --> 02:00:01,460 Elbette, gidip İngilizce Vikipedi'nin 2294 02:00:01,460 --> 02:00:06,050 kişi bilgi kutusunu düzenleyip tamamen Vikiveri yerleştirmeleri ile değiştirmeden önce 2295 02:00:06,050 --> 02:00:09,050 bunu İngilize Vikipedi topluluğu ile tartışmak gerekir. 2296 02:00:09,050 --> 02:00:12,000 Bu tartışmalar zaten gerçekleşiyor. 2297 02:00:12,000 --> 02:00:13,640 Bunun nasıl denetleneceği ile ilgili 2298 02:00:13,640 --> 02:00:17,150 nasıl yeni kullanıcı dostu yapılacağı hakkında vb. tartışmalar var. 2299 02:00:17,150 --> 02:00:20,690 Yani her şeyi Vikiveri'den çekmek konusunda 2300 02:00:20,690 --> 02:00:22,910 haklı bazı endişeler var. 2301 02:00:22,910 --> 02:00:26,450 Fakat topluluklar bunu zamanla hallediyor. 2302 02:00:26,450 --> 02:00:29,390 Demek istediğim, bu Vikiveri'den bilgi yerleştirme işi pek eski değil. 2303 02:00:29,390 --> 02:00:31,550 Yaklaşık bir yıldır bu mümkün. 2304 02:00:31,550 --> 02:00:35,150 Yani topluluklar halen bu teknolojinin 2305 02:00:35,150 --> 02:00:37,560 entegre edilmesi üzerinde çalışıyor. 2306 02:00:37,560 --> 02:00:40,190 Fakat bu bir tür veri çekme, 2307 02:00:40,190 --> 02:00:44,210 bireysel bilgi parçaları hakkında, sorgulama konusunda değil; 2308 02:00:44,210 --> 02:00:47,330 henüz bu tür kapsamlı sorular 2309 02:00:47,330 --> 02:00:48,850 girmeyeceğim. 2310 02:00:48,850 --> 02:00:50,720 Şu anda konuşacağımız konu 2311 02:00:50,720 --> 02:00:55,310 belli bir verinin Vikipedi'den 2312 02:00:55,310 --> 02:00:57,395 nasıl çekileceği. 2313 02:00:57,395 --> 02:01:01,530 2314 02:01:01,530 --> 02:01:02,530 Tamam. 2315 02:01:02,530 --> 02:01:07,080 Sorgulara girmeden önce 2316 02:01:07,080 --> 02:01:09,880 çabucak göstereceğim başka bir şey var: 2317 02:01:09,880 --> 02:01:12,010 Madde yer tutucusu. 2318 02:01:12,010 --> 02:01:15,010 Bu madde yer tutucusu, Esperanto Vikipedi'sinde 2319 02:01:15,010 --> 02:01:19,660 ve belki başka bir vikide daha test edilen bir özellik, 2320 02:01:19,660 --> 02:01:22,180 tam hatırlamıyorum. 2321 02:01:22,180 --> 02:01:28,490 Ve Vikiveri'nin bir madde için yer tutucu önerme 2322 02:01:28,490 --> 02:01:32,690 potansiyelini kullanıyor. 2323 02:01:32,690 --> 02:01:37,940 Henüz Esperanto'da bulunmayan bir madde için 2324 02:01:37,940 --> 02:01:41,720 otomatik oluşturulmuş, Vikiveri destekli 2325 02:01:41,720 --> 02:01:45,950 yer tutucu. 2326 02:01:45,950 --> 02:01:50,440 Öyleyse Esperanto Vikipedisi'ne gidelim. 2327 02:01:50,440 --> 02:01:52,440 Esperanto dilini bilmiyorum. 2328 02:01:52,440 --> 02:01:56,760 Fakat dostumuz Helen Dewitt'i 2329 02:01:56,760 --> 02:01:58,170 Esperanto Vikipedi'de arayalım. 2330 02:01:58,170 --> 02:02:00,270 Esperanto, Helen Dewitt hakkında madde bulunan 2331 02:02:00,270 --> 02:02:03,060 vikipedilerden birisi değil. 2332 02:02:03,060 --> 02:02:04,890 Yani bana böyle söylüyor, değil mi? 2333 02:02:04,890 --> 02:02:06,570 Helen Dewitt yok. 2334 02:02:06,570 --> 02:02:08,670 Belki de Helena Dewitt'i arıyordunuz. 2335 02:02:08,670 --> 02:02:10,200 Hayır, onu aramıyordum. 2336 02:02:10,200 --> 02:02:13,650 Helen Dewitt hakkında bir madde olşturabilirsiniz. 2337 02:02:13,650 --> 02:02:15,390 Arama yapabilirsiniz. 2338 02:02:15,390 --> 02:02:17,820 Biliyorsunuz tüm bu şeyleri. 2339 02:02:17,820 --> 02:02:24,180 Fakat burada saklanan bir küçük seçenek daha var; 2340 02:02:24,180 --> 02:02:30,640 bana Esperanto Vikipedi'nin -- 2341 02:02:30,640 --> 02:02:31,580 --neler oluyor? 2342 02:02:31,580 --> 02:02:35,140 2343 02:02:35,140 --> 02:02:35,890 Tamam. 2344 02:02:35,890 --> 02:02:40,520 Esperanto Vikipedi bana bu sayfayı vermeye hazır. 2345 02:02:40,520 --> 02:02:44,020 Bu sayfa, gördüğünüz gibi, Esperanto Vikipedi'de mevcut 2346 02:02:44,020 --> 02:02:46,090 fakat bir madde değil. 2347 02:02:46,090 --> 02:02:47,480 Bakın, bir özel sayfa. 2348 02:02:47,480 --> 02:02:49,700 Makine tarafından oluşturulmuş. 2349 02:02:49,700 --> 02:02:52,150 URL'sini de görebilirsiniz. 2350 02:02:52,150 --> 02:02:54,410 Eğik çizgi- Helen Dewitt değil. 2351 02:02:54,410 --> 02:02:58,450 Eğik çizgi-specialio:AboutTopic 2352 02:02:58,450 --> 02:03:01,570 ve sonra Helen Dewitt'in Vikiveri ID'si. 2353 02:03:01,570 --> 02:03:03,760 Ve burada karşıma çıkan-- 2354 02:03:03,760 --> 02:03:05,860 -Bu arada İngilizce açıklama almaktayım, 2355 02:03:05,860 --> 02:03:08,300 çünkü Esperanto açıklama mevcut değil. 2356 02:03:08,300 --> 02:03:10,420 Vikiveri bunu oluşturamaz. 2357 02:03:10,420 --> 02:03:13,600 Yapabileceği şey, bana bu veri parçalarını 2358 02:03:13,600 --> 02:03:16,960 Esperanto yerine kendi dilimde sunmak. 2359 02:03:16,960 --> 02:03:18,921 Esperanto Vikipedi'deyim. 2360 02:03:18,921 --> 02:03:19,420 Tamam. 2361 02:03:19,420 --> 02:03:23,380 Yani bana onun Amerikalı olduğunu söylüyor mesela... 2362 02:03:23,380 --> 02:03:26,090 Ve bana bunu Espranto'da söylüyor. 2363 02:03:26,090 --> 02:03:29,350 Tamam, ve bu bana onun Latince konuştuğunu söylüyor. 2364 02:03:29,350 --> 02:03:32,410 Vikiveri'ye bunu biz öğretmiştik, hatırlıyor musunuz? 2365 02:03:32,410 --> 02:03:35,800 Bana onun Oxford'da öğrenim gördüğünü söylüyor, 2366 02:03:35,800 --> 02:03:38,050 bilirsiniz işte, ve bana olduğu kadarıyla 2367 02:03:38,050 --> 02:03:39,130 kaynakları veriyor. 2368 02:03:39,130 --> 02:03:41,560 Yani bu bir madde değil. 2369 02:03:41,560 --> 02:03:46,650 Akıcı Esperanto metni ile yazılmış paragraflar değil. 2370 02:03:46,650 --> 02:03:50,190 Fakat eğer bu dili konuşuyorsam 2371 02:03:50,190 --> 02:03:51,960 anlayabileceğim bir bilgi. 2372 02:03:51,960 --> 02:03:55,380 Ve hiç yoktan iyidir. 2373 02:03:55,380 --> 02:04:00,120 Ve Helen Dewitt'in çok detaylı bir madde olmadığını hatırlayın. 2374 02:04:00,120 --> 02:04:03,690 Eğer sorsam, mesela bazı politikacılar 2375 02:04:03,690 --> 02:04:08,340 ya da popüler bir şarkıcı Vikiveri'de daha fazla veriye sahiptir.. 2376 02:04:08,340 --> 02:04:12,690 Öyleyse bu makine tarafından oluşturulmuş şey daha da zengin olabilir. 2377 02:04:12,690 --> 02:04:16,320 Şimdi bu özellik beta testi aşamasında 2378 02:04:16,320 --> 02:04:19,530 fakat eğer bu ilginizi çekiyorsa 2379 02:04:19,530 --> 02:04:21,600 özellikle de insanların bilmek isteyebileceği bir çok maddenin 2380 02:04:21,600 --> 02:04:25,230 eksik olduğu küçük bir vikiden geliyorsanız 2381 02:04:25,230 --> 02:04:28,320 Wikimedia Vakfı'na başvurabilirsiniz. 2382 02:04:28,320 --> 02:04:33,486 ve yer tutucunun vikinizde etkinleştirilmesini isteyebilirsiniz. 2383 02:04:33,486 --> 02:04:34,860 Ve yine, bu bir yer tutucudur. 2384 02:04:34,860 --> 02:04:37,890 Elbette, sadece birisi Helen Dewitt hakkında düzgün bir 2385 02:04:37,890 --> 02:04:43,290 Esperanto maddesi yazana kadar varlığını koruyacaktır. 2386 02:04:43,290 --> 02:04:45,060 Yani umarım anlaşılmıştır. 2387 02:04:45,060 --> 02:04:50,810 Bunların hepsi Vikiveri'den o anda geliyor. 2388 02:04:50,810 --> 02:04:51,470 Gerçek zamanlı. 2389 02:04:51,470 --> 02:04:57,500 Gördüğünüz gibi benim Helen Dewitt hakkında son düzenlemelerimi içeriyor. 2390 02:04:57,500 --> 02:04:58,940 Tamam. 2391 02:04:58,940 --> 02:05:05,250 Yertutucu madde haında soru var mı? 2392 02:05:05,250 --> 02:05:09,580 Eğer varsa deneyip kanala ekleyin. 2393 02:05:09,580 --> 02:05:13,300 Ve bu da bizi bu konuşmanın ana konularından birine getiriyor, 2394 02:05:13,300 --> 02:05:15,270 Vikiveri'yi sorgulama. 2395 02:05:15,270 --> 02:05:18,660 Vikiveri'nin nasıl çalıştığını açıkladım. 2396 02:05:18,660 --> 02:05:19,680 Üstünden birlikte geçtik. 2397 02:05:19,680 --> 02:05:20,850 Vikiveri'ye eklemeler yaptık. 2398 02:05:20,850 --> 02:05:22,800 Yeni bir öge yarattık. 2399 02:05:22,800 --> 02:05:26,360 Günlük yaşantımızda nasıl katkıda bulubileceğimizi öğrendik. 2400 02:05:26,360 --> 02:05:30,150 Ve tüm bu süre boyunca bize söz verdiğin, 2401 02:05:30,150 --> 02:05:32,050 şey Asaf, tüm bunların -- 2402 02:05:32,050 --> 02:05:34,690 şu akla ziyan sorguları yapmaya yaracağı idi. 2403 02:05:34,690 --> 02:05:37,960 Şimdi bu borcu ödemenin zamanıdır. 2404 02:05:37,960 --> 02:05:42,880 Aklınızda tutmanız gereken URL query.wikidata.org. 2405 02:05:42,880 --> 02:05:49,390 Ve bu sizi SPARQL denen dili kullanan bir 2406 02:05:49,390 --> 02:05:52,510 sorgulama sistemine götürür. 2407 02:05:52,510 --> 02:05:58,150 SPARQL - Q ile yazılır- Bu dil 2408 02:05:58,150 --> 02:06:01,690 bir Wikmedia ürünü değil. 2409 02:06:01,690 --> 02:06:06,010 Bağlantılı veri kaynaklarını sorgulama için kullanılan 2410 02:06:06,010 --> 02:06:07,540 standart bir dil. 2411 02:06:07,540 --> 02:06:10,720 Ve işte bu yüzden 2412 02:06:10,720 --> 02:06:14,590 SPARQL kullandığımız, standart bir dil kullandığımız için ödediğimiz 2413 02:06:14,590 --> 02:06:16,010 bazı kullanılabilirlik bedelleri var 2414 02:06:16,010 --> 02:06:19,570 Vikiveri için tamamen özel yapılmış bir şey değil, 2415 02:06:19,570 --> 02:06:21,740 ve bunu birazdan göreceğiz. 2416 02:06:21,740 --> 02:06:23,530 Vikiveri sorgusu hakkında unutmamamız gereken ilke 2417 02:06:23,530 --> 02:06:27,880 Vikiveri'nin size sadece bildiği şeyleri söylediğidir, 2418 02:06:27,880 --> 02:06:29,470 daha fazlasını değil. 2419 02:06:29,470 --> 02:06:32,440 Bunu daha önce çeşitli defalar göstermiştim değil mi? 2420 02:06:32,440 --> 02:06:35,980 Vikiveri'ye Helen Dewitt'in Latince konuştuğunu 2421 02:06:35,980 --> 02:06:38,590 öğrettiğimiz ana kadar 2422 02:06:38,590 --> 02:06:41,500 Latince konuşan Amerikalı yazarlar kimdir?" şeklindeki 2423 02:06:41,500 --> 02:06:45,974 sorgulama sonuçlarında görüntülenmiyordu. 2424 02:06:45,974 --> 02:06:47,140 Görüntülenemezdi. 2425 02:06:47,140 --> 02:06:49,090 Fakat bu öğleden sonra itibarıyla 2426 02:06:49,090 --> 02:06:52,950 görüntüleniyor olacak çünkü bu bilgi parçasını ekledim. 2427 02:06:52,950 --> 02:07:01,380 Yani bu ilkenin bir sonucu olarak asla şunu diyemezsiniz: 2428 02:07:01,380 --> 02:07:05,950 "Bir Vikiveri sorgusu çalıştırdım ve 2429 02:07:05,950 --> 02:07:11,510 babaları da ressam olan Flaman ressamların listesi işte budur". 2430 02:07:11,510 --> 02:07:12,310 Liste. 2431 02:07:12,310 --> 02:07:14,110 Ressam çocuğu olan tüm Flaman ressamların 2432 02:07:14,110 --> 02:07:15,220 bunlar olduğunu söyleyemezsiniz. 2433 02:07:15,220 --> 02:07:19,390 Bu asla bir Vikiveri sorgusuna dayanarak söyleyebileceğiniz bir şey değildir, 2434 02:07:19,390 --> 02:07:22,390 çünkü elbetteki babası da ressam olan tüm Flaman ressamlar 2435 02:07:22,390 --> 02:07:26,020 Vikiveri'de listelenmmiyor olabilir. 2436 02:07:26,020 --> 02:07:26,760 Henüz değil. 2437 02:07:26,760 --> 02:07:28,840 Vikiveri bir kısmını tanımıyor, 2438 02:07:28,840 --> 02:07:30,340 veya belki haklarında çok şey biliyor ama 2439 02:07:30,340 --> 02:07:32,500 bu kişinin, şu kişinin oğlu olduğu 2440 02:07:32,500 --> 02:07:35,200 önemli gerçeğini bilmiyor çünkü 2441 02:07:35,200 --> 02:07:38,740 bu özellikler henüz eklenmiş değil. 2442 02:07:38,740 --> 02:07:40,940 Ve bu yüzden sonuçlara eklenemiyorlar. 2443 02:07:40,940 --> 02:07:42,550 Yani bir Vikiveri sorgusunun sonuçları 2444 02:07:42,550 --> 02:07:46,870 asla kesin setler değildir. 2445 02:07:46,870 --> 02:07:49,600 Bir Vikiveri sorgusu hakkında söyleyebileceğiniz şey; 2446 02:07:49,600 --> 02:07:52,840 "İşte ressam oğlu olan bazı Flaman ressamlar bunlardır" demekten ibarettir. 2447 02:07:52,840 --> 02:07:56,260 İşte belediye başkanları kadın olan bazı şehirler. 2448 02:07:56,260 --> 02:07:58,270 Her ne hakkında sorgu yapıyor olursanız olun 2449 02:07:58,270 --> 02:08:01,030 asla tam bir liste olacağı garanti değildir 2450 02:08:01,030 --> 02:08:03,580 çünkü Vikiveri, tıpkı Vikipedi gibi 2451 02:08:03,580 --> 02:08:05,530 devam etmekte olan bir çalışmadır. 