File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Lamellofoon van hout met 8 ijzeren toetsen TMnr A-10996.jpg
COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Lamellofoon_van_hout_met_8_ijzeren_toetsen_TMnr_A-10996.jpg (700 × 526 pixels, file size: 195 KB, MIME type: image/jpeg)
Captions
Captions
Summary
[edit]Nederlands: TokkelinstrumentNederlands: Lamellofoon van hout, met 8 ijzeren toetsenLocal name: Tjie-engue | |
---|---|
Title |
Nederlands: Tokkelinstrument Nederlands: Lamellofoon van hout, met 8 ijzeren toetsen Local name: Tjie-engue |
Description |
Nederlands: De lamellofoon wordt ook wel sanza, mbira of likembe genoemd. Dit instrument komt voor in geheel Afrika beneden de Sahara, maar nergens anders.
Een sanza bestaat uit een klankbord waarop ijzeren, houten of bamboe lamellen bevestigd zijn, vandaar de naam lamellofoon. De lamellen worden door de speler met de duimen getokkeld, waardoor deze in trilling worden gebracht. Dit heeft tot de naam 'duimpiano' geleid, hetgeen eigenlijk een onjuiste benaming is aangezien de vergelijking met een piano zeker niet opgaat. De lamellen zijn parallel aan elkaar met een brugconstructie op de klankkast bevestigd. De uiteinden van de lamellen kunnen verscheidene vormen hebben, zoals rechthoekig, rond of spits. De klankkast van een sanza kan verschillende vormen hebben: een eenvoudig plankje, een doosvormige klankkast, een kalebas of een grote holle houten klankkast. De toonhoogte van de lamellen kan gemakkelijk veranderd worden door ze over de brug naar voren of naar achteren te schuiven. Als het trillende gedeelte langer wordt gemaakt, wordt de toon lager. Er zijn verschillende soorten sanza's, variërend qua grootte, bouw, materiaal en aantal lamellen. De eenvoudige sanza's kunnen door iedereen bespeeld worden, de complexere vormen met meerdere rijen lamellen vereisen jarenlange training. Het gebruik van de sanza is zowel solitair als voor publiek. Solitair wordt dit instrument gebruikt om liederen te begeleiden. Door de aanwezigheid van de vele lamellen is het mogelijk een -meestal ostinate- begeleidingsformule te spelen. De speler begeleidt zichzelf op de sanza -terwijl hij zingt- met repetitieve muzikale frasen. Door het relatief kleine formaat kunnen sanza's gemakkelijk worden meegenomen op reis en als aangenaam tijdverdrijf gebruikt worden tijdens een lange wandeltocht. Daarnaast wordt de sanza ook door schildwachten gebruikt om zichzelf wakker te houden. Maar sanza's hebben ook een publieke functie: ze worden gebruikt bij dansen en feesten om het ritme mee aan te geven. Om dit ritme extra goed naar voren te laten komen zijn er soms metalen of glazen ringetjes om de lamellen bevestigd. Deze geven een zoemend geluid tijdens het spelen, het zijn zg. 'geraasmakers'. Het zoemende geluid is een integraal onderdeel van sanza-muziek: het zorgt ervoor dat omgevingsgeluiden geminimaliseerd worden en dat het ritme beter hoorbaar is. Er bestaan ook sanza-orkesten, waarbij sanza's van verschillende grootte met elkaar gecombineerd worden ter begeleiding van dans. Reeds in 1589 werd er in Zimbabwe melding gemaakt van lamellofonen door missionarissen. Van daaruit hebben deze instrumenten zich verspreid over het Afrikaanse continent. Vanaf het midden van de 19e eeuw is het bestaan van sanza's in het Neder-Congo gebied bekend. De nu alom ingeburgerde naam 'sanza' is wellicht terug te voeren op een verbastering van 'nsansi' door D. Livingstone in diens Narrative of an Expedition to the Zambezi and its Tributaries (1865) (bron: Jos Gansemans in Musical Instruments – Collections of the RMCA (Tervuren 2009:15). |
Date |
before 1885 date QS:P571,+1885-00-00T00:00:00Z/7,P1326,+1885-00-00T00:00:00Z/9 |