2452 02:08:05,530 --> 02:08:13,240 Ve tabi ki, Vikiveri'ye ne kadar çok şey öğretirse 2453 02:08:13,240 --> 02:08:16,240 o kadar yararlı hale gelir. 2454 02:08:16,240 --> 02:08:22,520 Tamam, şimdi gidip şu sorguları bir görelim. 2455 02:08:22,520 --> 02:08:25,990 İşte burası query.wikidata.org. 2456 02:08:25,990 --> 02:08:29,000 Burası viki değil. 2457 02:08:29,000 --> 02:08:29,500 Tamam mı? 2458 02:08:29,500 --> 02:08:32,530 Yani bu, viki'nin kendisindeki gibi bir sayfa değil. 2459 02:08:32,530 --> 02:08:35,099 Bu bir çeşit dış bir sistem. 2460 02:08:35,099 --> 02:08:35,890 Yani bu bir viki üzerinde değil. 2461 02:08:35,890 --> 02:08:37,960 Gördüğünüz gibi burada bir kullanıcı sayfam yok. 2462 02:08:37,960 --> 02:08:39,520 Bir geçmiş sekmem yok. 2463 02:08:39,520 --> 02:08:40,960 Burası bir wiki değil. 2464 02:08:40,960 --> 02:08:44,560 Bu özel bir tür araç veya sistem. 2465 02:08:44,560 --> 02:08:51,330 Ve beni bir SPARQL sorgusu yapmaya davet ediyor. 2466 02:08:51,330 --> 02:08:55,060 Şimdi, bir çoğumuz SPARQL dilini bilmiyor. 2467 02:08:55,060 --> 02:08:59,800 Bu bir teknik dil. 2468 02:08:59,800 --> 02:09:01,720 Bir sorgu dili. 2469 02:09:01,720 --> 02:09:06,760 Kimileriniz veritabanı sorgu dili 2470 02:09:06,760 --> 02:09:08,500 SQL'i düşünebilirsiniz.. 2471 02:09:08,500 --> 02:09:13,330 SPARQL'in isimlendirilişi SQL'e bir göz kırpma veya bir selam çakmadır. 2472 02:09:13,330 --> 02:09:17,440 Fakat sizi uyarıyorum, eğer SQL'i iyi biliyorsanız 2473 02:09:17,440 --> 02:09:22,750 SQL bilginizi SPARQL'de kullanabileceğinizi 2474 02:09:22,750 --> 02:09:23,550 ummayın. 2475 02:09:23,550 --> 02:09:26,140 Aynı şey değiller. 2476 02:09:26,140 --> 02:09:27,940 Yapay bir şekilde benzerler. 2477 02:09:27,940 --> 02:09:28,440 Tamam mı? 2478 02:09:28,440 --> 02:09:31,530 İkisi de "select" (seç) anahtar kelimesini kullanır, 2479 02:09:31,530 --> 02:09:35,010 ve kelimeyi burada kullanır, ve limit (sınır) ve order (sıra) gibi 2480 02:09:35,010 --> 02:09:35,770 şeyleri kullanır. 2481 02:09:35,770 --> 02:09:38,190 Yani tekrar, eğer bunu zaten SQL'den biliyorsanız 2482 02:09:38,190 --> 02:09:40,500 bunlar kabaca aynı şeyler demektir 2483 02:09:40,500 --> 02:09:44,550 fakat aynen SQL'deki gibi işlemesini beklemeyin. 2484 02:09:44,550 --> 02:09:49,800 SPARQL'in nasıl çalıştığını anlamak için biraz zaman harcamanız gerekir. 2485 02:09:49,800 --> 02:09:52,560 Yani sizi muhakkak, gidip webdeki bir çok 2486 02:09:52,560 --> 02:09:55,680 iyi SPARQL web öğreticisini okumaya 2487 02:09:55,680 --> 02:09:59,590 veya buradaki SPARQL hakkında da yardım içeren 2488 02:09:59,590 --> 02:10:03,930 Yardım butonuna tıklamaya davet ediyorum. 2489 02:10:03,930 --> 02:10:08,440 Fakat şunu da biliyorum ki bir çoğumuz 2490 02:10:08,440 --> 02:10:12,580 wiki üzerinde ileri düzey biçimlendirme yapmak istediğimizde mesela, 2491 02:10:12,580 --> 02:10:16,090 gidip şablonlar hakkında yardım sayfalarını 2492 02:10:16,090 --> 02:10:18,220 okumak istemiyoruz, değil mi? 2493 02:10:18,220 --> 02:10:21,460 Zaten yapmak istediğimiz şeyi yapan bir sayfaya gitmek ve 2494 02:10:21,460 --> 02:10:27,430 o sayfadaki kodu sayfadan alıp uyarlamak istiyoruz, değil mi? 2495 02:10:27,430 --> 02:10:30,610 Yani aşağı yukarı bizim istediğimiz şeyi yapan bir şey alıp 2496 02:10:30,610 --> 02:10:33,280 onu kopyalayıp değiştirmemiz gereken yeri değiştirmek istiyoruz. 2497 02:10:33,280 --> 02:10:35,620 Bu, bir şeyler yapmanın gayet 2498 02:10:35,620 --> 02:10:37,420 pragmatik ve mantıklı bir yoludur ve bu yüzden-- 2499 02:10:37,420 --> 02:10:39,850 -- ve Vikiveri mühendisleri bunu biliyor, 2500 02:10:39,850 --> 02:10:43,300 bu yüzden bizim için bu gayet kullanışlı butonu hazırladılar: 2501 02:10:43,300 --> 02:10:45,580 "Examples" (Örnekler) adındaki butonu. 2502 02:10:45,580 --> 02:10:47,710 Örnekler butonuna tıklıyoruz. 2503 02:10:47,710 --> 02:10:52,390 Ve aman Allahım! bir sürü --312 adet --örnek sorgu var 2504 02:10:52,390 --> 02:10:55,582 içlerinden seçim yapabileceğimiz. 2505 02:10:55,582 --> 02:10:57,040 Ve bulmak istediğimiz şeye az çok benzeyen 2506 02:10:57,040 --> 02:11:00,310 birini seçebiliriz ve 2507 02:11:00,310 --> 02:11:02,740 sonra değiştirilmesi gereken yerleri değiştiririz. 2508 02:11:02,740 --> 02:11:05,410 Öyleyse hadi çok basit bir taneyi alalım. 2509 02:11:05,410 --> 02:11:07,020 "Cats" (Kedi) sorgusu. 2510 02:11:07,020 --> 02:11:10,270 Belki de olabilecek en basiti. 2511 02:11:10,270 --> 02:11:13,510 Ve hadi önce onu çalıştıralım sonra ben 2512 02:11:13,510 --> 02:11:16,420 sizinle onun üstünden geçeceğim. 2513 02:11:16,420 --> 02:11:18,460 Burada amaç size SPARQL öğretmek değil, 2514 02:11:18,460 --> 02:11:20,860 fakat sizi SPARQL'de biraz okur yazar kılmak. 2515 02:11:20,860 --> 02:11:23,980 Yaptığını neden yapıyor onu bir şekilde anlamak. 2516 02:11:23,980 --> 02:11:25,730 Öyleyse hadi önce bu sorguyu çalıştıralım. 2517 02:11:25,730 --> 02:11:31,390 Şuradaki "Run" (Çalıştır)'a tıklıyoruz ve sonuçlar aşağıda veriliyor. 2518 02:11:31,390 --> 02:11:34,060 Öge, -ki sadece bir Vikiveri ögesi-- 2519 02:11:34,060 --> 02:11:35,290 elbetteki sadece bir sayı. 2520 02:11:35,290 --> 02:11:38,860 Hatırlayın, Vikiveri ögeleri Q numarası olarak düşünüyor. 2521 02:11:38,860 --> 02:11:40,900 Ve etiket, bizler insan olduğumuz ve 2522 02:11:40,900 --> 02:11:43,190 kelimeleri sayılara tercih ettiğimiz için. 2523 02:11:43,190 --> 02:11:49,870 Yani bu 114 sonuç, Vikiveri'nin hakkında 2524 02:11:49,870 --> 02:11:53,310 bilgi sahibi olduğu kedilerin tamamı. 2525 02:11:53,310 --> 02:11:55,380 Bu, dünyadaki tüm kediler midir? 2526 02:11:55,380 --> 02:11:57,320 Elbette hayır, unuttunuz mu? 2527 02:11:57,320 --> 02:11:59,730 Bu Vikiveri'nin hakkında bilgi sahibi olduğu kedilerin tamamıdır, 2528 02:11:59,730 --> 02:12:01,410 yani bir şekilde tanınmış olanlardır. 2529 02:12:01,410 --> 02:12:05,130 Yani birileri onları Vikiveri'ye ekleme zahmetine katlanmış. 2530 02:12:05,130 --> 02:12:12,570 Ve Vikiveri'ye bunun "nedir" özelliği olarak "kedi" denmiş. 2531 02:12:12,570 --> 02:12:13,620 Değil mi? 2532 02:12:13,620 --> 02:12:17,040 Yani bu kediler, o kediler. 2533 02:12:17,040 --> 02:12:18,540 Ve herhangi birine tıklayabiliriz. 2534 02:12:18,540 --> 02:12:20,190 Bilmiyorum, mesela, Pixel. 2535 02:12:20,190 --> 02:12:21,780 Vikipedi ögesine tıklıyorum. 2536 02:12:21,780 --> 02:12:24,090 Ve işte burada Pixel hakkındaki Vikiveri ögesi, 2537 02:12:24,090 --> 02:12:25,860 Q numarası ile. 2538 02:12:25,860 --> 02:12:28,980 Ve bu bir tekir kedi. 2539 02:12:28,980 --> 02:12:32,640 Gördüğünüz gibi "nedir" özelliği; "kedi". 2540 02:12:32,640 --> 02:12:33,610 Tamam. 2541 02:12:33,610 --> 02:12:37,220 Ve boyu 5 inç. 2542 02:12:37,220 --> 02:12:41,780 Ve öyle görünüyor ki Endonezce'de-Bahasa dilinde- maddesi var. 2543 02:12:41,780 --> 02:12:45,080 İşte, Pixel. 2544 02:12:45,080 --> 02:12:50,060 Ve anlaşılıyor ki bir şekilde Guiness Dünya 2545 02:12:50,060 --> 02:12:52,160 Rekorlar Kitabı'na girmiş. 2546 02:12:52,160 --> 02:12:54,650 Bahasa dilini bilmiyorum, o yüzden bu kedinin 2547 02:12:54,650 --> 02:12:56,120 niye bu kadar ünlü olduğunu söyleyemem. 2548 02:12:56,120 --> 02:12:58,889 Fakat, elbette kediler pek çok sebeple 2549 02:12:58,889 --> 02:12:59,930 ünlü olabilir. 2550 02:12:59,930 --> 02:13:02,204 Belki bir YouTube fenomenidir, 2551 02:13:02,204 --> 02:13:03,620 bilirsiniz, belki de bir tür tarihi olaya 2552 02:13:03,620 --> 02:13:05,330 adı karışmıştır. 2553 02:13:05,330 --> 02:13:09,410 Gladstone adındaki bu kediyi seviyorum. 2554 02:13:09,410 --> 02:13:16,590 Gladstone adlı bu kedinin-- 2555 02:13:16,590 --> 02:13:19,950 Majesteleri'nin Hazinesi'nde bir görevi var: 2556 02:13:19,950 --> 02:13:22,320 Baş Fareci 2557 02:13:22,320 --> 02:13:25,230 Bu kedi, işi olan bir resmî kedi. 2558 02:13:25,230 --> 02:13:29,190 Ve geçen sene 28 Haziran'dan beri 2559 02:13:29,190 --> 02:13:31,570 bu pozisyonda. 2560 02:13:31,570 --> 02:13:32,970 Bu, başlangıç zamanı. 2561 02:13:32,970 --> 02:13:35,760 Ve bitiş tarihi yok, yani şu anda 2562 02:13:35,760 --> 02:13:38,850 Baş Fareci olarak görevine devam ediyor. 2563 02:13:38,850 --> 02:13:40,470 Majesteleri'nin Hazinesi'nde. 2564 02:13:40,470 --> 02:13:42,750 İş vereni Majesteleri'nin Hazinesi. 2565 02:13:42,750 --> 02:13:44,290 Kendisi cinsiyeti erkek olan bir varlık. 2566 02:13:44,290 --> 02:13:46,650 Ve Vikiveri bu kedinin adını 2567 02:13:46,650 --> 02:13:53,127 Viktorya devri başbakanı William Gladstone'dan aldığını biliyor. 2568 02:13:53,127 --> 02:13:54,960 Elbette eğer bu kişinin kim olduğunu bilmesem 2569 02:13:54,960 --> 02:13:57,540 tıklayıp onun liberal bir 2570 02:13:57,540 --> 02:14:01,860 politikacı ve başbakan olduğunu öğrenebilirim, değil mi? 2571 02:14:01,860 --> 02:14:03,390 Bir Twitter hesabı bile var. 2572 02:14:03,390 --> 02:14:05,910 Ve Vikiveri beni doğrudan oraya yönlendiriyor 2573 02:14:05,910 --> 02:14:08,040 Hazine kedisinin Twitter hesabına. 2574 02:14:08,040 --> 02:14:11,010 Ve Almanca'da ve İngilizce'de ve de 2575 02:14:11,010 --> 02:14:15,520 tabi ki Japonca'da maddesi var, çünkü o bir kedi. 2576 02:14:15,520 --> 02:14:16,020 Peki. 2577 02:14:16,020 --> 02:14:19,500 Şimdi, bu çok basit bir sorgu idi. 2578 02:14:19,500 --> 02:14:21,400 Hadi niye çalıştığını öğrenelim. 2579 02:14:21,400 --> 02:14:21,900 Tamam. 2580 02:14:21,900 --> 02:14:25,800 Yani Vikiveri'den tam olarak bizim için ne yapmasını istedik? 2581 02:14:25,800 --> 02:14:31,650 Dedik ki: "Lütfen bizim için etiketleri ile birlikte 2582 02:14:31,650 --> 02:14:33,580 bazı ögeleri seç". 2583 02:14:33,580 --> 02:14:34,080 Tamam mı? 2584 02:14:34,080 --> 02:14:36,180 İnsanlar tarafından okunabilir etiketleri ile birlikte. 2585 02:14:36,180 --> 02:14:42,010 Çünkü eğer bu etiketi kaldırırsam, bakın 2586 02:14:42,010 --> 02:14:44,200 sadece bir öge numaraları listesi alırım. 2587 02:14:44,200 --> 02:14:45,280 Bu hiç de eğlenceli değil. 2588 02:14:45,280 --> 02:14:46,930 Yani bu küçük parçanın yaptığı bu. 2589 02:14:46,930 --> 02:14:49,630 Az önce dedim ki, bana ögeleri ver ama onların 2590 02:14:49,630 --> 02:14:52,330 insanların okuyabileceği etiketlerini de ver. 2591 02:14:52,330 --> 02:14:54,620 Ve bir demet öge seçmeni istiyorum ama 2592 02:14:54,620 --> 02:14:56,770 rastgele bir ögeler demeti değil, 2593 02:14:56,770 --> 02:15:01,210 belli bir koşula sahip ögeleri seçmek istiyorum. 2594 02:15:01,210 --> 02:15:02,790 Koşul nedir? 2595 02:15:02,790 --> 02:15:06,430 Koşul şu: seçmek istediğim ögenin 2596 02:15:06,430 --> 02:15:14,360 özellik 31'inin değeri Q146 olmalı. 2597 02:15:14,360 --> 02:15:15,670 Şey, amma da faydalı. 2598 02:15:15,670 --> 02:15:18,070 Bu numaraların üstüne gelirsem-- 2599 02:15:18,070 --> 02:15:19,750 Gene, insanların okuyabileceği versiyonu görürüm. 2600 02:15:19,750 --> 02:15:23,530 Yani "nedir"lik özelliği "kedi" değerine sahip 2601 02:15:23,530 --> 02:15:28,841 ögeleri arıyorum. 2602 02:15:28,841 --> 02:15:29,340 Tamam mı? 2603 02:15:29,340 --> 02:15:31,173 Çünkü gerçekte istediğim bu, öyle değil mi? 2604 02:15:31,173 --> 02:15:33,960 Nedir özelliğinin kedi olduğunu belirten bir özelliği, bir ifadesi olan 2605 02:15:33,960 --> 02:15:36,840 tüm ögeleri istiyorum. 2606 02:15:36,840 --> 02:15:37,950 Koşul bu. 2607 02:15:37,950 --> 02:15:41,640 "Nedir"liği kitap olan, ya da kişi olan 2608 02:15:41,640 --> 02:15:43,200 ögelerle ilgilenmiyorum. 2609 02:15:43,200 --> 02:15:46,290 "Nedir" özelliği kedi olanlarla ilgileniyorum. 2610 02:15:46,290 --> 02:15:51,090 Bu sorgudaki tek koşul bu. 2611 02:15:51,090 --> 02:15:55,800 Bu karmaşık satırı gözardı etmenizi istiyorum. 2612 02:15:55,800 --> 02:15:57,510 İşte bu, SPARQL gibi standart bir dil kullanmanın bedeli olarak 2613 02:15:57,510 --> 02:16:00,720 verdiğimiz ödünlerden biri. 2614 02:16:00,720 --> 02:16:02,820 Fakat bu karmaşık satırın işlevi 2615 02:16:02,820 --> 02:16:04,920 kedi için İngilizce etiketin 2616 02:16:04,920 --> 02:16:07,860 gelmesini sağlamak. 2617 02:16:07,860 --> 02:16:08,817 Tamam mı? 2618 02:16:08,817 --> 02:16:09,900 Yani bunu dert etmenize gerek yok. 2619 02:16:09,900 --> 02:16:11,550 Orada öylece kalsın. 2620 02:16:11,550 --> 02:16:13,320 Ve sorguyu çalıştırıyoruz ve İngilizce etiketleri ile birlikte 2621 02:16:13,320 --> 02:16:17,330 listeyi alıyoruz ve bu müthiş. 2622 02:16:17,330 --> 02:16:21,510 Bu arada eğer eğer EN 'i değiştirirsem, bu satırı tam anlamadan, 2623 02:16:21,510 --> 02:16:27,260 EN yerine HE yazarsam İbranice için, 2624 02:16:27,260 --> 02:16:30,160 aynı sonuçları İbranice etiket ile alırım. 2625 02:16:30,160 --> 02:16:33,670 Elbette kimse maalesef bu kedilere 2626 02:16:33,670 --> 02:16:35,709 İbranice etiket ekleme zahmetine girmiş değil. 2627 02:16:35,709 --> 02:16:37,570 O yüzden Q numarası geliyor. 2628 02:16:37,570 --> 02:16:42,874 Fakat eğer Japonca (JA) olarak değiştirirsem, 2629 02:16:42,874 --> 02:16:45,290 Gene Japonca etiketleri olmayanlar için bir sürü Q numarası alırım 2630 02:16:45,290 --> 02:16:47,389 fakat etiketleri 2631 02:16:47,389 --> 02:16:48,781 Japonca olanlar da var. 2632 02:16:48,781 --> 02:16:49,280 Tamam mı? 2633 02:16:49,280 --> 02:16:51,260 Yani bu size, bu sorgunun tüm sintaksını anlamanıza bile 2634 02:16:51,260 --> 02:16:54,620 gerek olmadan kendi gereksinimlerinize göre 2635 02:16:54,620 --> 02:16:56,100 onu uyarlayabileceğinizi gösteren bir örnektir. 2636 02:16:56,100 --> 02:16:58,070 Eğer bu sorguyu aynen istiyor fakat etiketlerin 2637 02:16:58,070 --> 02:17:00,320 Japonca olmasını istiyorsanız sadece 2638 02:17:00,320 --> 02:17:03,190 buradaki dil kodunu değiştirerek bunu yapabilirsiniz. 2639 02:17:03,190 --> 02:17:06,559 Tamam. İşte bu sorgunun tüm yaptığı bu. 2640 02:17:06,559 --> 02:17:08,870 "Bana özellik 31'inin 2641 02:17:08,870 --> 02:17:17,590 değeri 146 -yani kedi- olan ögeleri ver." 2642 02:17:17,590 --> 02:17:20,379 Daha basit sorgulara geçmeden önce hadi bu çok basit sorgu hakkında 2643 02:17:20,379 --> 02:17:25,809 bir soru alalım. 2644 02:17:25,809 --> 02:17:29,200 Bunun hakkında sorusu olan? 2645 02:17:29,200 --> 02:17:32,850 Ben bu basit sorgu hakkında konuşurken 2646 02:17:32,850 --> 02:17:35,010 kaybolan var mı? 2647 02:17:35,010 --> 02:17:39,389 Tekrar ediyorum bu basit sorgu sadece Vikiveri'ye 2648 02:17:39,389 --> 02:17:41,280 "bana ifadelerinde bir yerde... 2649 02:17:41,280 --> 02:17:44,219 ...nedir özelliği kedi olan tüm ögeleri getir" diyor. 2650 02:17:44,219 --> 02:17:46,670 Tek koşul bu. 2651 02:17:46,670 --> 02:17:47,740 Soru yok. 2652 02:17:47,740 --> 02:17:49,959 Tamam, eğer sorunuz olursa sormaktan çekinmeyin. 2653 02:17:49,959 --> 02:17:54,709 Hadi şimdi işleri biraz karmaşıklaştıralım. 2654 02:17:54,709 --> 02:17:59,365 Sırf erkek kedileri isteyelim. 2655 02:17:59,365 --> 02:18:02,080 2656 02:18:02,080 --> 02:18:03,070 Tamam. 2657 02:18:03,070 --> 02:18:07,330 Hatırlarsanız şu Gladstone bir erkek kediydi 2658 02:18:07,330 --> 02:18:09,850 ve biz bunu biliyoruz çünkü 2659 02:18:09,850 --> 02:18:14,320 "cinsiyet" diye bir özellik var ve değeri de "erkek", öyle değil mi? 2660 02:18:14,320 --> 02:18:17,950 Öyleyse buraya bir başka koşul ekleyelim.... 2661 02:18:17,950 --> 02:18:19,860 tam şuraya, ilk koşulun altına. 2662 02:18:19,860 --> 02:18:20,870 Tamam mı? 2663 02:18:20,870 --> 02:18:22,750 Bu yeni bir satır. 2664 02:18:22,750 --> 02:18:24,940 Ve sorguya yeni bir koşul ekliyorum. 2665 02:18:24,940 --> 02:18:30,520 Diyorum ki; -isteğim, bana getireceğin bu ögenin "nedir" özelliğinin "kedi" olmasının yanısıra... 2666 02:18:30,520 --> 02:18:35,469 bu ögenin "cinsiyet" diye başka bir özelliğinin de 2667 02:18:35,469 --> 02:18:39,280 olmasını istiyorum. 2668 02:18:39,280 --> 02:18:40,299 Tamam mı? 2669 02:18:40,299 --> 02:18:43,480 Ve bir özellik numarası belirtmem lazım. 2670 02:18:43,480 --> 02:18:45,760 Fakat endişelenmeyin, Vikiveri size yardım edecek. 2671 02:18:45,760 --> 02:18:49,500 Bu ön ek ile başlayın: Wikidata WDDT. 2672 02:18:49,500 --> 02:18:52,520 2673 02:18:52,520 --> 02:18:54,980 Burada da baş kısmı unutun; 2674 02:18:54,980 --> 02:18:58,940 orası SPARQL'in dikkat göstermemiz gerekmeyen bir özelliği. 2675 02:18:58,940 --> 02:19:02,715 WDT sütunu ve sonra arama için CTRL+boşluk çubuğuna basıyorum... 2676 02:19:02,715 --> 02:19:04,340 otomatik tamamlama yapılsın diye. 2677 02:19:04,340 --> 02:19:08,090 Sadece cinsiyet yazarım ve Vikiveri 2678 02:19:08,090 --> 02:19:11,760 bana yardım ederek uygun özellikler içieren bir açılır menü önerir. 2679 02:19:11,760 --> 02:19:15,200 Özellik 21'e tıklıyorum, cinsiyet özelliğine. 2680 02:19:15,200 --> 02:19:17,629 Ve sonra diyorum ki cinsiyet özelliğinin 2681 02:19:17,629 --> 02:19:19,670 Vikiveri değerini istiyorum. 2682 02:19:19,670 --> 02:19:21,799 Tekrar CTRL+boşluk çubuğu. 2683 02:19:21,799 --> 02:19:25,340 Ve sadece erkek varlık diyebilirim. 2684 02:19:25,340 --> 02:19:25,850 Görüyor musunuz? 2685 02:19:25,850 --> 02:19:30,950 insan olan erkek için ayrı bir öge var 2686 02:19:30,950 --> 02:19:33,799 ve diğer erkek varlıklar için de ayrı bir tane... 2687 02:19:33,799 --> 02:19:34,910 ki neden böyle olduğunun detayalrına girmeyeceğiz. 2688 02:19:34,910 --> 02:19:36,535 Erkek varlık'ı seçelim çünkü 2689 02:19:36,535 --> 02:19:38,040 burada kedilerden bahsediyoruz. 2690 02:19:38,040 --> 02:19:38,540 Peki. 2691 02:19:38,540 --> 02:19:42,080 Ve burada sona bir nokta ekleyip Çalıştır'a basın. 2692 02:19:42,080 --> 02:19:48,330 ...Ve 114 kedi yerine bu sefer 43 sonuç alıyoruz. 2693 02:19:48,330 --> 02:19:53,360 İçlerinde bir erkek kedi olan Gladstone dostumuz da var. 2694 02:19:53,360 --> 02:19:58,530 Yani bu demek oluyor ki, geri kalan hepsi dişi, öyle değil mi? 2695 02:19:58,530 --> 02:20:00,410 Yanlış. 2696 02:20:00,410 --> 02:20:00,980 Yanlış. 2697 02:20:00,980 --> 02:20:02,840 Bu hiç de o anlama gelmez. 2698 02:20:02,840 --> 02:20:06,530 Bu demek olur ki kedi olan 114 ögeden 2699 02:20:06,530 --> 02:20:11,960 sadece 43 tanesinin cinsiyeti 2700 02:20:11,960 --> 02:20:14,690 açık olarak "erkek varlık" şeklinde belirtilmiş. 2701 02:20:14,690 --> 02:20:17,570 Gerisi öyle belirtilmemiş. 2702 02:20:17,570 --> 02:20:21,800 Belki cinsiyetleri "dişi varlık"tır, 2703 02:20:21,800 --> 02:20:25,930 fakat belki de bu özelliğe hiç sahip değiller. 2704 02:20:25,930 --> 02:20:28,290 Bunu vurgulamamın sebebi size 2705 02:20:28,290 --> 02:20:31,770 Vikiveri sorgularını doğru şekilde yorumlama konusunda kendinizi eğitmenizde 2706 02:20:31,770 --> 02:20:34,140 size yardımcı olmaktır. 2707 02:20:34,140 --> 02:20:36,870 Hemen şöyle basit bir sonuç çıkarmayın: 2708 02:20:36,870 --> 02:20:41,820 "Tamam, toplam 114 tane var, 43'ü erkek, öyleyse gerisi dişidir". 2709 02:20:41,820 --> 02:20:43,520 Bu doğru değil. 2710 02:20:43,520 --> 02:20:45,030 Tamam mı? 2711 02:20:45,030 --> 02:20:49,740 43 tanesinin cinsiyetinin "erkek varlık" olduğunu 2712 02:20:49,740 --> 02:20:52,530 belirten ayrı bir ifadesi var. 2713 02:20:52,530 --> 02:20:55,020 Az önce başka bir koşul ekledim, 2714 02:20:55,020 --> 02:20:58,290 ve şimdi sorgum sonuçlara ilişkin 2715 02:20:58,290 --> 02:21:00,150 iki farklı şey soruyor. 2716 02:21:00,150 --> 02:21:04,472 Bir kedi ve bir erkek varlık olmaları gerekir. 2717 02:21:04,472 --> 02:21:06,270 SEYİRCİ: Belki kaç kedinin twitter hesabı olduğuna 2718 02:21:06,270 --> 02:21:08,100 bakmalıyız. 2719 02:21:08,100 --> 02:21:11,440 Fakat Youtube'dan bir soru var, 2720 02:21:11,440 --> 02:21:14,220 Sorgu sonuçlarının dışa aktarım olanaklarından 2721 02:21:14,220 --> 02:21:17,280 bahsedecek misiniz? 2722 02:21:17,280 --> 02:21:18,420 ASAF BARTOV: Kesinlikle. 2723 02:21:18,420 --> 02:21:21,000 Kesinlikle birazdan ona geleceğim. 2724 02:21:21,000 --> 02:21:23,010 Demek istediğim, bu tür bir tablolamanın yanısıra 2725 02:21:23,010 --> 02:21:28,350 bu sonuçları başka biçimlerde de alabilirim. 2726 02:21:28,350 --> 02:21:30,360 Ve bu sonuçları indirebilirim de. 2727 02:21:30,360 --> 02:21:32,820 Download butonuna basabilirim ve virgülle ayrılmış 2728 02:21:32,820 --> 02:21:35,070 bir dosya, sekme ile ayrılmış bir dosya 2729 02:21:35,070 --> 02:21:38,910 programlama için kullanışlı bir JSON dosyası olarak alabilirim. 2730 02:21:38,910 --> 02:21:40,590 Bir bağlantı da alabilirim. 2731 02:21:40,590 --> 02:21:42,330 Yani bu sorguya bir bağlantı alabilirim. 2732 02:21:42,330 --> 02:21:45,990 Demek istediğim, bu güzel sorguyu oluşturmak için bunca zaman harcadım.. 2733 02:21:45,990 --> 02:21:50,280 Hemen şimdi benim için özel olarak oluşturulmuş 2734 02:21:50,280 --> 02:21:52,170 kısa bir URL alabilirim. 2735 02:21:52,170 --> 02:21:54,690 Twitter'a yapıştırıp "hey!... 2736 02:21:54,690 --> 02:21:59,280 Vikiveri'nin bildiği tüm erkek kedilerin listesine bakın" diyebilirim. 2737 02:21:59,280 --> 02:22:01,170 Tamam, bu o kadar da heyecan verici bir sorgu değil. 2738 02:22:01,170 --> 02:22:03,900 Fakat gerçekten de heyecan verici bir sorgu sonucu aldığımda 2739 02:22:03,900 --> 02:22:07,650 bu yolla onu kolayca tamamen paylaşabilirim. 2740 02:22:07,650 --> 02:22:09,750 Ve daha da ilginç sorgulara geleceğiz 2741 02:22:09,750 --> 02:22:11,740 birazdan. 2742 02:22:11,740 --> 02:22:16,400 Şimdiye kadarki bu tür basit sorgulama hakkında sorusu olan? 2743 02:22:16,400 --> 02:22:17,940 Tamam. 2744 02:22:17,940 --> 02:22:25,340 Şimdi bu çok basit bir örnekti. 2745 02:22:25,340 --> 02:22:30,250 Bir dakika keşif yapalım. 2746 02:22:30,250 --> 02:22:38,920 Yani şu Gladstone denen kedi, önemli bir İngiliz politikacı olan 2747 02:22:38,920 --> 02:22:43,550 William Gladstone'dan adını alıyor. 2748 02:22:43,550 --> 02:22:45,760 Eminim evrende adını Gladstone'dan alan 2749 02:22:45,760 --> 02:22:48,970 tek şey o değildir, değil mi? 2750 02:22:48,970 --> 02:22:52,120 Mutlaka, ne bileyim, 2751 02:22:52,120 --> 02:22:54,790 park sıraları, gezegenler, asteroidler, 2752 02:22:54,790 --> 02:22:59,590 bu kedi dışında başka şeyler de vardır bu adamın adı verilmiş olan. 2753 02:22:59,590 --> 02:23:04,030 Öyleyse Vikvieri'den bize her türlü şeyi söylemesini isteyebiliriz.. 2754 02:23:04,030 --> 02:23:06,850 ..."nedir" özelliği şu olsun demeden 2755 02:23:06,850 --> 02:23:10,960 Tıpkı, ne bileyim William Gladstone'un adı verilmiş herhangi bir şey. 2756 02:23:10,960 --> 02:23:12,760 Bunu nasıl yaparız? 2757 02:23:12,760 --> 02:23:15,310 İlke aynı. 2758 02:23:15,310 --> 02:23:19,850 Nedir özelliğini -özellik 31'i- sormak yerine 2759 02:23:19,850 --> 02:23:25,360 "adını veren" özelliğini 2760 02:23:25,360 --> 02:23:26,860 soracağım-- 2761 02:23:26,860 --> 02:23:29,120 pardon, adını veren-- 2762 02:23:29,120 --> 02:23:30,830 Sayıyı bilmem gerekmez. 2763 02:23:30,830 --> 02:23:32,240 Otomatik tamamlama özelliği var. 2764 02:23:32,240 --> 02:23:35,360 Adını veren; özellik138. 2765 02:23:35,360 --> 02:23:37,430 Ve bu kişi, William Glastone'un adı verilen 2766 02:23:37,430 --> 02:23:42,080 her şeyi istiyorum. 2767 02:23:42,080 --> 02:23:43,850 İşte oldu. 2768 02:23:43,850 --> 02:23:45,860 160852. 2769 02:23:45,860 --> 02:23:46,820 Herneyse. 2770 02:23:46,820 --> 02:23:48,230 Tamam. 2771 02:23:48,230 --> 02:23:50,510 Nedir özelliği kedi'yi kaldırdım. 2772 02:23:50,510 --> 02:23:52,040 Erkek varlık'ı kaldırdım. 2773 02:23:52,040 --> 02:23:55,130 Tek istediğim bana 2774 02:23:55,130 --> 02:23:58,940 şu politikacının adının verildiği şeyler. 2775 02:23:58,940 --> 02:24:00,920 Ve sorguyu çalıştırıyorum ve 2776 02:24:00,920 --> 02:24:05,007 ortaya çıkıyor ki Vikvieri bu tür 3 şey biliyor. 