Dimensions | circa 16,5 x 9cm (6 1/2 x 3 9/16in.) |
Accession number |
A-10996 |
Notes |
Nederlands: Culturele Herkomst: Mbundu -Zuid-Angola en Noord-Namibië regio Functionele categorie: idiofonen, idiofonen, idiophones, slaginstrumenten (maar zonder membraan/vel) Geografische Herkomst: Angola Materiaal - hoofd: hout Materiaal - overig: ijzer Objecttrefwoord: duimpiano's, sansas (are African lamellaphones where the plucked metal or split-cane tongues are attached to a wooden board resonator), sanza's Techniek: Gesneden, Houtbewerking, Metaalbewerking |
Source/Photographer | Collectie Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen |
Licensing
[edit]This file was provided to Wikimedia Commons by the National Museum of World Cultures as part of a cooperation project. The museum brings together the collections of the Tropenmuseum, Afrika Museum and the Museum of Ethnology. It exclusively provides images that are either made by its own staff, or that are otherwise free of copyright.
Bahasa Indonesia ∙ dansk ∙ Deutsch ∙ English ∙ español ∙ français ∙ italiano ∙ magyar ∙ Nederlands ∙ Plattdüütsch ∙ polski ∙ português ∙ sicilianu ∙ Tiếng Việt ∙ македонски ∙ русский ∙ മലയാളം ∙ +/− |
![w:en:Creative Commons](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/CC_some_rights_reserved.svg/90px-CC_some_rights_reserved.svg.png)
![attribution](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Cc-by_new_white.svg/24px-Cc-by_new_white.svg.png)
![share alike](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Cc-sa_white.svg/24px-Cc-sa_white.svg.png)
- You are free:
- to share – to copy, distribute and transmit the work
- to remix – to adapt the work
- Under the following conditions:
- attribution – You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made. You may do so in any reasonable manner, but not in any way that suggests the licensor endorses you or your use.
- share alike – If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same or compatible license as the original.
This file by Tropenmuseum was uploaded as part of the Share Your Knowledge project developed within WikiAfrica. | ![]() |
´
File history
Click on a date/time to view the file as it appeared at that time.
Date/Time | Thumbnail | Dimensions | User | Comment | |
---|---|---|---|---|---|
current | 12:43, 21 July 2012 | ![]() | 700 × 526 (195 KB) | M.casanova (talk | contribs) |
You cannot overwrite this file.
File usage on Commons
The following page uses this file:
Metadata
This file contains additional information such as Exif metadata which may have been added by the digital camera, scanner, or software program used to create or digitize it. If the file has been modified from its original state, some details such as the timestamp may not fully reflect those of the original file. The timestamp is only as accurate as the clock in the camera, and it may be completely wrong.
Camera manufacturer | NIKON CORPORATION |
---|---|
Camera model | Mod NIKON D1 |
Exposure time | 1/125 sec (0.008) |
F-number | f/20 |
Date and time of data generation | 14:09, 9 January 2001 |
Lens focal length | 70 mm |
Horizontal resolution | 300 dpi |
Vertical resolution | 300 dpi |
Software used | Ver.1.05 |
File change date and time | 14:09, 9 January 2001 |
Y and C positioning | Centered |
Exposure Program | Manual |
Exif version | 2.1 |
Date and time of digitizing | 14:09, 9 January 2001 |
Meaning of each component |
|
APEX exposure bias | 0 |
Maximum land aperture | 3 APEX (f/2.83) |
Metering mode | Pattern |
DateTime subseconds | 58 |
DateTimeOriginal subseconds | 58 |
DateTimeDigitized subseconds | 58 |
Supported Flashpix version | 1 |
Color space | sRGB |
Sensing method | One-chip color area sensor |