2777 02:24:05,007 --> 02:24:06,590 Bu şu mu demek oluyor? "Yeryüzünde 2778 02:24:06,590 --> 02:24:08,881 onun adını verildiği tek şey bu üçüdür" 2779 02:24:08,881 --> 02:24:09,939 Elbette değil. 2780 02:24:09,939 --> 02:24:12,230 Fakat bunlar Vikiveri'de açıkça adını veren özelliği Gladstone olarak 2781 02:24:12,230 --> 02:24:17,720 belirtilmiş olan şeyler. 2782 02:24:17,720 --> 02:24:20,150 Tüm bildiğim, belki de İngiltere'de 2783 02:24:20,150 --> 02:24:23,600 Gladstone denen ve adını bu kişiden alan bir köy vardır. 2784 02:24:23,600 --> 02:24:27,410 Fakat hiç kimse "adını veren" özelliğini ekleyip 2785 02:24:27,410 --> 02:24:30,950 ilgili kişiye bağlantı vermediyse yaptığım sorgunun sonucunda görünmez. 2786 02:24:30,950 --> 02:24:33,750 Yani Vikiveri bu şekilde sadece 3 şey biliyor. 2787 02:24:33,750 --> 02:24:36,110 Bir tanesi 2788 02:24:36,110 --> 02:24:37,360 "Gladstone Devlet Profesörü". 2789 02:24:37,360 --> 02:24:40,370 Buna tıklayabilirim ve bunun Oxford Üniversitesi'nde 2790 02:24:40,370 --> 02:24:41,180 bir makam olduğunu görürüm, değil mi? 2791 02:24:41,180 --> 02:24:43,470 Yani bu bir pozisyonun adı. 2792 02:24:43,470 --> 02:24:49,520 Ve bir başkası da "William Gladstone, 18 numaralı okul". 2793 02:24:49,520 --> 02:24:51,470 William Gladstone, 18 numaralı okul. 2794 02:24:51,470 --> 02:24:52,900 Nerede bu? 2795 02:24:52,900 --> 02:24:55,380 Sofya, Bulgaristan'da. 2796 02:24:55,380 --> 02:24:56,470 Gene. 2797 02:24:56,470 --> 02:24:59,000 Bu, Bulgaristan'da adını William Gladstone'dan alan 2798 02:24:59,000 --> 02:25:02,720 bir okul. 2799 02:25:02,720 --> 02:25:07,220 Ve son olarak, üçüncü sonuç elbetteki 2800 02:25:07,220 --> 02:25:09,800 Ahbabımız, Şef Fareci Gladstone. 2801 02:25:09,800 --> 02:25:12,674 Tıklarsam, kedi işte bu. 2802 02:25:12,674 --> 02:25:14,090 Peki. Bu bir örnekti. 2803 02:25:14,090 --> 02:25:15,700 Yani, ne kadar kolay olduğunu gördünüz. 2804 02:25:15,700 --> 02:25:18,980 Sadece özelliği belirtiyorum ve ilgilendiğim değeri 2805 02:25:18,980 --> 02:25:21,420 ve sonuçları alıyorum. 2806 02:25:21,420 --> 02:25:23,289 Tamam, aptalca bir örnek ama 2807 02:25:23,289 --> 02:25:24,080 bunun hakkında biraz düşünün. 2808 02:25:24,080 --> 02:25:27,570 Bu soruyu başka nasıl yanıtlayabilirsiniz ki? 2809 02:25:27,570 --> 02:25:30,470 Koca Oxford Üniversitesi'nde bile 2810 02:25:30,470 --> 02:25:34,250 gidip "bana Gladstone'un adının verildiği şeylerin bir listesini verin" diyebileceğiniz 2811 02:25:34,250 --> 02:25:37,470 bir danışma masası yok. 2812 02:25:37,470 --> 02:25:40,590 Vikiveri gibi çok geniş, yapılandırılmış ve bağlantılandırılmış 2813 02:25:40,590 --> 02:25:44,520 bir veri deponuz olmadıkça, 2814 02:25:44,520 --> 02:25:48,130 bunu yanıtlamanın kolay bir yolu yok. 2815 02:25:48,130 --> 02:25:50,560 tamam, bu aptalca bir örnekti. 2816 02:25:50,560 --> 02:25:51,280 Hadi şimdi de -- 2817 02:25:51,280 --> 02:25:53,113 SEYİRCİ: Orada bir sürü şey var. 2818 02:25:53,113 --> 02:25:54,446 ASAF: Ah, tamam. 2819 02:25:54,446 --> 02:25:57,430 SEYİRCİ: Videoda kolay sorguyu gösterir misin? 2820 02:25:57,430 --> 02:26:02,260 Ve birisi de özelliğin nasıl olup da 2821 02:26:02,260 --> 02:26:05,750 belli bir değer vermeden mevcut olabildiğini soruyor. 2822 02:26:05,750 --> 02:26:11,030 Ve sonra demiştin ki kolay sorguyu gösterdikten sonra sayfayı yeniden yükleyip-- 2823 02:26:11,030 --> 02:26:13,240 ASAF: Kolay sorguyu bilmiyorum. 2824 02:26:13,240 --> 02:26:15,670 Yani bu bir gadget mi? 2825 02:26:15,670 --> 02:26:17,110 Kolay sorgunun ne olduğunu bilmiyorum. 2826 02:26:17,110 --> 02:26:19,870 Böyle bir şey kullanmıyorum. 2827 02:26:19,870 --> 02:26:24,760 Birisi belki bir link veya başka bir şey gönderebilir? 2828 02:26:24,760 --> 02:26:26,100 Ah, bu bir gadget. 2829 02:26:26,100 --> 02:26:27,100 Bende etkin değil. 2830 02:26:27,100 --> 02:26:31,610 2831 02:26:31,610 --> 02:26:32,480 Bu, hoş. 2832 02:26:32,480 --> 02:26:42,080 Yani şimdi, az önce elle yaptığım, "Gladstone adı verilen" sorgusunu 2833 02:26:42,080 --> 02:26:45,200 formüle ederek-- 2834 02:26:45,200 --> 02:26:48,390 Sanırım bu-- 2835 02:26:48,390 --> 02:26:48,960 --Öyle mi? 2836 02:26:48,960 --> 02:26:53,000 2837 02:26:53,000 --> 02:26:53,720 Evet. 2838 02:26:53,720 --> 02:26:56,050 Yani bu-- Sadece buradaki 3 elipse 2839 02:26:56,050 --> 02:26:57,470 tıkladım.-- 2840 02:26:57,470 --> 02:26:58,460 Tam isimden sonraki. 2841 02:26:58,460 --> 02:26:59,630 Görüyor musunuz? 2842 02:26:59,630 --> 02:27:03,050 İşte bu az önce öğrendiğim 2843 02:27:03,050 --> 02:27:04,640. kolay sorguyu etkinleştirerek eklendi. 2844 02:27:04,640 --> 02:27:07,640 yani sadece bunu tıklayınca oto-sihirle 2845 02:27:07,640 --> 02:27:09,620 bu tür bir sorguyu oluşturdu. 2846 02:27:09,620 --> 02:27:12,380 Elbette eğer daha karmaşık bir sorgu istersem, 2847 02:27:12,380 --> 02:27:14,510 - ne bileyim mesela, "bana Lincoln'un adı verilmiş 2848 02:27:14,510 --> 02:27:18,110 olan fakat okul olan her şeyin listesini ver" gibi- 2849 02:27:18,110 --> 02:27:21,650 gene bir tür özelleştirilmiş sorgu düzenlemem gerekecektir. 2850 02:27:21,650 --> 02:27:23,450 Fakat bu, tam da bunun için süper hızlı sorgu yapmanın 2851 02:27:23,450 --> 02:27:28,620 süper kolay ve çok hoş bir yolu. 2852 02:27:28,620 --> 02:27:29,120 Değil mi? 2853 02:27:29,120 --> 02:27:33,410 "Peki başka hangi ögeler tam olarak bu 'William Gladstone adı verilen' özelliğine ve değerine sahip?''...şeklindeki 2854 02:27:33,410 --> 02:27:35,720 sorguları yapmak için. 2855 02:27:35,720 --> 02:27:38,750 Yani, bunu göstermeyi öneren her kimse, 2856 02:27:38,750 --> 02:27:42,140 ona teşekkür ederim ve bugün ben de yeni bir 2857 02:27:42,140 --> 02:27:45,230 öğrendiğim için mutluyum. 2858 02:27:45,230 --> 02:27:48,590 Hadi başka bir örnek sorguya geçelim. 2859 02:27:48,590 --> 02:27:50,360 İşte komik bir örnek. 2860 02:27:50,360 --> 02:27:56,910 Kurgu karakterler arasında yaygın olan popüler soyadları. 2861 02:27:56,910 --> 02:27:58,650 Bir saniye bunu bir düşünün. 2862 02:27:58,650 --> 02:28:03,030 Kurgu karakter arasında popüler soyadları. 2863 02:28:03,030 --> 02:28:06,510 Yani Vikiveri'den bildiğiniz tüm kurgu 2864 02:28:06,510 --> 02:28:10,120 karakterleri gözden geçirip, 2865 02:28:10,120 --> 02:28:13,510 ve bunların soyadlarına bakıp, 2866 02:28:13,510 --> 02:28:15,910 tekrar edenleri sayabilmeniz için gruplamasını, 2867 02:28:15,910 --> 02:28:18,460 ve bana içlerinden en popüler 2868 02:28:18,460 --> 02:28:21,550 soyadını vermesini istiyorum. 2869 02:28:21,550 --> 02:28:26,280 Ayrıca, sonuçları harika bir şekilde 2870 02:28:26,280 --> 02:28:28,020 bir kabarcık grafikle sunmasını. 2871 02:28:28,020 --> 02:28:29,220 Aa, tabi tabi. 2872 02:28:29,220 --> 02:28:31,050 Vikiveri bunu yapabilir. 2873 02:28:31,050 --> 02:28:34,420 ve sorguyu çalıştırıyorum. 2874 02:28:34,420 --> 02:28:36,750 Ve kontrol ediyorum. 2875 02:28:36,750 --> 02:28:41,130 Kurgu karakterler arasında en popüler isimler 2876 02:28:41,130 --> 02:28:45,780 diyebiliriz ki en bilinenler Joan, Smith, Taylor, vb. 2877 02:28:45,780 --> 02:28:48,450 Yani tüm bildiğimiz, dünyada mevcut 2878 02:28:48,450 --> 02:28:50,770 kurgu karakterler içinde gerçekte en popüler isim 2879 02:28:50,770 --> 02:28:52,350 "Wu" olabilir. 2880 02:28:52,350 --> 02:28:54,790 Ya da Çince bir şey bilmiyorum. 2881 02:28:54,790 --> 02:28:57,930 Fakat bu, Vikiveri'de modellenmemişse, 2882 02:28:57,930 --> 02:29:01,020 bu sonucu almayacağız. 2883 02:29:01,020 --> 02:29:03,540 Yani Taylor, Smith, Jones, Williams, 2884 02:29:03,540 --> 02:29:06,870 daha popüler gibi görünüyor. 2885 02:29:06,870 --> 02:29:08,400 Ve yine, bunu sınırlamam mümkün. 2886 02:29:08,400 --> 02:29:11,520 Aynı sorguyu yapabilirim ama sadece 2887 02:29:11,520 --> 02:29:14,250 orijinal dili İtalyanca olanları ekleyebilirim. 2888 02:29:14,250 --> 02:29:19,020 Örneğin daha ilginç sonuçlar almak için 2889 02:29:19,020 --> 02:29:21,480 eğer ilgi alanıma sadece İtalyan edebiyatı giriyorsa. 2890 02:29:21,480 --> 02:29:24,720 Fakat bu, "nasıl harika ücretsiz 2891 02:29:24,720 --> 02:29:28,170 kabarcık grafiği alırım ve bunu 2892 02:29:28,170 --> 02:29:30,900 yaptığım harika bir sunuma ekleyebilirim"'in örneği. 2893 02:29:30,900 --> 02:29:34,500 Elbette gene de ham tabloya bakabilirim. 2894 02:29:34,500 --> 02:29:37,940 Yani sorgu tarzı bir veri demeti üretti değil mi? 2895 02:29:37,940 --> 02:29:42,480 Yani Smith 41 defa, Jones 38 defa, Taylor 34 defa, 2896 02:29:42,480 --> 02:29:43,750 vs. vs... 2897 02:29:43,750 --> 02:29:48,960 Ve liste uzar. 2898 02:29:48,960 --> 02:29:52,320 Ve gene bunu bir dosyaya aktarabilirim 2899 02:29:52,320 --> 02:29:56,100 ve bir elektronik tabloya yüklerim ve üzerinde 2900 02:29:56,100 --> 02:29:56,670 ek işlem yaparım. 2901 02:29:56,670 --> 02:29:58,560 Ona link verebilirim. 2902 02:29:58,560 --> 02:30:02,530 Onunla bir sürü harika şey yapabilirim. 2903 02:30:02,530 --> 02:30:05,250 Yani bu da bir başka harika sorgu. 2904 02:30:05,250 --> 02:30:08,460 Bu niye böyle çalışıyor diye burada 2905 02:30:08,460 --> 02:30:11,670 satır satır analizine girmek zorunda değiliz. 2906 02:30:11,670 --> 02:30:15,840 Size önce bazı başka sorgular göstermek istiyorum. 2907 02:30:15,840 --> 02:30:22,470 Hadi şuna bakalım --bu çok eğlenceli, genel ölüm sebepleri. 2908 02:30:22,470 --> 02:30:24,870 Gene bir kabarcık tablo, sırf 2909 02:30:24,870 --> 02:30:28,260 bir sebepten ölen ve bir ölüm nedeni listelenmiş 2910 02:30:28,260 --> 02:30:30,760 kimselere bakıyor. 2911 02:30:30,760 --> 02:30:34,380 Ve öğreniyoruz ki en yaygın listelenmiş ölüm sebebi 2912 02:30:34,380 --> 02:30:40,350 miyokardiyal enfarktüs, pnömoni, serebral vasküler, 2913 02:30:40,350 --> 02:30:42,620 akciğer kanseri vs. vs. 2914 02:30:42,620 --> 02:30:44,850 Ve gene bir kabarcık grafikte. 2915 02:30:44,850 --> 02:30:49,670 Peki bu nasıl çalışıyor? 2916 02:30:49,670 --> 02:30:53,050 Çok kısaca, bu sorgunun önemli kısımları 2917 02:30:53,050 --> 02:30:59,150 bir şeye bakıyorum, bir kimseye 2918 02:30:59,150 --> 02:31:04,240 "nedir özelliği" 31, Q5 özelliğinde yani insan olan. 2919 02:31:04,240 --> 02:31:05,390 Yani bir insan. 2920 02:31:05,390 --> 02:31:07,130 Gene, sırf sorguyu bir şekilde sınırlamak için. 2921 02:31:07,130 --> 02:31:11,330 Kitaplarla veya dağlarla ilgilenmiyorum. 2922 02:31:11,330 --> 02:31:14,420 şu aynı PID'ye sahip olan 2923 02:31:14,420 --> 02:31:21,150 kişileri arıyorum: P509 -- ki bu şu demek... 2924 02:31:21,150 --> 02:31:22,412 ...Hello. 2925 02:31:22,412 --> 02:31:24,620 Neden yok-- 2926 02:31:24,620 --> 02:31:25,120 Evet.. 2927 02:31:25,120 --> 02:31:28,480 Bir 509, ölüm nedenidir. 2928 02:31:28,480 --> 02:31:31,540 Ve bu ölüm nedeni başka bir değişken, 2929 02:31:31,540 --> 02:31:32,930 "CID" dediğim bir değişken. 2930 02:31:32,930 --> 02:31:35,410 Şimdi, daha önce diyorduk ki 2931 02:31:35,410 --> 02:31:36,850 "özellikle Gladstone'un adının verildiği 2932 02:31:36,850 --> 02:31:39,550 şeyleri istiyorum". 2933 02:31:39,550 --> 02:31:42,000 Sadece belli bir değeri olan şeyler. 2934 02:31:42,000 --> 02:31:44,320 Burada diyorum ki 2935 02:31:44,320 --> 02:31:47,110 "herhangibir ölüm nedeni olan şeyleri istiyorum." 2936 02:31:47,110 --> 02:31:48,760 Özellikle istediğim belli bir neden yok. 2937 02:31:48,760 --> 02:31:50,260 Tek istediğim, 509 özelliği için bir değere sahip bir ifadesi olan 2938 02:31:50,260 --> 02:31:54,880 her şeyi istiyorum. 2939 02:31:54,880 --> 02:31:56,530 Yani ölüm nedeni olan. 2940 02:31:56,530 --> 02:31:57,940 Tamam mı? 2941 02:31:57,940 --> 02:32:04,410 Ve sonra buradaki bir başka sihir parçası, "group by" 2942 02:32:04,410 --> 02:32:07,870 Vikiveri'ye aslında her bir tekil şeyle 2943 02:32:07,870 --> 02:32:09,100 ilgilenmediğimi söylüyor. 2944 02:32:09,100 --> 02:32:12,310 "Bu nedenleri gruplamanı istiyorum ve sonra da saymanı... 2945 02:32:12,310 --> 02:32:14,230 ve bana en başta olanları vermeni. 2946 02:32:14,230 --> 02:32:15,523 İşte bu sorgu böyle çalışıyor. 2947 02:32:15,523 --> 02:32:20,550 2948 02:32:20,550 --> 02:32:22,320 İşte söz verdiğim sorgu. 2949 02:32:22,320 --> 02:32:26,460 Babaları da ressam olan ressamlar. 2950 02:32:26,460 --> 02:32:28,630 Aklıma sadece bir iki tane geliyor. 2951 02:32:28,630 --> 02:32:31,890 Yani Monet ve Vogel. 2952 02:32:31,890 --> 02:32:34,800 Fakat eminim Vikiveri daha fazlasını biliyordur. 2953 02:32:34,800 --> 02:32:38,620 Öyleyse hadi bu sorguyu çalıştıralım. 2954 02:32:38,620 --> 02:32:40,270 Ve 100 sonuç geldi. 2955 02:32:40,270 --> 02:32:43,120 Bu arada daha hızlı olmak için 2956 02:32:43,120 --> 02:32:44,650 100 sınırını ben koydum. 2957 02:32:44,650 --> 02:32:47,530 Fakat aslında, belki de sınırı kaldırıp deneyebiliriz 2958 02:32:47,530 --> 02:32:50,170 ve Vikiveri'nin bize 2959 02:32:50,170 --> 02:32:53,890 vereceği Vikiveri'deki toplam rakama bakabiliriz 2960 02:32:53,890 --> 02:32:55,120 Evet, hiç fena değil. 2961 02:32:55,120 --> 02:32:58,400 1,270 sonuç var. 2962 02:32:58,400 --> 02:32:59,140 Tamam mı. 2963 02:32:59,140 --> 02:33:04,150 Vikiveri, daha bu erken tarihte ve henüz gelişme halindeyken, 2964 02:33:04,150 --> 02:33:07,540 bu halde bile babaları ressam olan 2965 02:33:07,540 --> 02:33:10,980 1200 ressam biliyor. 2966 02:33:10,980 --> 02:33:16,140 Erkek ressamların oğlu olan ressamlar, yani babaları ressam olan 2967 02:33:16,140 --> 02:33:18,120 Kadın ressamları oğlu olan bazı ressamlar da olabilir, 2968 02:33:18,120 --> 02:33:21,390 bu sorgu kapsamında değiller. 2969 02:33:21,390 --> 02:33:24,990 Tam olarak ne sorduğunuzu aklınızdan hiç çıkarmayın. 2970 02:33:24,990 --> 02:33:27,840 Bu sorguda babaları sormuştum. 2971 02:33:27,840 --> 02:33:30,330 Ressam annelerin oğlu olan olası ressamları 2972 02:33:30,330 --> 02:33:32,720 dışarıda bırakıyorum. 2973 02:33:32,720 --> 02:33:33,390 Tamam mı? 2974 02:33:33,390 --> 02:33:35,250 Bu nasıl işliyor? 2975 02:33:35,250 --> 02:33:39,630 İnsan etiketi ile birlikte ressamı istiyorum, 2976 02:33:39,630 --> 02:33:42,630 ve insan etiketi ile birlikte babayı 2977 02:33:42,630 --> 02:33:47,610 Michel Monet, Claude Monet'in oğlu. 2978 02:33:47,610 --> 02:33:54,180 Ve Domenico Tintoretto, etiketi sadece Tintoretto 2979 02:33:54,180 --> 02:33:57,210 olan Tintoretto'nun (tıpkı Michelangelo gibi) oğlu 2980 02:33:57,210 --> 02:33:59,960 (Biliyorsunuz, common etiketinde her zaman 2981 02:33:59,960 --> 02:34:02,420 ismin tamamı olmaz.) 2982 02:34:02,420 --> 02:34:07,010 Paloma Picasso, Pablo Picasso'nun kızı. 2983 02:34:07,010 --> 02:34:07,510 Tamam. 2984 02:34:07,510 --> 02:34:11,040 Yani Vikiveri tüm bu sonuçları biliyor. 2985 02:34:11,040 --> 02:34:14,610 Elbette Genç Holbein, Yaşlı Holbein'in oğlu 2986 02:34:14,610 --> 02:34:15,760 Peki buraya nasıl geldik? 2987 02:34:15,760 --> 02:34:20,860 Şöyle, Vikiveri'ye bir şey aradığımızı söyledik... 2988 02:34:20,860 --> 02:34:26,820 bunu "ressam" diye adlandıralım, 106'sı yani mesleği, 2989 02:34:26,820 --> 02:34:31,100 "ressam" değerine sahip olanlar. 2990 02:34:31,100 --> 02:34:31,600 Değil mi? 2991 02:34:31,600 --> 02:34:35,310 Bu tuhaf sayı, ressam oluyor: 1028181. 2992 02:34:35,310 --> 02:34:40,250 Yani mesleği ressam olan her türlü ögeyi soruyorum. 2993 02:34:40,250 --> 02:34:43,300 Hadi buna ressam ögesi diyelim. 2994 02:34:43,300 --> 02:34:49,770 Ayrıca ressamın bir "22 özelliği"nin, yani babasının olmasını da istiyorum. 2995 02:34:49,770 --> 02:34:50,850 Tamam. 2996 02:34:50,850 --> 02:34:52,350 Baba. 2997 02:34:52,350 --> 02:34:55,140 Ve bunun bir değerinin olmasını istiyorum. 2998 02:34:55,140 --> 02:34:58,770 Tamam, "baba" adlı bir başka değişken ekliyorum. 2999 02:34:58,770 --> 02:35:01,320 Buna "kurbağa" da diyebilirdim. 3000 02:35:01,320 --> 02:35:04,230 Bu bir şeyi değiştirmez, sadece anlaşılır olması için... 3001 02:35:04,230 --> 02:35:06,630 önemli olan "baba" özelliğidir. 3002 02:35:06,630 --> 02:35:10,320 Buna istediğim adı verebilirdim. 3003 02:35:10,320 --> 02:35:13,590 Ve sonra bir de üçüncü bir koşulum var. 3004 02:35:13,590 --> 02:35:18,010 O babanının, yani burada 22 özelliğinde her kim deniyorsa, 3005 02:35:18,010 --> 02:35:22,590 o babanın kendisinin 106 özelliğinin (mesleğinin) olmasını, 3006 02:35:22,590 --> 02:35:27,750 değerinin ressam olmasını istiyorum. 3007 02:35:27,750 --> 02:35:28,730 Tamam mı? 3008 02:35:28,730 --> 02:35:30,800 Bu koşulların toplamı bana 3009 02:35:30,800 --> 02:35:36,080 babası olan, ve o babanın mesleğinin de ressam olduğu 3010 02:35:36,080 --> 02:35:37,850 kimselerin bir listesini verir. 3011 02:35:37,850 --> 02:35:40,550 Elbette ben veya siz birdenbire 3012 02:35:40,550 --> 02:35:44,480 şu sorunun yanıtını öğrenmek için ölüyor olabilirsiniz: 3013 02:35:44,480 --> 02:35:51,344 "marangoz oğlu olan siyasetçiler kimlerdir?" 3014 02:35:51,344 --> 02:35:52,760 Bunu değiştirebilirsiniz hemen değil mi? 3015 02:35:52,760 --> 02:35:56,700 İlk değeri ressamdan politikacıya değiştirin. 3016 02:35:56,700 --> 02:36:02,624 Üçüncü satırın değerini ressamdan marangoza değiştirin. 3017 02:36:02,624 --> 02:36:04,040 Belki liste çok kısa olacaktır çünkü 3018 02:36:04,040 --> 02:36:06,680 marangozların pek ünlü oldukları görülmez, 3019 02:36:06,680 --> 02:36:08,910 bu yüzden Vikiveri'de temsil edilmiyorlardır. 3020 02:36:08,910 --> 02:36:11,990 Bu yüzden bu ressamlarda biraz daha iyi işliyor, değil mi? 3021 02:36:11,990 --> 02:36:14,420 Çünkü çoğu tanınmıştır. 3022 02:36:14,420 --> 02:36:16,370 Fakat genel olarak böyle bir şey yapabilirsiniz, değil mi? 3023 02:36:16,370 --> 02:36:18,500 İşte bu, bir sorguyu alıp 3024 02:36:18,500 --> 02:36:22,340 sadece değerlerden birini, hatta dili değiştirebilmenin örneğidir. 3025 02:36:22,340 --> 02:36:26,840 Şimdi gene bu ressamlarla ilgili olarak sorabilirim. 3026 02:36:26,840 --> 02:36:27,650 Gene sınırlandırılmış olarak. 3027 02:36:27,650 --> 02:36:31,190 Aynı bu ressamları fakat Arapça etiketler ile. 3028 02:36:31,190 --> 02:36:34,880 Aynı sorgu, fakat ressamların Arapça etiketleri var. 3029 02:36:34,880 --> 02:36:37,250 Ve tabi ki Arapça etiketin olmadığı yerlerde 3030 02:36:37,250 --> 02:36:40,360 sorgu numarası geliyor. 3031 02:36:40,360 --> 02:36:40,860 Tamam mı? 3032 02:36:40,860 --> 02:36:43,650 Yani işte size söz verdiğim 3033 02:36:43,650 --> 02:36:47,670 babası da ressam olan ressamlar istesi, Vikiveri ile 3034 02:36:47,670 --> 02:36:49,830 bir saniyenin altında elde edilebilir. 3035 02:36:49,830 --> 02:36:51,480 Ne müthiş değil mi? 3036 02:36:51,480 --> 02:36:52,950 Bazı istatistikler de alabiliriz. 3037 02:36:52,950 --> 02:36:55,920 Mesela herhangi bir vikideki cinsiyete göre 3038 02:36:55,920 --> 02:36:59,740 toplam maddelere bakalım mı? 3039 02:36:59,740 --> 02:37:02,070 "Katılımcı cinsiyet açığı"ndan farklı olarak 3040 02:37:02,070 --> 02:37:06,900 "içerik cinsiyet açığı" dediğimiz işte bu, 3041 02:37:06,900 --> 02:37:10,276 Vikipedi'de içerdiğimiz şeylerdeki cinsiyet farkı. 3042 02:37:10,276 --> 02:37:11,400 Hadi bir tanesine bakalım. 3043 02:37:11,400 --> 02:37:16,380 3044 02:37:16,380 --> 02:37:17,630 Sorgu burada. 3045 02:37:17,630 --> 02:37:23,130 Herhangi bir Vikipedi'deki kadınlara ilişkin maddeler. 3046 02:37:23,130 --> 02:37:23,660 Peki. 3047 02:37:23,660 --> 02:37:25,799 Hadi şuna bakalım-- 3048 02:37:25,799 --> 02:37:26,340 bilemiyorum... 3049 02:37:26,340 --> 02:37:30,240 Hadi Tamilce Vikipedi'ye bakalım. 3050 02:37:30,240 --> 02:37:32,460 Dil kodu TA. 3051 02:37:32,460 --> 02:37:34,950 Öyleyse buraya TA yazıyorum. 3052 02:37:34,950 --> 02:37:38,850 Ve tekrar Çalıştır'a tıklıyorum ve bu sayıyı elde ediyorum. 3053 02:37:38,850 --> 02:37:39,960 İstediğim bu. 3054 02:37:39,960 --> 02:37:41,720 İstediğim, maddelerin kendisi değil. 3055 02:37:41,720 --> 02:37:44,962 Mesela Tamil Vikipedi'deki kadınlar listesini istemiyorum. 3056 02:37:44,962 --> 02:37:45,920 Sadece sayısını istiyorum. 3057 02:37:45,920 --> 02:37:48,510 O yüzden burada "count" seçtim. 3058 02:37:48,510 --> 02:37:52,610 Ve bu sayının 2159 olduğu görülüyor. 3059 02:37:52,610 --> 02:37:57,300 Yani Tamilce Vikipedi'de kadınlar hakkında, 3060 02:37:57,300 --> 02:38:02,350 Vikiveri'nin dişi olduğunu bildiği 2000 madde var 3061 02:38:02,350 --> 02:38:02,850 Değil mi? 3062 02:38:02,850 --> 02:38:05,730 Tekrar cinsiyet alanını istiyorum: "21 özelliği" 3063 02:38:05,730 --> 02:38:08,900 Unutmayın, eğer Tamilce Vikipedi'de 3064 02:38:08,900 --> 02:38:12,090 bir kadın hakkında bir madde varsa fakat 3065 02:38:12,090 --> 02:38:14,460 Vikiveri'de cinsiyeti hakkında bir ifade yoksa 3066 02:38:14,460 --> 02:38:15,640 o kişi burada sayılmayacaktır. 3067 02:38:15,640 --> 02:38:18,240 Yani, şöyle bir şey derken dikkatli olun: 3068 02:38:18,240 --> 02:38:22,800 "Bu, tam olarak Tamilce Vikipedi'deki 3069 02:38:22,800 --> 02:38:23,340 kadın maddelerinin sayısıdır. 3070 02:38:23,340 --> 02:38:24,600 Muhtemelen bu doğru değil. 3071 02:38:24,600 --> 02:38:27,560 Eminim ki, maddelerin bir kısmında 3072 02:38:27,560 --> 02:38:30,740 bir cinsiyet özelliği yoktur. 3073 02:38:30,740 --> 02:38:33,150 Fakat ham istatistik için bu muhtemelen sorun değil, 3074 02:38:33,150 --> 02:38:35,700 çünkü bazı erkeklerde de 3075 02:38:35,700 --> 02:38:37,620 cinsiyet istatistik özelliği eksik. 3076 02:38:37,620 --> 02:38:41,820 Öyleyse erkekler için de aynı sorguyu alabilirdik. 3077 02:38:41,820 --> 02:38:43,170 Özünde tam olarak aynısı. 3078 02:38:43,170 --> 02:38:48,840 Tek fark, erkeği ifade eden bu tuhaf sayı var: 6581097. 3079 02:38:48,840 --> 02:38:52,710 Bu dil kodunu tekrar Tamilce için TA olarak değiştirebilirim. 3080 02:38:52,710 --> 02:38:58,880 Peki, Tamilce Vikipedi'de kaç erkek varmış:14,649. 3081 02:38:58,880 --> 02:38:59,610 Tamam. 3082 02:38:59,610 --> 02:39:06,880 Yani kadınlar 2100, erkekler yedi kat kadar fazla. 3083 02:39:06,880 --> 02:39:07,380 Değil mi? 3084 02:39:07,380 --> 02:39:12,300 Yani Tamilce Vikipedi'deki içerik cinsiyet açığının 3085 02:39:12,300 --> 02:39:14,610 büyüklüğü aşağı yukarı bu. 3086 02:39:14,610 --> 02:39:18,850 Ve gene, bu sorguyu istediğim kadar karmaşıklaştırabilirim. 3087 02:39:18,850 --> 02:39:21,390 Örneğin, şunu bulmayı deneyebilirim; 3088 02:39:21,390 --> 02:39:30,390 mesela bu cinsiyet açığı 3089 02:39:30,390 --> 02:39:31,350 müzisyenlerde daha mı büyük? 3090 02:39:31,350 --> 02:39:35,850 Buraya mesleğinin müzisyen olduğunu söyleyen bir satır ekleyebilirdim, 3091 02:39:35,850 --> 02:39:37,890 ve artık sadece kadın müzisyenler 3092 02:39:37,890 --> 02:39:41,190 hakkında Tamil Vikipedi'deki maddelere karşı 3093 02:39:41,190 --> 02:39:43,190 Tamil Vikipedi'deki 3094 02:39:43,190 --> 02:39:45,030 erkek müzisyenler hakkındaki maddeleri sayıyorum. 3095 02:39:45,030 --> 02:39:47,890 Ve bir şekilde Tamil Vikipedi'deki cinsiyet -- 3096 02:39:47,890 --> 02:39:53,820 meslekler arası cinsiyet açıklarını karşılaştırabilirim. 3097 02:39:53,820 --> 02:39:56,030 Buradaki önemli noktayı görüyor musunuz? 3098 02:39:56,030 --> 02:39:58,490 Bu, sadece tek amaçlı bir sorgu değil. 3099 02:39:58,490 --> 02:40:01,250 Tek bir ek koşul ekleyerek birden 3100 02:40:01,250 --> 02:40:04,370 çok daha ilginç bir sorgu haline getirebiliyorum çünkü 3101 02:40:04,370 --> 02:40:05,540 mesleklere göre bölebiliyorum. 3102 02:40:05,540 --> 02:40:07,810 Ya da yüzyıllara göre bölüyorum 3103 02:40:07,810 --> 02:40:12,530 İçerik açığı, 19. yüzyıldaki kişilerle ilgili olarak mı daha büyük... 3104 02:40:12,530 --> 02:40:13,940 21. yüzyıldaki kişilerle kıyaslanırsa? 3105 02:40:13,940 --> 02:40:15,560 Yani, umarım öyle değildir, değil mi? 3106 02:40:15,560 --> 02:40:18,480 Patriarşi bir parça azalıyor. 3107 02:40:18,480 --> 02:40:21,830 Yani eğer 19. yüzyılda 3108 02:40:21,830 --> 02:40:23,430 tanınmış erkek daha çoksa buna şaşırmam. 3109 02:40:23,430 --> 02:40:25,784 Fakat halen içeriğimiz... 3110 02:40:25,784 --> 02:40:27,200 ..demek istediğim, cinsiyet açığı 21. yüzyıl için de 3111 02:40:27,200 --> 02:40:29,540 aynı şekilde genişse 3112 02:40:29,540 --> 02:40:30,800 bu bir parça hayal kırıklığı olur. 3113 02:40:30,800 --> 02:40:35,870 Bu da Vikiveri sorgusu ile 3114 02:40:35,870 --> 02:40:38,980 oldukça kolay bulabileceğim bir şey, 3115 02:40:38,980 --> 02:40:41,500 Buraya kadar soru var mı, yoksa sadece bağlantı mı paylaşıyorsunuz? 3116 02:40:41,500 --> 02:40:43,160 İZLEYİCİ: Evet, bir tane var. 3117 02:40:43,160 --> 02:40:47,480 Birisi şu soruya kısa bir yanıt verebilir misiniz veya 3118 02:40:47,480 --> 02:40:50,420 gösterebilir misiniz diye soruyor. 3119 02:40:50,420 --> 02:40:52,530 Vikiveri SPARQL kullanarak 3120 02:40:52,530 --> 02:40:55,520 belirli Vikiveri maddelerini mesela 3121 02:40:55,520 --> 02:40:59,060 belli bir dilde bulunan, diğerlerinde olmayan 3122 02:40:59,060 --> 02:41:01,160 seçkin maddeler bulunabilir mi? 3123 02:41:01,160 --> 02:41:03,770 bir PET scan aracı ile kategoriye dayalı 3124 02:41:03,770 --> 02:41:05,820 sonuçlar almanın mümkün olduğunu biliyorum. 3125 02:41:05,820 --> 02:41:09,110 Fakat örneğin seçkin maddeleri seçerek 3126 02:41:09,110 --> 02:41:10,055 belirtebilir miyiz? 3127 02:41:10,055 --> 02:41:11,390 ASAF BARTOV: Evet. 3128 02:41:11,390 --> 02:41:12,600 Mükemmel bir soru. 3129 02:41:12,600 --> 02:41:14,120 Evet, aslında mümkün. 3130 02:41:14,120 --> 02:41:17,570 Ve böyle bir sorgu göstereceğim. 3131 02:41:17,570 --> 02:41:19,190 Daha öne bahsettiğim bir diğer sorgu 3132 02:41:19,190 --> 02:41:24,840 dünyada belediye başkanı kadın olan en büyük şehirler idi. 3133 02:41:24,840 --> 02:41:29,190 Bu sorgu--hadi şey sekmelerin bir kısmını kapatalım 3134 02:41:29,190 --> 02:41:30,315 tarayıcım donmadan önce. 3135 02:41:30,315 --> 02:41:33,600 3136 02:41:33,600 --> 02:41:36,840 Bu sorgu, şu anda bir kadının yönettiği 3137 02:41:36,840 --> 02:41:39,120 belli başlı şehirleri listeler. 3138 02:41:39,120 --> 02:41:45,650 Yanıt; Bombay, Mexico City, Tokyo, ve bazı başka şehirler. 3139 02:41:45,650 --> 02:41:49,470 3140 02:41:49,470 --> 02:41:52,371 Ve durun -- Hepsi bu değil. 3141 02:41:52,371 --> 02:41:53,370 Yanlış şeye tıkladım. 3142 02:41:53,370 --> 02:41:55,050 Bu resim haritası. 3143 02:41:55,050 --> 02:41:55,800 Tamam. 3144 02:41:55,800 --> 02:41:57,370 Hadi bir saniye bunu gösterelim. 3145 02:41:57,370 --> 02:41:59,520 Şimdi bu, yerini bildiğimiz tüm 3146 02:41:59,520 --> 02:42:03,870 tabloların yere göre sayısının haritası. 3147 02:42:03,870 --> 02:42:07,770 Ve sonuçlar bir harita üzerinde harika bir şekilde sunuluyor. 3148 02:42:07,770 --> 02:42:08,830 Tamam. 3149 02:42:08,830 --> 02:42:12,420 Yakından bakınca bu gene bir sonuç tablosu tabi ki. 3150 02:42:12,420 --> 02:42:15,660 Fakat harika bir biçimde üstünde bir harita olarak gezinebilirim. 3151 02:42:15,660 --> 02:42:20,320 yani burada Vikiveri'nin hakkında bilgi sahibi olduğu tüm 3152 02:42:20,320 --> 02:42:22,060 tablolar hakkında bir harita var. 3153 02:42:22,060 --> 02:42:23,920 Sadece tabloların kendisini değil, 3154 02:42:23,920 --> 02:42:28,180 içinde bulundukları müzedeki yerlerini de biliyor. 3155 02:42:28,180 --> 02:42:30,670 Avrupa'nın Rusya veya Afrika'dan 3156 02:42:30,670 --> 02:42:35,540 daha çok yer alması hiç şaşırtıcı değil. 3157 02:42:35,540 --> 02:42:40,150 Vikiveri'ye bu ülkelerden katılım 3158 02:42:40,150 --> 02:42:41,740 konusunda büyük bir açık var. 3159 02:42:41,740 --> 02:42:43,780 Ve bu açıkların bir kısmı giderilebilir. 3160 02:42:43,780 --> 02:42:47,740 Ve elbette Avrupa'da sanatla ilgili 3161 02:42:47,740 --> 02:42:50,260 çok daha fazla dokümante edilmiş bilgi var. 3162 02:42:50,260 --> 02:42:54,280 Fakat eğer, ne bileyim, Roma'ya yakından bakarsam 3163 02:42:54,280 --> 02:42:55,900 bir kaç tablo olduğunu görürüm. 3164 02:42:55,900 --> 02:42:56,400 değil mi? 3165 02:42:56,400 --> 02:43:00,080 3166 02:43:00,080 --> 02:43:02,288 Hello. 3167 02:43:02,288 --> 02:43:04,200 Özür dilerim. 3168 02:43:04,200 --> 02:43:09,780 ..evet 3169 02:43:09,780 --> 02:43:13,290 Vatican City yüksek bir olasılık gibi geliyor değil mi? 3170 02:43:13,290 --> 02:43:14,290 Buraya yakından bakabilirim. 3171 02:43:14,290 --> 02:43:16,290 Ve şuradaki bir kaç noktaya tıklayıp 3172 02:43:16,290 --> 02:43:21,400 bu noktada iki tablo olduğunu görebilirim. 3173 02:43:21,400 --> 02:43:25,270 Ve burada bir tane var; 3174 02:43:25,270 --> 02:43:27,460 o da Aziz John Lateran Bazilika Kemeri. 3175 02:43:27,460 --> 02:43:31,060 Bakalım, burası Aziz Petrus Kilisesi, değil mi? 3176 02:43:31,060 --> 02:43:33,650 Sistina Şapeli'nde 23 tablo var. 3177 02:43:33,650 --> 02:43:34,330 Ne? 3178 02:43:34,330 --> 02:43:36,670 Sistina Şapel'de 23 taneden çok daha fazla tablo var. 3179 02:43:36,670 --> 02:43:40,330 Doğru, fakat 23 tanesinin Vikiveri'de 3180 02:43:40,330 --> 02:43:43,330 tablo için kendi ögesi var; 3181 02:43:43,330 --> 02:43:45,280 Sistina Şapeli değil, Sistina Şapeli'nde olduğu bildirilen 3182 02:43:45,280 --> 02:43:49,540 ögeler. 3183 02:43:49,540 --> 02:43:50,950 Bunlardan 23 tane var. 3184 02:43:50,950 --> 02:43:52,270 Tamam. 3185 02:43:52,270 --> 02:43:54,310 Sistina Şapeli'ndeki diğer sanat eserlerini 3186 02:43:54,310 --> 02:43:57,040 ekleme işi gelişmeye açık. 3187 02:43:57,040 --> 02:43:59,740 İşte bu da, Vikiveri'den önce 3188 02:43:59,740 --> 02:44:03,330 yapamayacağınız bir sorgu değil 3189 02:44:03,330 --> 02:44:07,750 ve oldukça basit bir sorgu görebildiğiniz gibi. 3190 02:44:07,750 --> 02:44:13,020 Şöyle örnekler var: Berlin'in 100km. 3191 02:44:13,020 --> 02:44:15,040 civarındaki havaalanlarının haritası. 3192 02:44:15,040 --> 02:44:18,310 Burada da koordinatları kullanışlı bir veri noktası olarak kullanarak. 3193 02:44:18,310 --> 02:44:21,880 Ve işte Berlin'in 100km. çevresindeki 3194 02:44:21,880 --> 02:44:25,990 havaalanlarını gösteren harita 3195 02:44:25,990 --> 02:44:29,140 Fakat size belediye başkanları sorgusunu göstermek istiyordum. 3196 02:44:29,140 --> 02:44:34,510 Hadi tıklayalım-- ah burada yanlış link varmış. 3197 02:44:34,510 --> 02:44:41,040 Fakat gene de şuraya "mayor" (belediye başkanı) yazarak bulabilirim. 3198 02:44:41,040 --> 02:44:44,590 İşte oldu, belediye başkanı kadın olan en büyük şehirler. 3199 02:44:44,590 --> 02:44:47,230 İşte bu biraz daha karmaşık bir sorgu. 3200 02:44:47,230 --> 02:44:53,010 Fakat çalıştırırsam en üstteki 10'u gelecek; çünkü 10 ile sınırladım. 3201 02:44:53,010 --> 02:44:54,820 Günümüzde bir kadın tarafından yönetilmekte olan 3202 02:44:54,820 --> 02:44:59,710 dünyadaki nüfus olarak en büyük 10 şehir geliyor: 3203 02:44:59,710 --> 02:45:03,490 Tokyo, Bombay, Yokohama, Karakas, vs. 3204 02:45:03,490 --> 02:45:08,080 Burada dikkat edeceğiniz ilginç bir nokta, 3205 02:45:08,080 --> 02:45:10,690 şunu istemem: 3206 02:45:10,690 --> 02:45:13,660 "nedir" özelliği "şehir" olan ve 3207 02:45:13,660 --> 02:45:16,420 belediye başkanı olan yani 3208 02:45:16,420 --> 02:45:18,640 kimin başkanlığı yürütmekte olduğuna dair bir ifade içeren 3209 02:45:18,640 --> 02:45:28,440 ve o ifadenin cinsiyetinin "kadın" olarak belirtildiği 3210 02:45:28,440 --> 02:45:29,886 ögeler burada listeleniyor. 3211 02:45:29,886 --> 02:45:31,510 Şu anda sentkas bakmayın. 3212 02:45:31,510 --> 02:45:34,590 Size sadece belirli bir açı göstermek istiyorum. 3213 02:45:34,590 --> 02:45:37,920 Ve bu sonuçları biraz daha süzüyorum. 3214 02:45:37,920 --> 02:45:45,400 Sadece "bitiş zamanı" niteleyicisi ve özelliği olmayan 3215 02:45:45,400 --> 02:45:48,630 ögeleri istiyorum. 3216 02:45:48,630 --> 02:45:50,390 Bu neden önemli? 3217 02:45:50,390 --> 02:45:56,530 Çünkü eğer şehrin geçmişte bir kadın belediye başkanı olduysa 3218 02:45:56,530 --> 02:45:59,890 fakat o belediye başkanı artık başkanlık yapmıyorsa, çünkü başkan değiştiyse, 3219 02:45:59,890 --> 02:46:01,600 Bu sorguda bulunmasını istemiyorum. 3220 02:46:01,600 --> 02:46:04,990 Ben sadece şu andaki belediye başkanı kadın olan 3221 02:46:04,990 --> 02:46:05,680 şehirleri sorgulamak istiyorum. 3222 02:46:05,680 --> 02:46:07,990 Ve elbette Vikiveri'nin başlangıç ve bitiş tarihi olan 3223 02:46:07,990 --> 02:46:09,880 geçmiş verisi olabilir elbette, görüldüğü gibi, 3224 02:46:09,880 --> 02:46:14,530 şurası bu kişinin Tokyo veya San Fransisco'da 3225 02:46:14,530 --> 02:46:17,170 şu yıllarda başkanlık yaptığını gösteriyor. 3226 02:46:17,170 --> 02:46:18,820 Fakat eğer bitiş tarihi yoksa 3227 02:46:18,820 --> 02:46:21,520 bu demek olur ki, kişi şu anda başkandır. 3228 02:46:21,520 --> 02:46:24,490 İşte bu, tam olarak istediğimiz sonucu almak için 3229 02:46:24,490 --> 02:46:28,180 niteleyiciyi sorgulamanın bir örneğidir. 3230 02:46:28,180 --> 02:46:31,630 Eğer mevcut kadın başkanları istiyorsak bu süzgeci koymak önemli. 3231 02:46:31,630 --> 02:46:35,365 Eğer yapmazsak, geçmişteki kadın belediye başkanları da 3232 02:46:35,365 --> 02:46:35,865 listelenir. 3233 02:46:35,865 --> 02:46:39,920 3234 02:46:39,920 --> 02:46:40,490 Peki. 3235 02:46:40,490 --> 02:46:45,380 İşte bunlar bazı örnek sorgular. 3236 02:46:45,380 --> 02:46:49,085 Bununla ilgili sorusu olan? 3237 02:46:49,085 --> 02:46:51,620 3238 02:46:51,620 --> 02:46:53,030 Ah, seçkin madde örneği. 3239 02:46:53,030 --> 02:46:58,280 3240 02:46:58,280 --> 02:47:01,700 Öyleyse şuna bakalım. 3241 02:47:01,700 --> 02:47:07,050 3242 02:47:07,050 --> 02:47:12,660 Yakınlarda böyle bir sorgu hazırladım. 3243 02:47:12,660 --> 02:47:15,300 İşte burada. 3244 02:47:15,300 --> 02:47:18,570 İşte bu, şöyle bir sorgu.... 3245 02:47:18,570 --> 02:47:20,472 Onu kendi kullanıcı sayfama kaydettim. 3246 02:47:20,472 --> 02:47:21,930 Yani bu bir Vikiveri sorgusu değil. 3247 02:47:21,930 --> 02:47:25,390 Bu sadece kullanmak üzere sorguyu içeren bir meta sayfası. 3248 02:47:25,390 --> 02:47:28,260 3249 02:47:28,260 --> 02:47:33,800 Hadi bunu çalıştıralım. 3250 02:47:33,800 --> 02:47:38,030 İşte bu sorgu aslında pek de karmaşık değil. 3251 02:47:38,030 --> 02:47:40,030 Burada uzun bir ülke listesi var; çünkü 3252 02:47:40,030 --> 02:47:42,170 Afrika ülkelerini soruyorum. 3253 02:47:42,170 --> 02:47:42,670 Tamam. 3254 02:47:42,670 --> 02:47:45,010 Bu ülkelerin birinden olan ve 3255 02:47:45,010 --> 02:47:51,060 İngilizce'de maddesi olan kadınları arıyorum. 3256 02:47:51,060 --> 02:47:53,010 Bu satırın anlamı bu. 3257 02:47:53,010 --> 02:47:55,620 "Fakat Fransızca'da olmayan" . 3258 02:47:55,620 --> 02:47:57,570 Bu kısmın anlamı bu. 3259 02:47:57,570 --> 02:47:59,170 Tamam. 3260 02:47:59,170 --> 02:48:01,720 Bu parça, bu iki satır birlikte. 3261 02:48:01,720 --> 02:48:03,190 "Fakat Fransızca'da olmayan". 3262 02:48:03,190 --> 02:48:05,920 Vee...-işte şuna "nişan" (badge) deniyor. 3263 02:48:05,920 --> 02:48:09,430 Vikiveri'nin iyi ve seçkin madde kavramı bu; 3264 02:48:09,430 --> 02:48:10,600 buna nişan deniliyor.- 3265 02:48:10,600 --> 02:48:16,500 maddelerin İngilizce Vikipedi'de nişanları olmasını istiyorum. 3266 02:48:16,500 --> 02:48:17,000 tamam mı? 3267 02:48:17,000 --> 02:48:22,250 Tekrar ediyorum; bu sorgu İngilizce Vikipedi'deki 3268 02:48:22,250 --> 02:48:26,150 Afrikalı kadınlardan seçkin veya iyi madde statüsünde maddesi olan ama 3269 02:48:26,150 --> 02:48:28,730 Fransızca Vikipedi'de olmayan 3270 02:48:28,730 --> 02:48:30,660 en baştaki 100 tanesini istiyor. 3271 02:48:30,660 --> 02:48:33,270 Yani bayağı curcunalı bir sorgu değil mi? 3272 02:48:33,270 --> 02:48:35,630 Bu sorgu Fransız editörlerin Fransızca'da 3273 02:48:35,630 --> 02:48:40,100 neyi çevirmenin veya oluşturmanın faydalı olacağına 3274 02:48:40,100 --> 02:48:41,180 dair düşünürken göz önüne almaları için. 3275 02:48:41,180 --> 02:48:48,860 Eğer bunu çalıştırırsak bakın 3 sonucumuz var. 3276 02:48:48,860 --> 02:48:50,720 İngilizce Vikipedi'de bir çok 3277 02:48:50,720 --> 02:48:52,460 Afrikalı kadın var. 3278 02:48:52,460 --> 02:48:57,500 Fakat Fransızca'da olmayanlar içinde yalnızca bu üç madde 3279 02:48:57,500 --> 02:49:03,460 iyi veya seçkin madde statüsünde. 3280 02:49:03,460 --> 02:49:04,900 Şu şekilde de ifade edebilirim: 281 02:49:04,900 --> 02:49:07,990 Afrikalı kadınlar hakkında İngilizce Vikipedi'de bulunup 3282 02:49:07,990 --> 02:49:11,170 Fransızca karşılığı olmayan maddeler arasında 3283 02:49:11,170 --> 02:49:14,520 yalnızca üçü seçkin veya iyi madde. 3284 02:49:14,520 --> 02:49:16,960 Tamam mı? 3285 02:49:16,960 --> 02:49:17,640 Görüyor musunuz? 3286 02:49:17,640 --> 02:49:19,720 İyi madde, "nişan". 3287 02:49:19,720 --> 02:49:23,550 Bu küçük sihir, nişanı sormanızı 3288 02:49:23,550 --> 02:49:25,950 sağlıyor. 3289 02:49:25,950 --> 02:49:28,730 Şuradaki. 3290 02:49:28,730 --> 02:49:33,420 Ve bu arada, slaytlar Commons'a yüklenecek. 3291 02:49:33,420 --> 02:49:38,708 Ve biz de - bunları nasıl Youtube'de da 3292 02:49:38,708 --> 02:49:39,710 nasıl erişilir yapacağız? 3293 02:49:39,710 --> 02:49:42,730 3294 02:49:42,730 --> 02:49:43,230 Hayır, hayır. 3295 02:49:43,230 --> 02:49:45,870 Fakat, demek istediğim, daha sonra bu videoyu izleyecekler için. 3296 02:49:45,870 --> 02:49:52,119 3297 02:49:52,119 --> 02:49:54,160 Ah evet, YouTube açıklamasına ve 3298 02:49:54,160 --> 02:49:55,368 Commons açıklamasına ekleyebiliriz. 3299 02:49:55,368 --> 02:49:58,090 Böylelikle eğer daha sonra bu videoyu izlerseniz 3300 02:49:58,090 --> 02:50:00,820 açıklamada bu sorgu için özel olarak 3301 02:50:00,820 --> 02:50:01,480 bir link olacak. 3302 02:50:01,480 --> 02:50:03,340 Çünkü şu anda slaytlarda mevcut değil. 3303 02:50:03,340 --> 02:50:03,910 Olacak. 3304 02:50:03,910 --> 02:50:06,622 3305 02:50:06,622 --> 02:50:07,980 Tamam. 3306 02:50:07,980 --> 02:50:10,260 Öyleyse. 3307 02:50:10,260 --> 02:50:13,590 Buraya kadar soru var mı? 3308 02:50:13,590 --> 02:50:14,700 Nerdeyse bitirdik. 3309 02:50:14,700 --> 02:50:16,260 Bir kaç dakikamız kaldı. 3310 02:50:16,260 --> 02:50:18,090 Sorgular hakkında soru var mı? 3311 02:50:18,090 --> 02:50:20,130 Yani tabi ki, henüz bilmediğiniz 3312 02:50:20,130 --> 02:50:21,510 tonlarca şey var. 3313 02:50:21,510 --> 02:50:24,720 Ve belki SPARQL'in anlamını gerçekten de hissetmemiş olabilirsiniz. 3314 02:50:24,720 --> 02:50:27,120 Bu kendinizin bilgisayarınızın başında 3315 02:50:27,120 --> 02:50:28,290 kendi başınıza yapmanız gereken bir şey. 3316 02:50:28,290 --> 02:50:29,465 Nasıl çalıştığını görmelisiniz. 3317 02:50:29,465 --> 02:50:30,090 Kurcalayın. 3318 02:50:30,090 --> 02:50:30,900 Bir şeyleri değiştirin. 3319 02:50:30,900 --> 02:50:33,270 Nasıl bozulduğunu görün. 3320 02:50:33,270 --> 02:50:37,470 Fakat çok önemli olarak -- ah, bu diğer sorular 3321 02:50:37,470 --> 02:50:38,340 slaytındaydı. 3322 02:50:38,340 --> 02:50:42,480 Vikiveri proje sohbetini unutmayın. 3323 02:50:42,480 --> 02:50:45,810 Burası, Köy Çeşmesi'nin Vikiveri karşılığı gibi. 3324 02:50:45,810 --> 02:50:47,790 Vikiveri'de öylesine belirip 3325 02:50:47,790 --> 02:50:49,830 bir soru sorabileceğiniz bir yer. 3326 02:50:49,830 --> 02:50:52,290 Deneyimlerime göre, Vikiveri topluluğu 3327 02:50:52,290 --> 02:50:55,410 çok hoş, çok samimi ve yeni katılanlara 3328 02:50:55,410 --> 02:51:00,100 bir şeyler öğrenmeye çalışan kimselere yardıma hevesliler. 3329 02:51:00,100 --> 02:51:01,800 IRC kanalı da var. 3330 02:51:01,800 --> 02:51:04,260 IRC nedir ve nasıl kullanılır biliyorsanız, 3331 02:51:04,260 --> 02:51:07,890 IRC Vikiveri Kanalına gidin. 3332 02:51:07,890 --> 02:51:09,330 Orada her zaman birileri var ve 3333 02:51:09,330 --> 02:51:11,040 hemen bir soru sorabilirsiniz. 3334 02:51:11,040 --> 02:51:13,245 Eğer bir sorgu yapacaksanız ve sentaksı pek anlamadıysanız 3335 02:51:13,245 --> 02:51:15,870 ya da istediğiniz sonucu nasıl alacağınızdan 3336 02:51:15,870 --> 02:51:16,680 emin değilseniz... 3337 02:51:16,680 --> 02:51:20,050 oradaki insanlar size yardımcı olmaktan memnun olurlar. 3338 02:51:20,050 --> 02:51:22,560 Ayrıca Vikvieri bülteni de var 3339 02:51:22,560 --> 02:51:25,680 Vikiveri ekibinin yayınladığı, Almanya ve 3340 02:51:25,680 --> 02:51:27,330 Vikipedi Almanya merkezli. 3341 02:51:27,330 --> 02:51:31,890 Ve İngilizce olarak Vikiveri haberleri olan bir bülten gönderiyorlar. 3342 02:51:31,890 --> 02:51:33,570 Bilirsiniz, yeni özellikler, yeni ögeler, 3343 02:51:33,570 --> 02:51:34,920 projedeki yeni şeyler.. 3344 02:51:34,920 --> 02:51:36,840 Aynı zamanda bazı örnek sorgular da. 3345 02:51:36,840 --> 02:51:39,300 Yani haftada bir öğrenecek harika bir sorgu var; 3346 02:51:39,300 --> 02:51:43,440 eğer bu şekilde öğrenmeyi 3347 02:51:43,440 --> 02:51:46,230 tüm SPARQL kılavuzunu okumaya tercih ediyorsanız. 3348 02:51:46,230 --> 02:51:48,300 Yani sizleri bu kanallardan birini kullanmaya 3349 02:51:48,300 --> 02:51:49,470 teşvik ediyorum. 3350 02:51:49,470 --> 02:51:51,000 Elbette bana da yazabilirsiniz. 3351 02:51:51,000 --> 02:51:55,920 Bana ulaşıp sorularınızı bana da sorabilirsiniz. 3352 02:51:55,920 --> 02:51:58,860 Umuyorum ki artık Vikiveri'nin ne kadar sevilesi olduğu, 3353 02:51:58,860 --> 02:52:03,150 Ve Vikieveri'nin müthiş olduğu konusunda bana katılıyorsunuz . 3354 02:52:03,150 --> 02:52:06,480 Soru yoksa, size bir araç daha göstermek için 3355 02:52:06,480 --> 02:52:11,510 çok az zamanımız var... 3356 02:52:11,510 --> 02:52:12,010 yok mu? 3357 02:52:12,010 --> 02:52:13,170 Soru yok. 3358 02:52:13,170 --> 02:52:17,600 Tamam öyleyse konuşalım-- 3359 02:52:17,600 --> 02:52:19,100 şey, rezonatör hoş bir şeydir, 3360 02:52:19,100 --> 02:52:22,890 ...biraz madde yer tutucuya benzer. 3361 02:52:22,890 --> 02:52:25,530 Yani gene Vikiveri'den bahsetmiyoruz 3362 02:52:25,530 --> 02:52:26,805 Magnus Manske'nin geliştirdiği bir araçtan söz ediyoruz-- 3363 02:52:26,805 --> 02:52:29,310 İZLEYİCİ: Mümkünse son bir soru daha var-- 3364 02:52:29,310 --> 02:52:29,820 ASAF BARTOV: Ah bir soru var. 3365 02:52:29,820 --> 02:52:30,390 İZLEYİCİ: Evet. 3366 02:52:30,390 --> 02:52:32,348 ASAF BARTOV: İngilizce Vikipedi'de madde yaratılmadan önce 3367 02:52:32,348 --> 02:52:35,370 bir öge ouşturmanın avantajları ve dezavantajları 3368 02:52:35,370 --> 02:52:37,920 nelerdir? 3369 02:52:37,920 --> 02:52:42,340 Şey, yani az önce yaptığım örnek vardı... 3370 02:52:42,340 --> 02:52:46,960 Ünlü bir yazara ait şu kitabı okumaktayım. 3371 02:52:46,960 --> 02:52:47,810 Tamam. 3372 02:52:47,810 --> 02:52:51,400 Bunun Vikiveri'de yer almasını istiyorum, 3373 02:52:51,400 --> 02:52:53,320 ve Vikiveri'de ondan bahsedilmesini, böylece 3374 02:52:53,320 --> 02:52:56,950 birisi Vikiveri'de ne zaman o yazara baksa 3375 02:52:56,950 --> 02:52:59,170 ünlü eserlerinden birisini öğrenecek. 3376 02:52:59,170 --> 02:53:02,470 Fakat henüz Vikipedi'de tastamam bir madde oluşturma 3377 02:53:02,470 --> 02:53:05,670 imkanım yok. 3378 02:53:05,670 --> 02:53:07,420 Ya zamanım olmadığı için ya da 3379 02:53:07,420 --> 02:53:09,040 iyi kaynaklarım yok. 3380 02:53:09,040 --> 02:53:11,560 Veya belki İngilizcem yeterli değil, 3381 02:53:11,560 --> 02:53:14,980 fakat bu tür temel olguları kaydetmek ve 3382 02:53:14,980 --> 02:53:17,850 Kongre Kütüphanesi kaydına bağlantı vs. vermek de yeterince iyi.. 3383 02:53:17,850 --> 02:53:20,170 Yani hiçbir şey olmamasından iyidir. 3384 02:53:20,170 --> 02:53:23,170 Yani bunu yapmak için bir neden bu olabilir. 3385 02:53:23,170 --> 02:53:26,690 Başka bir neden de ona bağlantı verebilmek. 3386 02:53:26,690 --> 02:53:30,190 Şu çevirmen hanımı hatırlayın, 3387 02:53:30,190 --> 02:53:33,280 Vikiveri'de bir ögesi zaten vardı fakat eğer olmasaydı 3388 02:53:33,280 --> 02:53:38,560 onun hakkında çok ama çok temel basit bir öge 3389 02:53:38,560 --> 02:53:41,740 yaratıp, şey, onun bir insan olduğunu söyleyebilirdik. 3390 02:53:41,740 --> 02:53:43,060 Ülkesinin Bulgaristan olduğunu. 3391 02:53:43,060 --> 02:53:45,220 Mesleğinin çevirmenlik olduğunu. 3392 02:53:45,220 --> 02:53:48,580 Sırf bu bile bir şeydir, 3393 02:53:48,580 --> 02:53:51,610 ve bu kişiye bağlantı verilmesini sağlar. 3394 02:53:51,610 --> 02:53:56,860 Yani bunlar bir Vikipedi maddesi olmadan veya en azından 3395 02:53:56,860 --> 02:54:01,510 Vikipedi maddesinden önce Vikiveri ögesi yaratmak için geçerli nedenlerdir. 3396 02:54:01,510 --> 02:54:02,709 Eğer oluşturacaksanız-- 3397 02:54:02,709 --> 02:54:04,750 Yani eğer bir edit-a-thon'da falansanız, 3398 02:54:04,750 --> 02:54:07,690 ve Vikipedi maddeleri oluşturmak için geldiyseniz 3399 02:54:07,690 --> 02:54:10,660 elbetteki öncelikle Vikipedi maddesini oluşturun; 3400 02:54:10,660 --> 02:54:13,982 sonra Vikiveri ögesini oluşturup bağlantı verin. 3401 02:54:13,982 --> 02:54:17,580 3402 02:54:17,580 --> 02:54:20,500 Umarım sorunuzu yanıtlayabildim. 3403 02:54:20,500 --> 02:54:24,940 Öyleyse rezantör sadece Vikiveri'deki ögelerin 3404 02:54:24,940 --> 02:54:31,330 daha hoş görünmesidir. 3405 02:54:31,330 --> 02:54:35,980 Sadece bir ögenin adını veya numarasını yazıyorsunuz... 3406 02:54:35,980 --> 02:54:39,010 -rastgele bir sayı seçelim mesela 42.- 3407 02:54:39,010 --> 02:54:39,595 42 diyelim. 3408 02:54:39,595 --> 02:54:42,770 3409 02:54:42,770 --> 02:54:45,950 --ki o da şu oluyor; belki bu kişiyi tanıyorsunuz: 3410 02:54:45,950 --> 02:54:51,310 Douglas Adams. 3411 02:54:51,310 --> 02:54:55,490 Numarası 42 imiş. 3412 02:54:55,490 --> 02:54:58,760 Eminim bu sonsuz ihtimaller içinde 3413 02:54:58,760 --> 02:55:01,460 kozmik bir tesadüftür. 3414 02:55:01,460 --> 02:55:03,470 Ve bu da görüntüsü-- 3415 02:55:03,470 --> 02:55:05,690 --bu bir araç, bu Vikiveri'nin kendisi değil. 3416 02:55:05,690 --> 02:55:09,690 Bu, Vikiveri üzerine kurulu, rezonatör adlı bir araç. 3417 02:55:09,690 --> 02:55:14,750 Ve bize Q42'den aldığı bilgiyi veriyor-- 3418 02:55:14,750 --> 02:55:18,800 Vikiveri'deki bu ögeden bilgi veriyor- ve bir Vikiveri ögesine benziyor. 3419 02:55:18,800 --> 02:55:21,320 Fakat biraz daha rasyonel türde 3420 02:55:21,320 --> 02:55:22,430 bir düzen içinde veriyor. 3421 02:55:22,430 --> 02:55:24,200 Hatta bizim için küçük bir 3422 02:55:24,200 --> 02:55:27,620 sahte madde metni oluşturuyor. 3423 02:55:27,620 --> 02:55:30,429 Bilirsiniz Douglas Adams bir İngiliz yazar, oyun yazarı, 3424 02:55:30,429 --> 02:55:31,970 senarist, falan filan, bir yazardır. 3425 02:55:31,970 --> 02:55:35,630 Şu tarihte- şurada, şu kişilerin evladı olarak doğdu. 3426 02:55:35,630 --> 02:55:39,080 Şu yıllar arasında şurada okudu. 3427 02:55:39,080 --> 02:55:40,670 Bunların hepsi makine tarafından oluşturulmuş. 3428 02:55:40,670 --> 02:55:42,230 Bu metni kimse yazmadı. 3429 02:55:42,230 --> 02:55:46,330 Hepsi Vikiveri'deki ifadelerden alınıp 3430 02:55:46,330 --> 02:55:51,080 bu okunabilecek nitelikte makul özet paragrafı oluşturuyor. 3431 02:55:51,080 --> 02:55:54,140 Ve sonra da bize bu küçük akraba tablosunu veriyor. 3432 02:55:54,140 --> 02:55:55,610 Hepsi Vikiveri'den alınmış. 3433 02:55:55,610 --> 02:55:57,740 Fakat gördüğünüz gibi bu zaten 3434 02:55:57,740 --> 02:56:02,120 Vikiveri'deki temelde rastgele olan ifadeler dizisinden 3435 02:56:02,120 --> 02:56:05,120 biraz daha erişilebilir bir şey. 3436 02:56:05,120 --> 02:56:06,200 Ve bu tamam. 3437 02:56:06,200 --> 02:56:08,060 Yani, bu tür bir tasarımdan bahsediyorum. 3438 02:56:08,060 --> 02:56:10,100 Vikiveri platformdur. 3439 02:56:10,100 --> 02:56:11,960 Vikiveri'nin üstüne 3440 02:56:11,960 --> 02:56:15,680 yeni uygulamalar ve platformlar, 3441 02:56:15,680 --> 02:56:19,010 araçlar ve görsel arayüzler olacak.. 3442 02:56:19,010 --> 02:56:23,000 Vikiveri'de daha dost ve özelleştirilmiş şekilde 3443 02:56:23,000 --> 02:56:24,480 gezebilmek için. 3444 02:56:24,480 --> 02:56:27,080 Örneğin bu rezonatörün bizim için yaptığı şeylerden birisi; 3445 02:56:27,080 --> 02:56:31,610 resimler, haritalar ve zaman çizelgesi vermektir. 3446 02:56:31,610 --> 02:56:32,960 Şuna bir bakın. 3447 02:56:32,960 --> 02:56:38,990 Bu sadece Douglas Adams hakkında Vikiveri'de bahsi geçen 3448 02:56:38,990 --> 02:56:44,090 oldukça bol tarih ve zaman noktalarını kullanarak 3449 02:56:44,090 --> 02:56:47,200 makine tarafından oluşturulmuş bir zaman çizelgesi. 3450 02:56:47,200 --> 02:56:47,700 Tamam mı? 3451 02:56:47,700 --> 02:56:50,030 Şimdi mesela bu zaman çizelgesi 3452 02:56:50,030 --> 02:56:51,140 tamamen makine tarafından oluşturulmuş bir çizelge. 3453 02:56:51,140 --> 02:56:53,270 Fakat kendisi şu yıllar arasında eğitim gördüğünden 3454 02:56:53,270 --> 02:56:54,920 bunu çizelgeye ekleyebilirim. 3455 02:56:54,920 --> 02:56:57,260 Ve bu da Hugo ödülü için aday olduğu yıl, 3456 02:56:57,260 --> 02:56:59,570 öyleyse onu da çizelgeye ekleyebilirim. 3457 02:56:59,570 --> 02:57:00,600 Vs. vs. 3458 02:57:00,600 --> 02:57:03,050 İşte bu rezonatör denen aracın 3459 02:57:03,050 --> 02:57:06,620 süper hızlı bir sunumudur. 3460 02:57:06,620 --> 02:57:10,310 Slaytlarda linklerin hepsi var. 3461 02:57:10,310 --> 02:57:13,390 Ve size çabucak bahsetmek istediğim son araç; 3462 02:57:13,390 --> 02:57:16,220 karıştır-eşleştir aracı. 3463 02:57:16,220 --> 02:57:21,980 Vikiveri'nin bir Nexus, bir çok veritabanı arasında 3464 02:57:21,980 --> 02:57:27,320 bir bağlantı noktası olduğuna dair açıklamamı hatırlıyorsunuz. 3465 02:57:27,320 --> 02:57:31,080 Bu, şu eşitliklere dayalı: 3466 02:57:31,080 --> 02:57:35,300 Vikiveri'ye bu öğenin başka bir veritabanındaki 3467 02:57:35,300 --> 02:57:37,940 şu öge gibi olduğunun öğretilmesine. 3468 02:57:37,940 --> 02:57:41,810 Ve karıştır-ekle aracı gene Magnus Manske'nindir. 3469 02:57:41,810 --> 02:57:44,690 Belki de burada bir örüntü fark ediyorsunuz. 3470 02:57:44,690 --> 02:57:47,390 Magnus'un bizim bir tür yabancı, dış veri setini alıp 3471 02:57:47,390 --> 02:57:50,270 Vikiveri'nin yanına koyup 3472 02:57:50,270 --> 02:57:54,950 bir çeşit deneme yapıp 3473 02:57:54,950 --> 02:57:56,690 eşleştirmemiz için geliştirdiği bir araçtır. 3474 02:57:56,690 --> 02:57:59,410 Yani bu dış veri setindeki bu öge, 3475 02:57:59,410 --> 02:58:01,230 zaten Vikiveri'de mevcut olan mı? 3476 02:58:01,230 --> 02:58:02,890 Eğer öyleyse, hangi Q numarası ile? 3477 02:58:02,890 --> 02:58:03,890 Hangi öge ile ? 3478 02:58:03,890 --> 02:58:06,170 Eğer öyle değilse, belki de onu temsil etmek üzere 3479 02:58:06,170 --> 02:58:07,610 bir Vikiveri ögesi oluşturmamız gerek. 3480 02:58:07,610 --> 02:58:10,010 Ya da belki de bir şeyin tekrarıdır. 3481 02:58:10,010 --> 02:58:15,980 Yani ekle-karıştır aracında bir dış veri setleri listesi var, 3482 02:58:15,980 --> 02:58:18,140 gördüğünüz gibi. 3483 02:58:18,140 --> 02:58:21,260 Getty Research'ün "Sanat ve Mimari Dizini" 3484 02:58:21,260 --> 02:58:22,220 Enstitüsü 3485 02:58:22,220 --> 02:58:26,690 Veya Avustralya Biyografi Sözlüğü. 3486 02:58:26,690 --> 02:58:28,880 Her türlü dış veri seti var burada. 3487 02:58:28,880 --> 02:58:32,470 3488 02:58:32,470 --> 02:58:40,060 Burada bir yerlerde Royal Society için özel bir bağlantı vardı. 3489 02:58:40,060 --> 02:58:41,710 O da bana biraz istatistik verebilir. 3490 02:58:41,710 --> 02:58:47,410 Yani tüm Royal Society Dostları'nın 3491 02:58:47,410 --> 02:58:48,001 bir dış veri seti var. 3492 02:58:48,001 --> 02:58:48,500 Tamam mı? 3493 02:58:48,500 --> 02:58:54,970 İngiltere'deki en eski eğitimli topluluk. 3494 02:58:54,970 --> 02:58:57,415 ...ve internet yoruldu. 3495 02:58:57,415 --> 02:59:03,240 3496 02:59:03,240 --> 02:59:04,640 İşte oldu. 3497 02:59:04,640 --> 02:59:07,115 Hayır. 3498 02:59:07,115 --> 02:59:08,105 Çalıştı mı? 3499 02:59:08,105 --> 02:59:12,560 3500 02:59:12,560 --> 02:59:15,390 Royal Society Dostları, işte oldu. 3501 02:59:15,390 --> 02:59:17,970 İşte bu tam bir liste. 3502 02:59:17,970 --> 02:59:21,330 Yani birileri oradaki her bir ögenin üstünden geçip 3503 02:59:21,330 --> 02:59:24,330 ya Vikiveri ile eşleştirdi 3504 02:59:24,330 --> 02:59:27,390 ya da bunun kapsam dışı olduğunu veya 3505 02:59:27,390 --> 02:59:28,520 kopya olduğunu vb. bildirdi. 3506 02:59:28,520 --> 02:59:31,230 Fakat bir de istatistiklere bakalım. 3507 02:59:31,230 --> 02:59:35,210 Bu, bu aracın eğlenceli yönü denebilir. 3508 02:59:35,210 --> 02:59:38,530 Fakat çalışmıyor... 3509 02:59:38,530 --> 02:59:40,820 ya da çok uzun sürüyor. 3510 02:59:40,820 --> 02:59:43,940 Hadi sadece nasıl çalıştığını gösterelim. 3511 02:59:43,940 --> 02:59:45,590 Belki Britannica? 3512 02:59:45,590 --> 02:59:46,780 Oldu mu bu? 3513 02:59:46,780 --> 02:59:52,570 3514 02:59:52,570 --> 02:59:53,990 İşte oldu. 3515 02:59:53,990 --> 02:59:55,330 Britannica Ansiklopedisi. 3516 02:59:55,330 --> 02:59:55,960 Evet. 3517 02:59:55,960 --> 03:00:02,040 Yani Britannica Ansiklopedisi'ndeki 3518 03:00:02,040 --> 03:00:05,940 ögelerin %40'ı henüz işlenmedi. 3519 03:00:05,940 --> 03:00:07,830 Hadi birini işleyelim. 3520 03:00:07,830 --> 03:00:16,180 Örneğin Britannica Ansiklopedisi'nde Boston, İngiltere diye 3521 03:00:16,180 --> 03:00:19,960 bir öge var. 3522 03:00:19,960 --> 03:00:23,050 Bilirsiniz Amerika'daki tüm yer isimleri 3523 03:00:23,050 --> 03:00:26,050 tamamen bir yerlerden çalıntıdır. 3524 03:00:26,050 --> 03:00:29,440 Yani İngiltere'de bir Boston var, 3525 03:00:29,440 --> 03:00:30,700 artık ünlü olan Boston orası olmasa da. 3526 03:00:30,700 --> 03:00:36,340 Ve karıştır-eşleştir aracı otomatik olarak 3527 03:00:36,340 --> 03:00:39,610 bunu Q 100 etiketi ile eşleştirdi, 3528 03:00:39,610 --> 03:00:43,900 ABD'deki Boston adlı büyük şehir ile. 3529 03:00:43,900 --> 03:00:45,500 Ve bu yanlış, değil mi? 3530 03:00:45,500 --> 03:00:48,910 Bu naif bilgisayar dedi ki "şey, burası Boston... 3531 03:00:48,910 --> 03:00:50,820 ve şu diğer şey de Boston." 3532 03:00:50,820 --> 03:00:56,260 Ve bana bu eşleştirmenin doğru olup olmadığını soruyor. 3533 03:00:56,260 --> 03:00:57,400 Görüyor musunuz? 3534 03:00:57,400 --> 03:01:01,120 Yani bu Britannica'daki Boston, İngiltere. 3535 03:01:01,120 --> 03:01:04,720 Ve araç bana bunun Amerika'daki Q100 ile 3536 03:01:04,720 --> 03:01:06,910 aynı şey olup olmadığını soruyor. 3537 03:01:06,910 --> 03:01:07,990 Yanıt: Hayır! 3538 03:01:07,990 --> 03:01:10,110 Bunu kaldırdım. 3539 03:01:10,110 --> 03:01:11,860 Bu eşleştirmeyi kaldırdım. 3540 03:01:11,860 --> 03:01:15,430 Ve şimdi bu Boston, İngiltere eşleştirilmemiş durumda. 3541 03:01:15,430 --> 03:01:23,230 Ve bunu İngiltere'deki doğru olanla eşleştirebilirim. 3542 03:01:23,230 --> 03:01:27,370 Bunu İngilizce Vikipedi'de arama yaparak veya 3543 03:01:27,370 --> 03:01:28,780 Vikiveri'de arayarak yapabilirim. 3544 03:01:28,780 --> 03:01:32,000 Yani, zaten bu linkler kolayda. 3545 03:01:32,000 --> 03:01:36,910 İngiliz kasabası Lincolnshire'da. 3546 03:01:36,910 --> 03:01:38,230 Boston, Lincolnshire. 3547 03:01:38,230 --> 03:01:46,030 Oraya gidebilirim ve sonra Vikiveri numarasını alabilirim. 3548 03:01:46,030 --> 03:01:49,810 Bakın bu ABD'deki Boston, Q100 değil; 3549 03:01:49,810 --> 03:01:53,440 Bu Lincolnshire kasabası olan Q311975. 3550 03:01:53,440 --> 03:01:57,310 Bu numarayı alır, karıştır-eşleştir aracına 3551 03:01:57,310 --> 03:01:58,160 geri giderim -- 3552 03:01:58,160 --> 03:01:59,110 -Bu da nedir? 3553 03:01:59,110 --> 03:02:00,180 İşte buradayız. 3554 03:02:00,180 --> 03:02:01,510 Ve Q'yı ayarlarım. 3555 03:02:01,510 --> 03:02:08,650 Araca bunun doğru Boston olduğunu söyleyebilirim ve Ok'e tıklarım. 3556 03:02:08,650 --> 03:02:14,550 Ve şimdi Lincolnshire'daki bu kasaba, 3557 03:02:14,550 --> 03:02:17,100 burada görebilirsiniz, bu öge, Q311975, 3558 03:02:17,100 --> 03:02:21,190 Britannica'ya bağlandı. 3559 03:02:21,190 --> 03:02:22,660 Bu ne demek oluyor? 3560 03:02:22,660 --> 03:02:23,820 Şey, eğer oraya gidersek. 3561 03:02:23,820 --> 03:02:25,380 Vikiveri'ye ögesine gidersek 3562 03:02:25,380 --> 03:02:28,890 bu eklemeyi orada göreceksiniz. 3563 03:02:28,890 --> 03:02:34,140 zaten mevcut bir kaç ifadeye ek olarak artık 3564 03:02:34,140 --> 03:02:38,610 benim tıklamam sayesinde burada bir başka niteleyicisi var. 3565 03:02:38,610 --> 03:02:39,270 Gördünüz mü? 3566 03:02:39,270 --> 03:02:43,950 Britannica Ansiklopedisi Online ID, bu bağlantı ile. 3567 03:02:43,950 --> 03:02:49,440 Ve eğer üstüne tıklarsam bu Lincolnshire'deki kasaba hakkındaki 3568 03:02:49,440 --> 03:02:51,510 Britannica online sayfasına 3569 03:02:51,510 --> 03:02:53,700 ulaşırım. 3570 03:02:53,700 --> 03:02:54,510 Gördünüz mü? 3571 03:02:54,510 --> 03:02:58,650 Yani bu eşleştirmelerden birina katkı yaptım, 3572 03:02:58,650 --> 03:03:01,950 Vikeriveri'deki niteleyicilerden birine 3573 03:03:01,950 --> 03:03:04,860 Ve bunu elle yapmam gerekmedi. 3574 03:03:04,860 --> 03:03:07,980 Bu araç bana eşleştirmenin doğru olup olmadığını 3575 03:03:07,980 --> 03:03:09,480 onaylamamı istedi, doğru olmadığı için 3576 03:03:09,480 --> 03:03:12,150 doğru olmadığını onayladım. 3577 03:03:12,150 --> 03:03:16,920 Elle düzelttim ama benim adıma bu düzenlemeyi yaptı. 3578 03:03:16,920 --> 03:03:21,180 Yani bu, bizi sistematik olarak 3579 03:03:21,180 --> 03:03:24,360 Vikiveri'ye bir şeyler öğretmeye teşvik eden şeylerden biri 3580 03:03:24,360 --> 03:03:25,860 Ve zamanımız bitti. 3581 03:03:25,860 --> 03:03:29,430 Gidip Vikiveri'yi düzenleyin, artık gücünüz var 3582 03:03:29,430 --> 03:03:30,510 işi biliyorsunuz. 3583 03:03:30,510 --> 03:03:32,430 Bunu iyi amaçlar için kullanın, kötü niyetle değil. 3584 03:03:32,430 --> 03:03:35,640 Sorunuz varsa e-posta adresim bu. 3585 03:03:35,640 --> 03:03:38,640 Bu videoyu canlı izlemiyorsanız 3586 03:03:38,640 --> 03:03:41,610 açıklamalarda slaytlara bağlantı olacak, 3587 03:03:41,610 --> 03:03:44,610 ve bir sürü başka kullanışlı bilgiye de. 3588 03:03:44,610 --> 03:03:49,510 IRC'de son olarak soru var mı hiç? 3589 03:03:49,510 --> 03:03:53,210 Yoksa, ilginize teşekkür ederim. 3590 03:03:53,210 --> 03:03:56,470 Ve eğer bundan hoşlandıysanız ve artık Vikiveri'nin ne olduğunu anlıyorsanız, 3591 03:03:56,470 --> 03:03:58,330 ve ne işe yaradığını anlıyorsanız ve katkıda bulunmaya 3592 03:03:58,330 --> 03:04:01,660 hevesliyseniz, sizde sadece bir ricam var: 3593 03:04:01,660 --> 03:04:04,960 Yani bunu kötü niyetle değil, iyi niyetle kullanmanın dışında, 3594 03:04:04,960 --> 03:04:07,630 Sizden bunu duyurmanızı istiyorum. 3595 03:04:07,630 --> 03:04:09,550 Bu videoyu gösterin, paylaşın... 3596 03:04:09,550 --> 03:04:13,180 kendi topluluğunuzdaki kimselerle, çevrenizdeki insanlarla. 3597 03:04:13,180 --> 03:04:16,000 Kendiniz bunu öğretin ve 3598 03:04:16,000 --> 03:04:17,650 artık kavramları anladığınızda slaytlarımı 3599 03:04:17,650 --> 03:04:21,330 kullanmaktan çekinmeyin. 3600 03:04:21,330 --> 03:04:23,580 Ve evet, Vikiveri'yi düzenleyin. 3601 03:04:23,580 --> 03:04:27,010 Çok teşekkür ederim ve güle güle. 3602 03:04:27,010 --> 03:04:32,456